DOĞURGANLIĞI ARTTIRAN DİYET/İNFERTİLİTE DİYETİ

İnfertilite ve Modern Yaşamın Doğurganlık Üzerindeki Etkileri

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) verilerine göre, Amerika, İngiltere, Avustralya ve Japonya gibi ülkeler arasında Meksika’dan sonra doğurganlık oranının en yüksek olduğu ülke Türkiye'dir. Ancak değişen yaşam şartları nedeniyle 1970-2014 yılları arasında bu oranlarda hızlı bir düşüş gözlemlenmiştir. Günümüzde infertilite (kısırlık), toplumun yaklaşık %10’unu etkileyen ciddi bir sağlık meselesi haline gelmiştir.

Kadınların ekonomik özgürlüklerini kazanması ve kariyer hedeflerinin önceliklendirilmesi, çocuk sahibi olma yaşını etkilemektedir. Bunun yanı sıra toplumda bozulan beslenme alışkanlıkları, genel sağlığımızı ve üreme kapasitemizi her geçen gün daha fazla tehdit etmektedir. Bu süreçte beslenme düzenini optimize etmek, doğurganlık potansiyelini geri kazanmada kritik bir rol oynamaktadır.

Erkeklerde İnfertilite ve Obezite İlişkisi

Çocuk sahibi olamayan çiftlerde karşılaşılan sorunların 1/3’ü erkek kaynaklı faktörlerle ilişkilidir. Erkeklerde görülen obezite, testosteron ve diğer hayati hormon seviyelerinin dengesini bozarak üreme sağlığını olumsuz etkileyebilir. Özellikle fazla kilolu ve obez bireylerde düşük sperm sayısı ve düşük sperm hareketliliği oldukça yaygın görülen bir tablodur.

Kadınlarda Vücut Ağırlığı ve Ovulasyon Dengesi

İnfertilite vakalarının yaklaşık %30’u fazla kilo veya obezite ile doğrudan bağlantılıdır. Vücuttaki fazla yağ dokusu hormon düzeylerini değiştirerek ovulasyon (yumurtlama) dönemini sekteye uğratabilir. Yapılan araştırmalar, fazla kilolu kadınlarda sadece %5’lik bir kilo kaybının bile doğurganlığı belirgin şekilde artırabildiğini göstermektedir.

Öte yandan, aşırı zayıflık da üreme sağlığı için bir risk faktörüdür. Vücut Kitle İndeksinin (VKİ) 18,5 kg/m² altında olması, düzensiz adet döngülerine veya ovulasyonun tamamen durmasına yol açabilir. Çiftler kısırlığın tüm genetik nedenlerini kontrol edemese de, beslenme alışkanlıklarını düzenleyerek bu süreci yönetme gücüne sahiptir.

İnfertilite Diyeti Nasıl Olmalı? Doğurganlığı Artıran Besinler

Sağlıklı beslenme ve ideal vücut ağırlığına sahip olmak, çiftlerin çocuk sahibi olma şansını doğrudan artırır. Gebelik öncesi planlanan bir beslenme düzeni, hem doğurganlığı destekler hem de gebelik sonrası ideal kiloya dönüşü kolaylaştırır. İşte infertilite diyeti için temel stratejiler:

Uzak Durulması Gereken Besinler ve Alışkanlıklar

• Trans Yağlar: Margarin, fast food, poğaça, kek, börek ve her türlü kızartılmış besinden kesinlikle uzak durulmalıdır.
• Yüksek Glisemik Yük: Kan şekerini hızla yükselten şekerli ve lifsiz gıdalar kısıtlanmalıdır.
• Zararlı Alışkanlıklar: Serbest radikallerin sperm kalitesini bozmasını engellemek için sigara ve alkolden kaçınılmalıdır.
• Şok Diyetler: Vücut dengesini bozan ani ve yetersiz beslenme programları uygulanmamalıdır.

Doğurganlık İçin Kritik Vitamin ve Mineraller

Üreme sağlığını destekleyen temel mikro besin öğeleri ve kaynakları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Protein ve Sağlıklı Yağ Seçimi

Doğurganlığı artırmak için hayvansal proteinlerin bir kısmı yerini bitkisel proteinlere bırakmalıdır. Kuru baklagiller, kuru yemişler, tam tahıllar ve koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, tere, karalahana) bu noktada mükemmel tercihlerdir.

Yağ kaynağı olarak ise kimyasal yapısı kolay bozulmayan ve tekli doymamış yağ asitleri bakımından zengin olan şu kaynaklar tercih edilmelidir:

• Sızma zeytinyağı
• Avokado
• Fındık yağı
• Doğal tereyağı