Çocuklarda kabızlık şikâyetlerinde artış var. Uzmanı uyarılarını sıraladı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Kabızlık Sorunu ve Tanımı
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Meryem Keçeli Başaran, çocuklarda kabızlık vakalarının son 10 yılda belirgin bir artış gösterdiğini vurgulamaktadır. Çocuklarda kabızlık; dışkının seyrek, sert, zor ve normalden büyük olması şeklinde tanımlanır. Polikliniklere başvuran hastaların %5-25’i bu şikayetle uzmanlara danışmaktadır.
Kronik Kabızlık Belirtileri Nelerdir?
Bir durumun kronik kabızlık olarak adlandırılabilmesi için son 8 haftalık süreçte aşağıdaki belirtilerden en az ikisinin bir arada görülmesi gerekir:
- Haftada üçten az (veya günde bir kezden az) dışkılama,
- Haftada birden fazla dışkı kaçırma,
- Dışkıyı tutma davranışı,
- Ağrılı dışkılama.
Kabızlığın Yol Açabileceği Komplikasyonlar
Uzun süre devam eden ve tedavi edilmeyen kabızlık, çocuklarda sadece sindirim sistemini değil, genel yaşam kalitesini de olumsuz etkiler. Doç. Dr. Başaran, kronik kabızlığın neden olabileceği sorunları şu şekilde sıralamaktadır:
- Karın ağrısı, iştahsızlık ve kilo kaybı,
- Kusma, gaz sancıları ve anal fissür (makat çatlağı),
- Tuvaleti reddetme,
- İdrar ve dışkı kaçırma problemleri.
Çocuklarda Kabızlığın Temel Nedenleri
Çocuklarda kabızlığın altında yatan nedenler genellikle beslenme hataları ve yaşam tarzı değişiklikleridir. Anne sütü alan bebeklerde kabızlık nadir görülürken, ek gıdaya geçişle birlikte risk artmaktadır. Özellikle inek sütü, pirinçli mamalar, beyaz ekmek ve makarna gibi liften fakir gıdalar süreci tetikleyebilir. Ayrıca kreş, okul veya seyahat gibi alışkanlık değişimleri ile yetersiz sıvı tüketimi dışkının sertleşmesine yol açar.
Altta Yatan Hastalıklar
Kabızlık vakalarının %3-5’inde organik bir hastalık söz konusu olabilir. Bu doğrultuda dikkat edilmesi gereken hastalıklar şunlardır:
- Tiroit ve şeker hastalıkları,
- Çölyak hastalığı,
- Nörolojik sorunlar,
- Doğumsal bağırsak problemleri ve geçirilmiş ameliyatlar.
Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri
Kabızlığın önlenmesinde ve tedavisinde en kritik adım lifli beslenme ve sıvı alımının artırılmasıdır. Çocukların paketli ve işlenmiş gıdalardan uzak tutulması, bunun yerine meyve ve sebze ağırlıklı bir diyet benimsemesi önerilir. Ayrıca bağırsak hareketliliği için her gün en az 30 dakika yürüyüş veya egzersiz yapılmalıdır.
Tüketilmesi Önerilen Lifli Gıdalar
| Gıda Grubu | Önerilen Besinler |
|---|---|
| Meyveler | Elma (kabuklu), kuru incir, kuru erik, kuru kayısı, hurma, avokado |
| Sebzeler | Yeşil fasulye, ıspanak, barbunya |
| Tahıllar & Tohumlar | Tam buğday ekmeği, yulaf, keten tohumu, chia tohumu |
| Fermente Ürünler | Kefir, yoğurt, peynir |
Kabızlık Tedavisinde Pratik Uygulamalar
Doç. Dr. Meryem Keçeli Başaran, ailelerin evde uygulayabileceği stratejik beslenme ipuçlarını şu şekilde paylaşmaktadır:
- Sabah Rutini: Sabah aç karnına ballı su veya ılık su içmek bağırsakları hareketlendirir.
- Porsiyon Kontrolü: Günde en az 4 porsiyon meyve veya sebze tüketilmelidir.
- Kabuklu Tüketim: Elma ve salatalık gibi besinler lif kaybını önlemek için kabuklarıyla yenmelidir.
- Çiğ Kuruyemiş: Yemek aralarında fındık ve fıstık gibi kuruyemişler çiğ olarak tercih edilmelidir.
- Probiyotik Desteği: Bağırsak florası için fermente ürünlere meyve veya sebze eklenerek tüketilmelidir.
Kaçınılması Gereken Gıdalar
Tedavi sürecinde bağırsakları yavaşlatan besinlerden uzak durulmalıdır. Pasta, kek, börek, simit ve bisküvi gibi hamur işleri ile pirinç unu ve nişastalı gıdalar kısıtlanmalıdır. Meyvelerden çilek, muz ve kızılcık; sebzelerden ise patates ve havuç kabızlığı artırabileceği için dikkatli tüketilmelidir.
Tedavi Süreci ve Sabır
Çocuklarda kabızlık tedavisi çoğunlukla diyet ve tuvalet eğitimiyle çözülse de, dirençli vakalarda ve tuvalet korkusu gelişen çocuklarda ilaç tedavisine başvurulabilir. Özellikle 2-4 yaş arası çocuklarda tedavi sürecinin uzun sürebileceği unutulmamalı; aileler bu süreçte sabırlı ve kararlı olmalıdır.
