DOĞUM NASIL GERÇEKLEŞİR? DOĞUM VE DOĞUM SONRASI TAKİP
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Doğum Süreci ve Çeşitleri Hakkında Temel Bilgiler
Doğum, gebeliğin 21. ile 42. haftaları arasında fetusun, zarların ve plasentanın vajinal yoldan rahim dışına atılması sürecidir. Gebeliğin sonlandığı haftaya göre doğumlar farklı tıbbi terimlerle ifade edilir:
- İnmatür (Gelişmemiş) Doğum: 21 ile 27. haftalar arası gerçekleşen doğumlardır. (20. haftadan önce gerçekleşirse düşük olarak adlandırılır.)
- Prematür (Erken) Doğum: 28 ile 37. haftalar arası gerçekleşen doğumlardır. Bebeğin kilosu ve haftasına göre erken veya geç prematür olarak sınıflandırılır.
- Matür Doğum: 38 ile 42. haftalar arası gerçekleşen, ideal kabul edilen normal süreli doğumdur.
- Postmatür (Gün Aşımı) Doğum: 42. haftadan sonra gerçekleşen doğumlardır.
İnsanlarda gebelik ortalama 280 gün sürer; ancak gebeliklerin yalnızca %5'i tam beklenen günde sonuçlanır.
Normal Doğumun Gerçekleşmesini Sağlayan Faktörler
Bir gebeliğin normal yolla sonuçlanabilmesi için üç ana unsurun birbiriyle uyumlu olması gerekir:
- Rahme Bağlı Faktörler: Doğum sancıları ve düzenli kasılmalar.
- Annenin Kemik Çatısına Bağlı Faktörler: Çatının bebeğin geçişine izin verecek genişlikte olması.
- Bebeğe Bağlı Faktörler: Bebeğin kilosu ve rahim içindeki geliş pozisyonu.
Doğumun ilerlemesi için rahim ağzının açılması, kasılmaların bebeği dışarı itmesi ve yol (çatı) ile yolcu (bebek) arasında bir uyumsuzluk (iri bebek veya dar çatı) bulunmaması şarttır.
Doğumun Başladığı Nasıl Anlaşılır?
Doğumun yaklaştığını gösteren üç temel belirti bulunmaktadır:
- Nişan Kanaması: Rahim ağzını koruyan sümüksü tıkacın, rahim ağzındaki hafif açılma sonucu kanlı bir akıntı şeklinde atılmasıdır.
- Doğum Sancısı: Dinlenmekle geçmeyen, 3 dakikada bir gelen ve yaklaşık 45-60 saniye süren düzenli kasılmalardır.
- Su Gelmesi (Amniyon Sıvısı): Bebeği koruyan su kesesinin açılmasıdır. Genellikle su geldikten sonra 24 saat içinde doğum başlar.
Gerçek ve Yalancı Doğum Sancısı Arasındaki Farklar
| Özellik | Gerçek Doğum Sancısı | Yalancı Doğum Sancısı |
|---|---|---|
| Düzen | Düzenli aralıklarla tekrarlar, sıklaşır. | Düzensizdir, belirli bir ritmi yoktur. |
| Şiddet | Gittikçe artar. | Genellikle aynı kalır, hafiftir. |
| Süre | 45-60 saniye sürer. | Kısa sürelidir (15-20 saniye). |
| Etki | Rahim ağzında açılma ve silinme yapar. | Rahim ağzında değişikliğe yol açmaz. |
| Dinlenme | Dinlenmekle geçmez. | Dinlenince genellikle hafifler veya geçer. |
Doğumun Üç Temel Evresi
1. Evre: Rahim Ağzının Açılması
Kasılmaların başlamasından rahim ağzının 10 cm tam açıklığa ulaşmasına kadar geçen süredir. İlk doğumlarda yaklaşık 16 saat, sonraki doğumlarda 8 saat sürer. Her 3 dakikada bir gelen sancılarla rahim ağzı açılır ve bebek aşağı iner.
2. Evre: Bebeğin Doğumu
Tam açıklıktan bebeğin doğmasına kadar geçen süredir. İlk doğumlarda 2 saati, sonraki doğumlarda yarım saati geçmemelidir. Bu evrede gerekirse vajina çıkışına epizyotomi (kesi) uygulanabilir.
3. Evre: Plasentanın Ayrılması
Bebeğin doğumundan sonra plasentanın (eşin) atılması sürecidir. Genellikle 30 dakika içinde gerçekleşir. Bu evrede kanama kontrolü hayati önem taşır; normal kanama miktarı 500cc altındadır.
Sezaryen Doğum ve Uygulanma Nedenleri
Sezaryen, bebeğin vajinal yol yerine karın yoluyla cerrahi müdahale ile çıkarılmasıdır. Genel, epidural veya spinal anestezi altında yapılabilir.
Sezaryen Gerektiren Durumlar:
- Baş ve çatı uyumsuzluğu (bebeğin başının annenin çatısına göre büyük olması).
- Bebeğin ters gelmesi (makat, ayak veya yan duruş).
- Fetal Distres: Bebeğin oksijensiz kalması ve kalp seslerinin bozulması.
- Kordon Prolapsusu: Kordonun rahimden dışarı sarkması (acil durum).
- Plasentanın rahim ağzını kapatması (Plasenta Previa) veya erken ayrılması.
- Daha önce geçirilmiş sezaryen veya rahim ameliyatları.
- İlerlemeyen eylem ve sosyal endikasyonlar (ileri derece doğum korkusu).
Doğum Sonrası Takip ve Lohusalık Süreci
Lohusalık, plasentanın doğumundan sonra rahmin eski haline dönmesine kadar geçen 6-8 haftalık süredir.
- Kanama Takibi: Doğum sonrası ilk saatlerde rahim sertliği ve kanama miktarı yakından izlenmelidir. Atoni kanaması (rahmin kasılamaması) en riskli durumdur.
- Enfeksiyon: Ateş ve kötü kokulu akıntı durumunda antibiyotik tedavisi gerekebilir.
- Cinsel İlişki ve Korunma: Doğumdan 20 gün sonra ilişki mümkündür. Ancak emzirme döneminde "süt korur" düşüncesi yanlıştır; mutlaka aile planlaması (spiral vb.) uygulanmalıdır.
- Banyo ve Beslenme: Ertesi gün ayakta duş alınabilir; 10. günden sonra normal banyo yapılabilir. Beslenme kısıtlaması yoktur.
- Psikolojik Durum: İlk 15 gün görülen karamsarlık normaldir ancak uzun süren ve şiddetli vakalar doğum sonrası depresyon olarak tedavi edilmelidir.
Doğum Sonrası Fiziksel Değişimler
- Rahim: Doğumdan hemen sonra göbek altına iner, 15 gün içinde gebelik öncesi konumuna döner. Loşi adı verilen akıntı zamanla kanlıdan beyaza döner.
- Emzirme: İlk 72 saat içinde gerçek süt gelir. İlk 6 ay emzirme bebeği enfeksiyon ve alerjilerden korur.
- Kilo Kaybı: Doğumda hemen 5-6 kilo, ilk hafta sonunda ise ek olarak 3-5 kilo verilir.
