Çocuklarda Astım
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Astım Nedir?
Astım, hava yollarının çeşitli uyaranlara karşı artmış yanıt vermesiyle karakterize, kronik eozinofilik inflamatuvar bir hastalıktır. Bu durum; tekrarlayıcı, kendiliğinden veya tedaviyle tamamen ya da kısmen geri dönüşümlü olan öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterir. Çocukluk çağındaki astım vakalarının %90 oranında alerjik kökenli olduğu bilinmektedir.
Astım Belirtilerini Tetikleyen Faktörler
Çocuklarda astım semptomlarının ortaya çıkmasında hem çevresel hem de biyolojik birçok etken rol oynar. Özellikle yıl boyu maruz kalınan ev içi alerjenlerin bronşlarda yarattığı alerjik iltihabi durum temel etkendir.
Astımı tetikleyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Çevresel Etkenler: Soğuk hava, egzersiz, hava kirliliği ve sigara dumanı.
- Enfeksiyonlar: Viral solunum yolu enfeksiyonları ve sinüzit.
- Eşlik Eden Hastalıklar: Alerjik rinit (%25 oranında astım ile birliktelik gösterir) ve gastroözofajial reflü.
- İlaçlar ve Maddeler: Aspirin, nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar (ibuprofen, ketoprofen), ekinezya içeren takviyeler ve kimyasal buharlar.
- Psikolojik Faktörler: Ani duygu değişimleri.
Çocukluk Çağında Astımın Seyri ve Gelişimi
Astım tanısı alan çocukların büyük bir kısmında belirtiler hayatın ilk 2 yılında başlar. Bu dönemde akciğer gelişiminin henüz tamamlanmamış olması, hava yolu çaplarının dar ve kıkırdak dokunun az olması tekrarlayıcı bronş daralmasını tetikler.
4-5 yaşlarına gelindiğinde akciğer gelişiminin tamamlanmasıyla birlikte birçok çocukta klinik düzelme gözlenir. Genel olarak, çocukluk çağında astım tanısı alan hastaların %50-60'ı ergenlik döneminde iyileşme gösterir. Ancak, iyileşen bu olguların bir kısmında orta yaş döneminde hastalık belirtileri tekrar ortaya çıkabilmektedir.
Astım Tanısında Kullanılan Yöntemler
Astım tanısı koymada en değerli araç hastanın öyküsüdür (anamnez). Gece kötüleşen öksürük, hırıltı veya egzersiz sonrası ortaya çıkan nefes darlığı güçlü birer belirtidir. Özellikle yattıktan sonra veya sabaha karşı yaklaşık 30 dakika süren ve bronş genişletici ilaçlara yanıt veren öksürük, aksi ispat edilene kadar astım olarak değerlendirilmelidir.
| Tanı Yöntemi | Uygulama Amacı ve Özelliği |
|---|---|
| Solunum Fonksiyon Testleri | 5-6 yaş üzeri çocuklarda spirometre ile akciğer kapasitesinin ölçülmesi. |
| Alerji Deri Testleri | Alerjenin saptanması için aplikatörler yardımıyla cilde uygulanan testler. |
| Kanda Spesifik IgE | Deri testinin yapılamadığı durumlarda (3 yaş altı, egzama vb.) kan yoluyla alerjen tespiti. |
| Görüntüleme (Röntgen/BT) | Kontrol edilemeyen vakalarda sinüzit veya diğer komplikasyonların incelenmesi. |
Çocuklarda Astım Tedavisi ve Korunma Yolları
Astımın günümüzde tamamen ortadan kaldırılması (kür) henüz mümkün olmasa da, doğru tedavi yöntemleri ile yaşam kalitesi en üst düzeye çıkarılabilir. Tedavinin temel amacı semptomları kontrol altına almak ve bronşlarda oluşabilecek kalıcı hasarları önlemektir.
1. Basamak: Alerjenden Korunma
Tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi, ilk adım alerji saptanan maddeden uzak durmaktır. Çevre önlemleri sayesinde bronşlardaki aşırı duyarlılık belirgin derecede azaltılabilir.
2. Basamak: İlaç Tedavisi
Çevre önlemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda, doğrudan akciğerlere çekilen sprey formundaki ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar iki ana gruba ayrılır:
- Rahatlatıcılar: Sadece bronşları gevşetme özelliğine sahiptir.
- Tedavi Ediciler: Alerjik iltihabın yarattığı aşırı bronş duyarlılığını azaltarak kalıcı hasarı önler.
Çocukluk çağı astımı, uzman takibi gerektiren bir süreçtir. Çocuk İmmünolojisi ve Alerjik Hastalıkları üniteleri, bu konuda ailelere en doğru yönlendirmeyi sağlayan merkezlerdir.
Uzman Dr. Zafer BERBER
Özel Medicalpark Hastanesi
Çocuk İmmünolojisi ve Alerjik Hastalıkları Bölümü
