Çocuklarda Gastroskopi ve kolonoskopi

Çocuklarda Gastroskopi Nedir ve Neden Uygulanır?

Gastroskopi, yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının iç yüzeyinin fiber optik bir cihazla doğrudan incelenmesi işlemidir. Üst sindirim sistemi hastalıklarının teşhis ve tedavisinde kritik bir rol oynayan bu yöntem, radyolojik incelemelerin yetersiz kaldığı durumlarda kesin sonuçlar sunar. İşlem sırasında kullanılan endoskopi cihazı, ucunda parlak bir ışık ve kamera bulunan, bükülebilen ince bir boru sistemidir.

Çocuklarda gastroskopi işlemi sadece görüntüleme için değil, aynı zamanda çeşitli müdahaleler için de tercih edilir. Biyopsi (doku örneği alma), polipektomi (polip çıkartılması), kanayan bölgelere müdahale (bant ligasyonu, skleroterapi) ve yutulan yabancı cisimlerin çıkarılması bu müdahaleler arasındadır.

Çocuklarda Gastroskopi Gerektiren Durumlar

Çocuk gastroenteroloji uzmanları, aşağıdaki belirti ve durumların varlığında gastroskopi yapılmasını uygun görebilir:

• Yutma zorluğu, ağrılı yutma ve açıklanamayan karın ağrısı,
• Yanma, ekşime, gaz şikayetleri ve nedeni bilinmeyen kilo kaybı,
• Kansızlık (anemi) ve üst sindirim sistemi kanamaları,
• Üst sindirim sistemindeki yabancı cisimlerin ameliyatsız çıkarılması,
• Çölyak hastalığı gibi uzamış ishal nedenlerinin araştırılması,
• Beslenme problemi olan kronik veya nörolojik hastalarda PEG (mideye tüp takılması) işlemi.

Gastroskopi Öncesi Hazırlık Süreci

Başarılı bir inceleme için çocuğun midesinin tamamen boş olması hayati önem taşır. Bu nedenle işlemden önce 6 saatlik tam açlık gereklidir. Randevu saatinden en az 30 dakika önce ünitede bulunulması, hazırlıkların eksiksiz tamamlanmasını sağlar.

Hazırlık aşamasında dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

1. Damar Yolu ve Onay: Hemşire tarafından damar yolu açılır; ebeveynlerden sedasyon ve işlem onayı alınır.
2. İlaç Bildirimi: Düzenli kullanılan ilaçlar doktora bildirilmelidir. Özellikle aspirin benzeri ilaçlar bir gün önceden kesilmeli, antiasitler ise kesinlikle kullanılmamalıdır.
3. Kronik Durumlar: Doğumsal kalp hastalığı veya antibiyotik profilaksisi gerektiren durumlar mutlaka belirtilmelidir.
4. Alerji Bilgisi: Bilinen ilaç veya besin alerjileri sağlık ekibiyle paylaşılmalıdır.

Gastroskopi İşlemi Nasıl Yapılır?

İşlem öncesinde çocuğun boğazına lokal anestezik sprey uygulanarak cihazın geçişi kolaylaştırılır. Hasta konforu için anestezi uzmanı eşliğinde damardan sedasyon verilir. İşlem süresince nabız, tansiyon ve oksijen seviyeleri kesintisiz izlenir.

Ortalama 10-15 dakika süren gastroskopi sırasında çocuk rahatça nefes alabilir ve herhangi bir acı duymaz. İşlem bittikten sonra çocuk, ilaçların etkisi geçene kadar yaklaşık yarım saat uyanma odasında dinlendirilir. Biyopsi alınmışsa sonuçlar daha sonra değerlendirilmek üzere randevu planlaması yapılır.

Çocuklarda Kolonoskopi ve Tanısal Önemi

Kolonoskopi, kalın bağırsağın kolonoskop adı verilen bükülebilir bir cihazla incelenmesidir. Bu yöntem; bağırsaktaki darlıklar, fistül, duvar anormallikleri, polipler, ülserler ve tümörlerin tespiti için en güvenilir yoldur.

Kolonoskopi Hangi Durumlarda Yapılır?

Çocuklarda kolonoskopi ihtiyacı doğuran temel faktörler şunlardır:

• Dışkılama alışkanlığındaki değişiklikler ve makattan kan gelmesi,
• Karın ağrısı, kilo kaybı ve büyüme geriliği,
• Crohn hastalığı veya Ülseratif Kolit şüphesi ve takibi,
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü bulunması (tarama amaçlı).

Kolonoskopi Öncesi Bağırsak Hazırlığı

Net bir görüntüleme için bağırsakların tamamen temizlenmiş olması şarttır. Bu hazırlık süreci işlemden 24-36 saat önce başlar. Hazırlık aşamaları şu şekildedir:

Kolonoskopi İşleminin Uygulanışı ve Sonrası

Kolonoskopi, makat yoluyla girilerek kalın bağırsağın tamamının ve ince bağırsağın son kısmının incelenmesi işlemidir. Sedasyon altında gerçekleştirilen işlem 10 ile 40 dakika arasında sürer. Uzman doktor, gerekli gördüğü durumlarda ağrısız bir şekilde biyopsi alabilir veya polipleri çıkarabilir.

İşlem Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Verilen havaya bağlı olarak çocukta gaz çıkarma ihtiyacı ve hafif baskı hissi oluşabilir.
• Sedasyon etkisi nedeniyle işlemden sonraki 2 saat boyunca çocuğun eline kesici veya delici aletler verilmemelidir.
• Beslenme için işlemden sonra 1 saat beklenmelidir. İlk olarak su ile başlanmalı, yutma refleksi kontrol edildikten sonra normal beslenmeye geçilmelidir.