DİZ KİREÇLENMESİ İLE İLGİLİ...

Diz Kireçlenmesi Nedir? Kıkırdak Aşınması Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Özellikle orta yaş üstü ve kilo problemi yaşayan kadınlarda sıkça görülen diz kireçlenmesi, tıbbi literatürde aslında bir kıkırdak aşınması sürecidir. Bu durum, diz eklemi üzerindeki yükün artması ve özellikle yükün iç kısma dengesiz dağılması sonucu eklem kıkırdağının haraplanmasıyla başlar. Süreç ilerledikçe menisküs, yan ve çapraz bağlar da bu yıpranmadan payını alır.

Eklem aralığına dökülen küçük kıkırdak ve kemik parçacıkları vücut tarafından yabancı cisim olarak algılanır. Bu durum; ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açan iltihabi bir reaksiyonu tetikler. Fiziksel zorlamalarla tekrarlayan bu süreç; yürüme, merdiven inip çıkma ve yere çökme gibi günlük aktiviteleri ciddi şekilde kısıtlar.

Diz Kireçlenmesini Tetikleyen Faktörler ve Risk Grupları

Halk arasında kireçlenme olarak bilinen artroz veya osteoartrit, temelde eklem kıkırdağının incelmesi ve bozulmasıdır. Bu hastalığın gelişiminde rol oynayan temel faktörler şunlardır:

• Metabolik ve Hormonal Nedenler: Menopoz sonrası dönem, tiroidin az çalışması (hipotiroidi) ve şeker hastalığı eğilimi.
• Mekanik Yüklenme: Artan vücut ağırlığı ve çocukluk dönemindeki içe basma gibi basış bozuklukları.
• Genetik Yatkınlık: Tartışmalı bir konu olsa da ailevi yatkınlık göz ardı edilmemelidir.
• Kas Güçsüzlüğü: Ağrı nedeniyle hareketin azalması, kasların zayıflamasına ve eklemin savunmasız kalmasına yol açar.

Diz Sağlığında Tanı ve Uzman Seçimi

Diz ağrısı ve hareket sistemi sorunlarında doğru uzmana başvurmak tedavinin başarısı için kritiktir.

Tanı Yöntemleri Hakkında Notlar:

• Görüntüleme: Direkt diz grafisi kemik değişimlerini gösterir; MR her zaman gerekli değildir. Ultrason, eklem yüzeyi ve iltihabı görmek için pratiktir.
• Menisküs Yırtıkları: Belli bir yaştan sonra sık görülür; kilitlenme yapmıyorsa müdahale gerektirmez.
• Artroskopi: Tanısal amaçla kullanımı genellikle yararsızdır.

Diz Kireçlenmesi Tedavisinde İzlenecek Yollar

Tedavide öncelik, olay geri dönüşümsüz noktaya gelmeden koruyucu hekimlik olmalıdır. Tedavi süreci hastanın durumuna göre şu aşamalardan oluşur:

1. Akut ve Alevli Dönem Tedavisi

Bu dönemde eklemi zorlamak iyileşmeyi geciktirir. İstirahat, soğuk uygulama ve antiromatizmal ilaçlar ile iltihap baskılanmalıdır. Gerekli durumlarda eklem içi kortizon enjeksiyonu veya baston gibi yardımcı gereçler kullanılabilir.

2. Kronik Dönem ve Koruyucu Önlemler

Alevlenme dindikten sonra temel amaç, kasları güçlendirerek eklemi korumaktır:

• Egzersiz: Yürüyüş bandı yerine diz kapağını zorlamayan egzersiz bisikleti veya su içi egzersizler tercih edilmelidir.
• Kilo Kontrolü: Ekleme binen yükü azaltmak için hayati önem taşır.
• Destekleyici Tedaviler: Glukozamin gibi takviyelerin kıkırdak tamiri etkisi net olmasa da ağrı kontrolünde sınırlı yeri olabilir.

Diz Kireçlenmesinde Yapılan Yaygın Yanlışlar

• Ağrı Sınırını Zorlamak: Ağrı, vücudun "zarar veriyorsun" alarmıdır. Hareket kapasitesinin 2/3'ünde durulmalıdır.
• Yanlış Zeminde Yürümek: Sert zeminde uygunsuz ayakkabılarla yürümek şoku doğrudan dizlere iletir.
• Yürüyüşü Tek Egzersiz Sanmak: Sadece yürümek yetmez; ağırlık kaldırma ve izometrik egzersizlerle kaslar güçlendirilmelidir.
• Merdiven İnmek: Çıkmaktan çok daha fazla yük bindirir; mümkünse kaçınılmalıdır.
• Yere Çökmek: Yerden kalkarken dizlere binen yük yaklaşık 1000 kilogramdır. Alçak koltuklar ve alaturka tuvalet kullanımı dizleri aşırı zorlar.
• Gereksiz Ameliyatlar: 50 yaş üstü menisküs yırtıkları kilitlenme yapmıyorsa ameliyat edilmemelidir. Diz kireçlenmesinde tek etkili cerrahi yöntem, son çare olarak diz protezidir.