Eye cancer
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Göz Kanseri Nedir?
Göz kanseri, gözün içinde veya çevresindeki hücrelerin anormal ve kontrolsüz bir şekilde büyümesiyle ortaya çıkan oldukça nadir bir hastalık türüdür. Bu kanser türleri, geliştikleri bölgeye göre temel olarak ikiye ayrılır: Göz küresinin içinde gelişenlere intraoküler kanser, gözün dış çevresinde gelişenlere ise ekstraoküler kanser adı verilir.
Ekstraoküler kanserler, intraoküler türlere göre daha yaygın görülmektedir. Bu türler özellikle ileri yaştaki bireylerde ve yaşamı boyunca yoğun güneş ışığına maruz kalmış kişilerde daha sık izlenir. Göz kanserinin teşhisi ve tedavisi, kanserin türüne ve evresine göre değişkenlik göstermektedir.
İntraoküler Göz Kanseri Türleri
Göz küresinin içerisinde gelişen kanserler kendi içinde farklı kategorilere ayrılır. Bu hastalıklar nadir görülse de erken teşhis kritik öneme sahiptir. Başlıca intraoküler kanser türleri şunlardır:
- Oküler Melanoma (Uveal Melanom): Yetişkinlerde en sık rastlanan göz kanseri türüdür. Göz küresinin ön yarısını oluşturan uvea tabakasını etkiler.
- Non-Hodgkin Lenfoma: Genellikle bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenf bezlerinde gelişse de bazen doğrudan göz içinde de ortaya çıkabilir.
- Retinoblastom: Gözün arka iç yüzeyindeki retinada gelişen bu tür, genellikle 5 yaş altı çocuklarda görülür ve kalıtsal olabilir. Doğru tedavi ile çocukların %90'ından fazlası sağlığına kavuşmaktadır.
Ekstraoküler ve Diğer Göz Kanseri Türleri
Gözün dış yapılarında veya çevresindeki dokularda gelişen kanserler, genellikle deri kanseri formunda karşımıza çıkar. Bu gruptaki önemli kanser türleri şunlardır:
- Göz Kapağı ve Konjonktiva Melanomu: Genellikle göz içinde oluşsa da göz kapağında veya göz küresini örten tabakada da gelişebilir.
- Bazal ve Skuamöz Hücreli Karsinom: Göz çevresinde gelişen deri kanseri türleridir. Genellikle yayılım göstermezler ve tedavi edilebilirler.
- Rabdomiyosarkom: Gözü hareket ettiren kaslarda gelişen, oldukça nadir görülen bir kanser türüdür ve çoğunlukla çocukları etkiler.
Göz Kanseri Tedavi Yöntemleri
Göz kanseri tedavisi; kanserin türüne, boyutuna, yayılım durumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Uzman doktorlar, hastayı tüm seçenekler hakkında bilgilendirerek en uygun süreci belirler. Tedavide temel olarak üç ana yöntem uygulanmaktadır:
1. Cerrahi Müdahale
Cerrahi işlem, kanserli dokunun vücuttan uzaklaştırılmasını hedefler. Bazı durumlarda sadece tümör ve iris gibi küçük bir sağlıklı doku parçası alınırken, bazı vakalarda göz küresinin tamamen çıkarılması (enükleasyon) gerekebilir. Gözün alındığı durumlarda, estetik görünümü korumak amacıyla diğer gözle uyumlu protez göz uygulaması yapılabilir. Ayrıca, melanoma gibi türlerde kanserli hücreleri yok etmek için kızılötesi lazer terapisi de kullanılabilmektedir.
2. Radyoterapi (Işın Tedavisi)
Radyoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili radyasyon kullanır. Bu yöntem bazen cerrahi ile birlikte uygulanır. Tedavi süreci, kanserin şiddetine göre değişir:
| Yöntem | Uygulama Şekli |
|---|---|
| Brakiterapi | Radyoaktif materyalin tümörün içine veya yakınına yerleştirilmesi. |
| Eksternal Radyoterapi | Radyasyon ışınının dışarıdan tümörlü bölgeye hedeflenmesi. |
3. Kemoterapi
İlaçlar aracılığıyla kanser hücrelerinin yok edilmesi işlemidir. Özellikle göz lenfoması ve retinoblastom tedavisinde oldukça etkilidir. Melanoma vakalarında ise genellikle diğer tedaviler sonuç vermediğinde tercih edilir. Kemoterapi damar yoluyla veya tablet şeklinde verilebilir. Tedavinin yan etkileri arasında saç dökülmesi, halsizlik, mide bulantısı ve diyare görülebilir.
Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University
Ophthalmology Section / United Kingdom
Kaynak: Bupa.co.uk
