ÇOCUKLARDA EPİLEPSİ-BİLİNMESİ GEREKENLER
- Epilepsi, beyindeki elektriksel boşalımlar sonucu ortaya çıkan ve tanı konulabilmesi için ateşsiz şekilde tekrarlayan nöbetlerin gözlemlenmesi gereken kronik bir hastalıktır.
- Uygun ilaç tedavisiyle çocuklarda %70-80 oranında tam iyileşme sağlanabilirken, hastaların en az 2-4 yıl boyunca düzenli ilaç kullanması ve belirli tetikleyicilerden kaçınması gerekir.
- Nöbet anında hastanın solunum yolu açık tutularak zarar görmesi engellenmeli; nöbetleri kontrol altına alınan bireylerin eğitim ve sosyal hayatlarına normal şekilde devam etmeleri desteklenmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Epilepsi Nedir? Belirtileri ve Tanımı
Epilepsi, beyinden kaynaklanan elektriksel boşalımlar sonucu ortaya çıkan ve nöbetler halinde seyreden kronik bir hastalıktır. Bu durum; bilinç değişikliği, kısa süreli dalma, boş bakma, bayılma, yüzde veya ekstremitelerde (kollar ve bacaklar) kasılma gibi belirtilerle kendini gösterir. Ayrıca dişlerde kilitlenme, gözlerde kayma, ağızda köpürme ve idrar kaçırma gibi bulgular da tabloya eşlik edebilir.
Bazı vakalarda bilinç bozulması yaşanmadan gözlerde seyirme, dudak ısırma, yalanma ve yutkunma gibi hareketler gözlemlenebilir. Bir hastada bu bulguların tamamı bir arada görülebileceği gibi, yalnızca bir tanesi de ortaya çıkabilir.
Her Nöbet Epilepsi midir?
Yüksek ateş, kafa travması, zehirlenme ve belirli ilaçların kullanımı gibi pek çok nedene bağlı olarak nöbetler tetiklenebilir; ancak her nöbet epilepsi olarak değerlendirilmez. Tıbbi literatürde epilepsi tanısından söz edilebilmesi için, ateş olmaksızın tekrarlayan nöbetlerin gerçekleşmesi gerekmektedir.
Epilepsi Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
Toplumda epilepsiye dair pek çok yanlış algı bulunmaktadır. Bu konudaki temel gerçekler şunlardır:
- Epilepsi bir ruh hastalığı değildir.
- Epilepsili çocuklar saldırgan değildir ve çevrelerine zarar vermezler.
- Epilepsi bulaşıcı bir hastalık değildir.
Epilepsinin Nedenleri ve Türleri
Günümüzde yüzden fazla epilepsi türü tanımlanmış olup, bunlardan bazılarının kalıtsal (genetik) olduğu bilinmektedir. Hastalık nedenleri vakadan vakaya şu şekilde değişiklik gösterebilir:
| Hasta Grubu | Beyin Yapısı ve Nedenler |
|---|---|
| Birinci Grup | Beyinde hiçbir bozukluk gösterilemez, nöbet dışı zamanlarda kişi tamamen normaldir. |
| İkinci Grup | Beyinde doğuştan veya sonradan oluşan yapısal bozukluklar tespit edilir. |
| Üçüncü Grup | Bir sebep olduğu düşünülse de mevcut tıbbi imkanlarla bu nedenler gösterilememektedir. |
Tedavi Süreci ve İyileşme Oranları
Epilepsi, doğru tetkik ve teşhis edildiği takdirde uygun ilaç tedavisiyle tamamen düzelebilen bir hastalıktır. Çocuklarda tam iyileşme oranı %70-80 gibi yüksek bir seviyededir. Tedavi süreciyle ilgili bilinmesi gerekenler şunlardır:
- Bazı durumlarda tek ilaç yeterli olurken, bazen birkaç ilacın birlikte kullanılması gerekebilir.
- İlaç tedavisine yanıt vermeyen belirli vakalarda ameliyatla düzelme sağlanabilir.
- Tedavi yöntemi ne olursa olsun, hastaların en az 2-4 yıl süreyle düzenli ilaç kullanmaları şarttır.
- Epilepsili çocukların takibi mutlaka Çocuk Nöroloji klinikleri tarafından yapılmalıdır.
Nöbetleri Tetikleyen Faktörler
Hastaların yaşam kalitesini artırmak ve nöbet riskini azaltmak için belirli tetikleyicilerden kaçınılmalıdır. Uzun süre aç kalmak, stres, uykusuzluk, bilgisayar ve televizyon gibi parlak ışık saçan cihazlar ile bazı ilaçlar nöbet geçirilmesini kolaylaştırabilir.
Sosyal Hayat ve Eğitim Süreci
İlaç tedavisiyle nöbetleri kontrol altına alınan çocukların; kreş, anaokulu veya okula gitmelerinde, spor faaliyetlerine katılmalarında ve laboratuvar çalışmalarında herhangi bir sakınca yoktur. Bu çocuklar eğitimlerini normal okullarda, yaşıtlarıyla birlikte tamamlayabilirler.
Ancak, uzun süren ve sık tekrarlayan nöbetler geçiren çocuklarda dikkat eksikliği, okul başarısında düşme ve öğrenme güçlükleri görülebilir. Bu durumlar tedavi sonrasında iyileşme göstermektedir. Epilepsili çocukların arkadaşları tarafından dışlanması son derece yanlıştır; bu çocuklara moral desteği verilerek hayata uyumları kolaylaştırılmalıdır.
Nöbet Anında İlk Yardım: Ne Yapılmalı?
Epilepsi nöbetleri genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden durur. Nöbet esnasında panik yapmadan şu adımlar izlenmelidir:
- Hastanın kafasını sert yerlere çarparak kendine zarar vermesi engellenmelidir.
- Dilini ısırması önlenmeli ve solunum yolu açık tutulmalıdır.
- Ağızda köpürme veya kusma varsa nazikçe temizlenmelidir.
Yapılmaması Gerekenler: Halk arasında yaygın olan; kasılmayı engellemek için hastayı sıkıca tutmanın, yüze su veya kolonya dökmenin ya da soğan koklatmanın hiçbir tıbbi yararı yoktur.
Önemli Not: Nöbetlerin uzaması durumunda, hastanın acilen müdahale edilebilecek en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılması hayati önem taşır.
