Design and Validation of the Marmara Post-prostatectomy Incontinence Symptom Score

Radikal Prostatektomi Sonrası İdrar Kaçırma Değerlendirmesi

Radikal prostatektomi (RP) operasyonu sonrası gelişen idrar kaçırma, hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen ve üroloji pratiğinde sıkça karşılaşılan bir problemdir. Bu çalışma, post-prostatektomi idrar kaçırma (PSİK) semptomlarını ve bu durumun yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilen Marmara Post-prostatektomi İdrar Kaçırma Semptom Skoru (M-PPİKSS) formunun geçerlilik ve güvenilirlik analizini sunmaktadır. Literatürde genel idrar kaçırma formları bulunsa da, doğrudan prostatektomi sonrası sürece odaklanan kısa ve öz bir ölçeğe duyulan ihtiyaç bu çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmuştur.

M-PPİKSS Çalışmasının Amacı ve Kapsamı

Bu çalışmanın temel amacı, radikal prostatektomi sonrası hastaların yaşadığı idrar kaçırma (inkontinans) düzeyini objektif bir şekilde değerlendirebilecek M-PPİKSS formunun validasyonunu gerçekleştirmektir. Araştırma kapsamında, 2007-2015 yılları arasında radikal prostatektomi uygulanan 106 hasta, operasyon sonrası 1. hafta, 1. ay ve bir yıla kadar uzanan 3 aylık periyotlarla takip edilmiştir.

Sorgulama formu, hastaların durumunu kapsamlı bir şekilde analiz edebilmek için üç ana bölümden ve toplam 8 sorudan oluşmaktadır:

• Bölüm 1: İdrar kaçırmanın tipi ve derecesini sorgulayan 4 soru.
• Bölüm 2: İdrar kaçırmanın yaşam kalitesi (QoL) üzerindeki etkilerini inceleyen 3 soru.
• Bölüm 3: Mesane boşaltım durumunu değerlendiren 1 soru.
• Ek Ölçek: Hastanın genel memnuniyetini ölçen bir analog skala.

İstatistiksel Bulgular ve Validasyon Sonuçları

Çalışma sonucunda elde edilen veriler, M-PPİKSS formunun oldukça yüksek bir güvenilirlik düzeyine sahip olduğunu kanıtlamıştır. Formun iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s alfa değeri 0,887 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçeğin klinik değerlendirmeler için son derece güvenilir olduğunu göstermektedir. Ayrıca, toplam skor ile analog skala arasındaki korelasyon incelendiğinde, yaşam kalitesi memnuniyeti için eşik değer (cut-off) 5 olarak belirlenmiştir.

Takip Sürecindeki Ortalama Semptom Skorları

Hastaların iyileşme sürecine bağlı olarak semptom skorlarında gözlemlenen değişimler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Literatür Karşılaştırması ve Tartışma

Literatürde post-prostatektomi sürecini değerlendiren UCLA-PCI, EPIC ve EORTC QLQ-C30-PR25 gibi çeşitli formlar bulunmaktadır. Ancak bu formların birçoğu 20 ile 50 arasında soru içermekte ve sadece idrar kaçırmaya değil; cinsel fonksiyonlar ve bağırsak problemlerine de odaklanmaktadır. M-PPİKSS, sadece idrar kaçırma semptomlarına odaklanması ve kısa yapısı sayesinde klinik uygulamalarda uygulama kolaylığı sağlamaktadır.

Çalışmada elde edilen %91,1 duyarlılık (sensitivite) ve %85,2 özgüllük (spesifite) oranları, formun hastaların memnuniyet düzeyini ayırt etmede ne kadar başarılı olduğunu ortaya koymaktadır. Test-retest analizleri, hastaların iyileşme sürecindeki değişimlerin form aracılığıyla tutarlı bir şekilde takip edilebildiğini göstermiştir.

Sonuç

Marmara Post-prostatektomi İdrar Kaçırma Semptom Skoru (M-PPİKSS), radikal prostatektomi sonrası idrar kontrolünün değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araçtır. Kısa, anlaşılır ve hasta tarafından kolayca doldurulabilir olması, bu ölçeği günlük üroloji pratiği ve akademik çalışmalar için ideal bir seçenek haline getirmektedir.

M-PPİKSS Sorgulama Formu Maddeleri

1. Bir günde kaç ara bezi değiştiriyorsunuz?
2. Kullandığınız ped büyüklüğü nedir?
3. Değiştirdiğiniz ped ne kadar ıslanıyor?
4. Ne zaman idrar kaçırıyorsunuz?
5. İdrar kaçırmanız günlük işlerinizi ne derecede etkiliyor?
6. İdrar kaçırmanız arkadaşlarınızla olan ilişkilerinizi ne derecede etkiliyor?
7. İdrar kaçırmanız psikolojik durumunuzu etkiliyor mu?
8. İdrarınızı nasıl yapıyorsunuz?

Not: Toplam skor 0-28 arasındadır. 5 ve üzeri skorlar yaşam kalitesinde memnuniyetsizlik göstergesi olarak kabul edilmektedir.