Diş sıkma problemi pandemi döneminde arttı

Pandemi Döneminde Artan Diş Sağlığı Sorunu: Bruksizm

Pandemi süreci, hayatın pek çok alanını etkilediği gibi ağız ve diş sağlığı üzerinde de olumsuz izler bırakmaktadır. Genellikle psikolojik kaynaklı olan ve toplumda diş gıcırdatma veya diş sıkma olarak bilinen bruksizm, son dönemde en sık karşılaşılan problemlerden biri haline gelmiştir. Dişeti Hastalıkları ve Cerrahisi Uzmanı Dr. Tuba Soygüden, bruksizmle mücadele yöntemlerini ve merak edilenleri detaylandırdı.

Bruksizm Nedir ve Neden Olur?

Bruksizm, çoğunlukla uyku sırasında istemsiz bir şekilde alt ve üst dişlerin birbirine sürtünmesi veya kenetlenmesiyle karakterize bir uyku bozukluğudur. Ağzı açık uyuyan bireylerde çenenin aniden kapanması şeklinde de görülebilen bu durum, uyanıklık haline kıyasla 3 kat daha fazla kas aktivitesi oluşturur. Toplumda her 5 kişiden 2’sinde görülen bu sorun, pandemi dönemindeki psikolojik baskıyla birlikte ciddi bir artış göstermiş; sağlam dişlerde daha önce rastlanmamış oranda kırıklara yol açmıştır.

Bruksizmin Temel Nedenleri

Diş sıkma probleminin ortaya çıkmasında hem fiziksel hem de psikolojik pek çok faktör rol oynamaktadır. Bu faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Kişilik Özellikleri: Agresif, hiperaktif, aceleci, titiz ve rekabetçi yapı.
• Psikolojik Faktörler: Stres, gerginlik, nörolojik ve psikolojik problemler.
• Ağız Yapısı: Eksik veya çürük dişler, hatalı dolgular ve eski protezler.
• Yaşam Tarzı: Yetersiz beslenme, alkol, kafein ve tütün kullanımı.
• Genetik: Ailevi yatkınlık ve uyku bozuklukları.

Bruksizmin Belirtileri ve Zararları Nelerdir?

Bruksizm genellikle uykuda gerçekleştiği için hastalar durumu fark etmeyebilir. Çoğu zaman uyku partnerinin uyarısı veya bir diş hekimi muayenesi ile teşhis konulur. Şiddetli diş sıkma sorunu yaşayanlarda şu belirtiler gözlemlenir:

• Sabahları çene kaslarında yorgunluk ve ağız açmada zorluk.
• Çene ekleminden ses gelmesi, baş, boyun ve kulak ağrısı.
• Tetiklenen migren atakları.
• Dişlerde aşınma, sallanma ve sağlam dişlerin kırılması.
• Dişeti çekilmesi ve çene kemiği kaybı.

Bruksizm Tedavi Yöntemleri

Bruksizm tedavisinde temel amaç, dişlerde ve çene ekleminde oluşabilecek kalıcı hasarları önlemek ve ağrıyı ortadan kaldırmaktır. Esas tedavi stres faktörlerinden uzaklaşmak olsa da, koruyucu uygulamalar büyük önem taşır. Tedavi sürecinde ağız içi eksiklerin tamamlanması ve hatalı kapanışların düzeltilmesi önceliklidir.

1. Splint (Gece Plağı) Uygulaması

Şeffaf plastikten üretilen gece plakları (splint), diş sıkmasını tamamen durdurmasa da sıkmaya bağlı oluşacak hasarları minimize eder. Bu plaklar dişleri aşınmaktan korur, kas ve eklem ağrılarını hafifletir. Ancak yapılan çalışmalar, plak kullanımının bazı hastalarda kas aktivitesini %20 ile %50 arasında artırabildiğini göstermektedir. Kullanım zorluğu nedeniyle hastaların %20'sinden azı bu plakları bir yıldan uzun süre kullanabilmektedir.

2. Masseter Botoks Uygulaması

Botoks, çene (masseter) ve şakak (temporal) kaslarına uygulanarak çiğneme kasının fonksiyonunu azaltır. Uygulama miktarı; kas kitlesi, cinsiyet ve bruksizmin şiddetine göre kişiye özel belirlenir.

Botoks kimlere uygulanmaz? Gebelik ve emzirme dönemindekilere, 18 yaş altı bireylere, sinir-kas hastalığı olanlara ve alerjik bünyelere botoks önerilmez.

3. İlaç Tedavisi ve Cerrahi Müdahale

• Kas Gevşeticiler: Sadece uykuda diş sıkmaya bağlı şiddetli kas ağrısı olan hastalara doktor kontrolünde önerilebilir.
• Antidepresanlar: Bazı türlerin diş sıkmayı azalttığı bilinse de, sadece bu amaçla kullanımı tartışmalıdır ve ileri vakalarda değerlendirilir.
• Cerrahi Tedavi: Tüm yöntemlere rağmen düzelmeyen ve ileri derecede çene deformasyonu oluşan vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir.

Bruksizm fark edildiği anda vakit kaybetmeden bir diş hekimine başvurulmalı, gerekli durumlarda psikolojik destek veya uyku bozuklukları uzmanı ile multidisipliner bir yol izlenmelidir.