ÇOCUKLARDA ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI

Çocukluk Çağında Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları

Çocukluk çağında en sık karşılaşılan sağlık sorunlarının başında üst solunum yolu enfeksiyonları (ÜSYE) gelmektedir. Bu enfeksiyonlar; soğuk algınlığı, viral veya bakteriyel tonsillofarenjit, akut otitis media, akut rinosinüzit ve krup sendromları olmak üzere farklı klinik tablolar altında incelenir. Erken teşhis ve doğru sınıflandırma, çocuklarda tedavi sürecinin yönetimi açısından kritik önem taşır.

Soğuk Algınlığı (Nazofarenjit)

Soğuk algınlığı, boğaz ağrısı, öksürük, ateş, hapşırık, nasal konjesyon, burun akıntısı ve baş ağrısı ile karakterize, kendi kendini sınırlayan bir klinik durumdur. Bu tablonun oluşmasında en sık görülen etkenler rinoviruslar, RSV, parainfluenza virus ve coronavirus olarak saptanmıştır. Enfeksiyonlar sıklıkla sonbahar ve kış aylarında artış göstermektedir.

Çocukların yaş gruplarına göre soğuk algınlığı görülme sıklığı ve semptom süreleri değişkenlik gösterir:

Akut Tonsillofarenjit

Tonsillerin ve farenksin akut enfeksiyonu olarak tanımlanan akut tonsillofarenjit, en sık virüsler nedeniyle ortaya çıkar. Patojenlerin görülme sıklığı; çocuğun yaşına, mevsimsel özelliklere ve coğrafi alanlara bağlı olarak farklılık gösterir. Özellikle üç yaş altındaki çocuklarda sıklıkla viral tonsillofarenjit görülmekte olup, bu olgularda subfebril ateş, burun akıntısı ve göz yaşarması gibi bulgular ön plandadır.

Çocuk ve adolesanlarda görülen bakteriyel tonsillofarenjitin en önemli etkeni ise Streptococcus pyogenes (Grup A streptococcus, GAS)’dir. Kış ve bahar dönemlerinde okul çağı çocuklarında daha yaygın görülen bu durum; ani başlangıçlı boğaz ağrısı, tonsillerde eksudasyon, boyunda ağrılı lenf bezi büyümesi ve ateşle karakterizedir.

Akut Otitis Media (AOM)

Akut otitis media (AOM), çocukluk çağının en yaygın enfeksiyonlarından biri olarak kabul edilir. İstatistiksel verilere göre, bir yaşına kadar olan çocukların %60’ı en az bir, %20’si ise en az üç kez AOM atağı geçirmektedir. Hastalık sıklıkla 6-13 ay arasındaki bebeklerde gözlemlenir ve vakaların yaklaşık %50’si mevcut bir viral üst solunum yolu enfeksiyonu ile ilişkilidir.

Klinik Bulgular

AOM belirtileri çocuğun yaşına göre farklılık gösterir:

• Küçük çocuklarda: Huzursuzluk, ateş ve iştahsızlık.
• Büyük çocuklarda: Belirgin kulak ağrısı ve yüksek ateş.

Akut Rinosinüzit

Akut rinosinüzit, bir veya daha fazla paranasal sinüsün inflamasyonu olarak tanımlanır. Paranasal sinüs mukozası ile nasal mukoza bir bütünlük gösterdiği için bu tablo genellikle rinosinüzit olarak adlandırılır. Viral rinosinüzit bulguları; öksürük, nasal semptomlar, ateş, baş ağrısı, yüzde ağrı, ağız kokusu ve boğaz ağrısını içerir.

Tanı ve Ayırıcı Tanı

Klinik bulguların süresi, enfeksiyonun türünü belirlemede en önemli kriterdir. Bulgular genellikle 10 gün içinde düzelirken, 10 günden uzun süren şikayetlerde akut bakteriyel rinosinüzit ihtimali değerlendirilmelidir. Bakteriyel formda ateş genellikle düşüktür veya hiç görülmez.

Komplike olmayan vakalarda tanı klinik bulgularla konur ve sinüs grafisine ihtiyaç duyulmaz. Radyolojik görüntüler (mukozal kalınlaşma, hava-sıvı seviyesi) viral ve bakteriyel ayrımı yapmada yetersizdir. Bilgisayarlı tomografi (BT) veya MR, sadece tedaviye yanıt alınamayan, cerrahi düşünülen veya kranial komplikasyon şüphesi olan olgularda tercih edilir.

Krup Sendromları

Çocukluk çağında yaygın görülen krup sendromları; akut larinjit, akut laringotrakeit, akut laringotrakeobronşit ve akut laringotrakeobronkopnömoni alt başlıklarında incelenir. Bu tablolar temel olarak inspiratuar stridor, ses kısıklığı ve havlar tarzda öksürük ile kendini gösterir.

Krup Türleri ve Belirtileri

1. Akut Laringotrakeit: Larinks ve trakeanın inflamasyonudur. Alt hava yollarına ait bulgu gözlenmezken, havlar tarzda öksürük en tipik belirtidir.
2. Akut Laringotrakeobronşit: İnflamasyonun alt hava yollarına ilerlemesiyle oluşur. Bu aşamada hastalarda hışıltı, ral ve takipne (hızlı solunum) gibi ek bulgular ortaya çıkar.