Çocuklarda Lenf Bezi Büyüklükleri

Çocuklarda Lenfadenopati: Genel Bir Bakış

Lenfadenopati, lenf bezi boyutunun artması veya yapısının bozulmasıyla karakterize olan tüm lenf bezi hastalıklarını kapsayan tıbbi bir terimdir. Çocukluk çağında ebeveynlerin hekime başvurma nedenleri arasında ilk sıralarda yer alan bu durum, her yaş grubundaki çocukta gözlemlenebilir. Lenf bezleri, vücudun savunma sisteminin bir parçası olarak lenfatik damarlar boyunca yerleşmiş kapsüllü yapılardır.

Bu yapılar vücudun stratejik noktalarında; özellikle boyun, koltuk altı, kasıklar, göğüs boşluğu ve karın boşluğunda yoğun olarak bulunur. Çocukların yaklaşık yarısında, özellikle boyun bölgesindeki lenf bezlerinde büyüme fark edilir. Bu durum çoğu zaman kendi kendini sınırlayan, iyi huylu (benign) ve enfeksiyöz bir nedene bağlı olarak gelişen reaktif süreçlerdir.

Çocukluk Döneminde Lenf Bezi Gelişimi

Bebekler dünyaya lenf bezleri mevcut halde gelirler, ancak bu bezlerin elle hissedilebilir hale gelmesi için dışsal bir uyarana maruz kalmaları gerekir. Doğumdan itibaren çevresel uyaranlarla karşılaşıldıkça lenfoid doku kitlesinde belirgin bir artış yaşanır. Bu fizyolojik büyüme süreci 8-12 yaşları arasında zirve noktasına ulaşır ve puberte (ergenlik) döneminde doku atrofisi ile gerilemeye başlar.

Çocuklarda bağışıklık sisteminin yeni uyaranlara verdiği doku cevabı, yetişkinlere kıyasla çok daha güçlüdür. Bu nedenle lenfadenopati hemen hemen her çocukta görülebilen bir durumdur. Çocukluk dönemi enfeksiyonların en sık görüldüğü evre olduğu için, bir enfeksiyon bitmeden diğerinin başlaması lenf bezlerinin küçülmesine fırsat kalmadan yeniden büyümesine yol açabilir. Bu durum aileler için endişe verici olsa da, en sık karşılaşılan neden enfeksiyona sekonder gelişen reaktif hiperplazilerdir.

Lenf Bezi Büyümelerinde Risk Belirtileri: Ne Zaman Korkmalıyız?

Çocuklarda her lenf bezi büyümesi tehlikeli olmasa da, bazı spesifik durumlar ileri tetkik ve lenf nodu biyopsisi gerektirmektedir. Aşağıdaki kriterlerin varlığı durumunda uzman görüşü kritik önem taşır:

• Lenf nodunun 4 hafta içinde küçülmemesi veya büyümeye devam etmesi,
• Belirgin bir enfeksiyon bulgusu olmamasına rağmen lenf nodunun 2.5 cm'den büyük olması,
• Uygulanan 2 haftalık antibiyotik tedavisine yanıt alınamaması,
• Lenf bezinin supraklaviküler (köprücük kemiği üzeri) bölgede yerleşmiş olması,
• Doktor tarafından saptanan, başka bir hastalığı düşündüren muayene ve laboratuvar bulgularının varlığı.

Tanı Yöntemleri ve Biyopsi Süreci

Lenfadenopati tanısında biyopsi kararı alındığında, işlemin mutlaka çocuk uzmanlığının bulunduğu donanımlı bir merkezde yapılması gerekir. Patoloğun, incelenecek dokunun bir lenf nodu biyopsisi olduğu konusunda bilgilendirilmesi tanı doğruluğu açısından şarttır. Alınan örnekten gerekli kültür, boyama ve sürüntü işlemleri titizlikle yürütülmelidir.

Biyopsi Nasıl Uygulanır?

Açık biyopsi, genellikle en güvenilir sonuçları veren yöntemdir. Yanlış lenf nodunun seçilmesi, sonucun hatalı çıkmasına (yanlış negatiflik) neden olabilir. Bu nedenle hekim, palpe edilen (elle hissedilen) en atipik, en büyük ve en sert lenf nodunu seçerek kapsülüyle birlikte çıkarır.

Yetişkinlerde lokal anestezi ile yapılabilen bu işlem, çocuklarda uyum sorunu nedeniyle genellikle hafif genel anestezi altında gerçekleştirilir. Özellikle Hodgkin lenfoma gibi hastalıklarda malign hücreler normal lenfositlerin arkasına gizlenebildiği için, ince iğne aspirasyonu yerine dokunun tamamının incelendiği açık biyopsi tercih edilmelidir.

Sonuç olarak, çocuklardaki lenf nodu büyüklükleri mutlaka ciddiye alınmalı ancak her büyümenin kötü bir hastalığa işaret etmediği bilinmelidir. En doğru yaklaşım, süreci deneyimli bir hekim kontrolünde takip etmektir.

Kaynakça:

1. Rajasekaran K, Krakovitz P. Enlarged neck lymph nodes in children. Pediatr Clin North Am. 2013;60(4):923–36.
2. Tower RL, Camitta BM. Lymphadenopathy. Nelson Textbook of Pediatrics. 19th Ed. 2011; 1724-1724.e6.
3. Friedman ER, John SD. Imaging of Pediatric Neck Masses. Radiol Clin NA. 2011;49(4):617–32.