Gastroözefagial Reflü Hastalığı

Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) Nedir?

Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH), mide içeriğinin öğürme veya kusma olmaksızın özefagusa (yemek borusu) geri kaçmasıyla karakterize, en yaygın gastrointestinal rahatsızlıklardan biridir. Bu hastalık, oldukça heterojen bir yapıya sahip olup geniş bir semptom yelpazesi sunar. Klinik tabloda bir uçta tipik belirtilerle seyreden klasik reflü yer alırken, diğer uçta özefagus dışı belirtilerin baskın olduğu sessiz reflü tabloları bulunabilir.

GÖRH Görülme Sıklığı ve İstatistikler

Dünya genelinde kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülen GÖRH, komplikasyonlar açısından erkeklerde ve ileri yaş gruplarında daha riskli bir seyir izlemektedir. Hastaların %40’ında semptomlar aralıklı (intermittant) olarak izlenirken, %7’si her gün, %20’si ise haftada en az bir kez reflü belirtisi yaşamaktadır.

Türkiye’de yapılan araştırmalar, GÖRH tanısı alan hastaların %10’unda haftada en az bir kez retrosternal yanma, %15.6’sında ise regürjitasyon görüldüğünü ortaya koymaktadır. Toplamda haftada en az bir kez bu iki temel belirtiden birini yaşayanların oranı %20 olarak saptanmıştır.

GÖRH Semptom ve Bulgularının Sınıflandırılması

GÖRH vakalarında karşılaşılan klinik bulgular temel olarak üç ana başlık altında incelenmektedir:

1. Tipik Semptomlar
2. Atipik Semptom ve Bulgular
3. Komplikasyonlara Ait Semptom ve Bulgular

Hastaların yaklaşık üçte birinde tipik semptomlar görülse de, bu belirtilere sahip kişilerin sadece %47-79’unda endoskopik olarak özefajitis bulgularına rastlanır. İlginç bir şekilde, özefajitis saptanan hastaların ise yalnızca %65’i aktif semptom bildirmektedir.

1. Tipik Semptomlar

GÖRH’ün en karakteristik belirtileri arasında retrosternal yanma (heartburn), regürjitasyon, tıkayıcı olmayan disfaji ve göğüs ağrısı yer alır. Aşağıdaki tabloda bu semptomların görülme sıklığına göre dağılımı verilmiştir:

Retrosternal Yanma: Sternumun arkasında, orta hatta hissedilen yanma hissidir. Genellikle yemeklerden 30-60 dakika sonra başlar; öne eğilmek veya sırt üstü yatmak şikayetleri artırır. Kahve, çay, asitli içecekler, yağlı gıdalar ve çikolata bu durumu tetikleyebilir.

Regürjitasyon: Gastrik asidin mide bulantısı veya karın kasılması olmaksızın ağza gelmesidir. Hastalar genellikle ağızlarında acı veya ekşi bir tat hissederler. Ayakta durmak genellikle bu şikayeti hafifletir.

Tıkayıcı Olmayan Disfaji: Hastaların %30-45’inde görülür. Özellikle katı gıdalarla yutma güçlüğü yaşanır ancak bu durum genellikle geçicidir.

Non-Kardiak Göğüs Ağrısı: Kalp dışı göğüs ağrılarının önemli bir kısmı GÖRH kaynaklıdır. Miyokard infarktüsü şüphesiyle başvuranların %23’ünde özefajit saptanmıştır.

2. Atipik Semptomlar

Ekstraözefagial klinik tablolar olarak da bilinen bu belirtiler; larinks, farinks, akciğerler ve ağız boşluğunu etkiler. Atipik semptomları olan hastalarda tipik reflü belirtileri bazen hiç görülmeyebilir.

Kronik Öksürük: Üç haftadan uzun süren öksürükler GÖRH belirtisi olabilir. Öksürük, asidin doğrudan uyarımı veya refleks mekanizmaların devreye girmesiyle oluşur. Vakaların %21’inde altta yatan neden GÖRH olarak saptanmıştır.

Ses Bozuklukları: En sık rastlanan şekli ses kısıklığıdır. Asidin doğrudan doku hasarı yapması veya refleks yolla larinksin uyarılması sonucu gelişir.

3. Komplikasyonlar ve Alarm Semptomları

Uzun süreli ve tedavi edilmeyen GÖRH, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu süreçte gelişen komplikasyonlar şunlardır:

• Özefajitis, erezyon ve ülserler
• Peptik striktürler (daralmalar)
• Barrett Özefajiti (prekanseröz değişim)
• Demir eksikliği anemisi ve kanama
• Dental erezyonlar ve özefagial adenokarsinom

Kritik Alarm Semptomları

Aşağıdaki belirtilerin varlığı, hastalığın ciddi bir boyuta ulaştığını veya kanser gibi komplikasyonların gelişmiş olabileceğini gösterir. Bu semptomlar görüldüğünde vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır:

1. Disfaji (Yutma güçlüğü)
2. Odinofaji (Ağrılı yutma)
3. Kilo kaybı
4. Kusma
5. Kanama veya açıklanamayan demir eksikliği anemisi