Gebeliğe hazırlık!

Gebelik Öncesi Dönem: Prekonsepsiyon Süreci

Gebelik öncesi dönem, diğer adıyla prekonsepsiyon dönemi, çiftlerin sağlıklı bir bebek sahibi olabilmek adına kendilerini fiziksel ve psikolojik olarak hazırladıkları kritik bir süreçtir. Döllenme ve implantasyon (döllenen yumurtanın rahim iç tabakasına tutunması) ile başlayan gebelik boyunca, bebeğin organlarını oluşturacak hücreler hızla bölünerek farklılaşır. Bebeğin organ sistemlerinin temellerinin atıldığı bu ilk evre, gelişim süreci açısından hayati önem taşır. Bu dönemin en sağlıklı şekilde yönetilebilmesi için anne adaylarının, gebelikten yaklaşık iki-üç ay öncesinden itibaren hazırlıklara başlaması önerilir.

Yaşam Tarzı ve Gebeliğin İlk Haftaları

Günümüzde gebeliğin ilk haftalarının önemi bilimsel olarak daha net anlaşılmıştır. Bebeğin organ gelişimi büyük oranda ilk on iki hafta içerisinde tamamlanır. Çoğu kadın henüz gebe olduğunu fark etmeden önce bebeğin birçok organı gelişimini sürdürmektedir. Bu nedenle anne adayının yaşam şekli, doğrudan gelişmekte olan bebeği etkiler. Çocuk sahibi olmaya karar veren çiftlerin, mevcut yaşam tarzlarını gözden geçirerek gerekli düzenlemeleri yapmaları sağlıklı bir gebelik için şarttır.

Sigara Kullanımının Gebelik Üzerindeki Olumsuz Etkileri

Gebeliğe hazırlık süreci, sigarayı bırakmak için en uygun dönemdir. Sigara içen kadınlarda, bir yıl içerisinde gebe kalabilme olasılığı içmeyenlere oranla %25 daha düşüktür. Sigara kullanımı; yumurta kalitesini bozarak döllenmeyi zorlaştırır ve döllenen yumurtanın rahime tutunmasını engelleyebilir.

Sigara kullanımının gebelik sürecindeki diğer riskleri şunlardır:

• Dış gebelik ihtimalini artırır.
• Nikotin damarları büzerek kan dolaşımını yavaşlatır; bu durum plasenta yoluyla bebeğe giden oksijen ve besin miktarını azaltır.
• Vücuttaki C vitamini seviyesini düşürerek beslenme düzenini bozar.
• Düşük doğum ağırlığı ve gelişme geriliği riskini yükseltir.
• Günde 10 adetten fazla sigara içilmesi, erken doğum riskini %80 oranında artırır.

Ayrıca, anne karnında karbonmonoksite maruz kalan bebeklerde, okul döneminde öğrenme güçlüğü ve ilerleyen yaşlarda akciğer problemleri görülebilir. Gebelik döneminde sigarayı bırakmak için nikotin sakızı veya bandı gibi yardımcı maddelerin kullanılması tavsiye edilmez.

Pasif İçicilik ve Korunma Yolları

Sigara içilmeyen ortamlarda dahi duman maruziyeti yaşanması olarak tanımlanan pasif içicilik, gebeler ve bebekler için ciddi riskler taşır. Pasif içicilik de tıpkı aktif kullanım gibi bebeğin düşük doğum ağırlığıyla doğmasına neden olabilir. Bu etkilerden korunmak için çalışma ve ev ortamlarının iyi havalandırılmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca eşlerin sigarayı bırakması, bebeğin doğum sonrası sağlığı açısından büyük önem arz eder.

Alkol Tüketimi ve Riskler

Gebeliğe hazırlık ve gebelik süresince alkol tüketiminden tamamen kaçınılmalıdır. Alkolün kadın vücudundan atılması uzun sürdüğü için prekonsepsiyon döneminden itibaren kullanım kesilmelidir. Alkol kullanımı doğumsal anormalliklere yol açar. Alkolü sulandırmak veya içmeden önce yemek yemek, annenin reaksiyonunu yavaşlatsa da alkolün bebeğe geçişini engellemez.

Fetal Alkol Sendromu (FAS)

Fetal alkol sendromu, sadece ağır alkol kullanıcılarının değil, az miktarda alkol alan kadınların bebeklerinde de görülebilen ciddi bir tablodur. Alkol miktarının artmasıyla birlikte bebeklerde görülebilecek sağlık sorunları şunlardır:

Bu çocuklarda ileri yaşlarda davranış bozuklukları görülme riski de oldukça yüksektir.