Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Hakkında
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve Kadın Sağlığı
Günümüzde cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH); beslenme bozuklukları, çok partnerli yaşam, çevresel faktörler ve çeşitli enfeksiyonlar nedeniyle artış göstermektedir. Kadın anatomisinde tüm cinsel organlar enfeksiyon etkenlerine açık bir yapıdadır. Enfeksiyonlar genellikle aşağı genital organlardan başlayarak yukarı doğru yayılım gösterir. İstatistiksel olarak her dört kadından biri bu hastalıklardan en az birine yakalanmaktadır. Bu durum sadece kadın sağlığını değil; hamilelikte bebekleri (doğumsal anomaliler) ve cinsel partnerleri de doğrudan tehdit etmektedir.
Dış Cinsel Organ (Vulva) Hastalıkları
Vulva; klitoris, büyük ve küçük dudaklar, vajina girişi ile anüs arasındaki bölgeyi kapsayan, dışarıdan görülebilen kısımdır. Bu bölgede en sık rastlanan hastalıklar şunlardır:
1. Genital Herpes (Genital Uçuk)
Herpes Simpleks Virüsü (HSV) enfeksiyonu, dış genital bölgenin en sık görülen hastalığıdır. Genellikle virüs bulaştıktan 3 ila 7 gün sonra ağrılı, içi su dolu veziküller ve ülserler ile kendini gösterir.
- Belirtiler: Birden fazla vezikül, şiddetli idrar yanması (dizürü), ateş, halsizlik ve baş ağrısı.
- Bulaşma: Kadından erkeğe bulaşma, 3 haftalık akut dönemdeki cinsel ilişki ile gerçekleşir. Kronikleşen vakalarda bulaşma riski düşüktür.
- Tipler: Vakaların %75'i HSV Tip 2 (genital), %25'i ise HSV Tip 1 (oral/ağız) kaynaklıdır.
- Gebelikte Risk: İlk 3 ayda düşüklere neden olabilir. Akut dönemdeki gebelerde vajinal doğum yerine sezaryen tercih edilmelidir.
- Tedavi: Temel ilaç Acyclovir'dir. Ayrıca lezyonların kuru tutulması (oturma banyosu sonrası kurutma makinesi kullanımı) iyileşmeyi hızlandırır.
2. Genital Siğil (HPV)
İnsan Papova Virüsleri (HPV) tarafından oluşturulan, özellikle dış dudaklar ve vajina girişinde görülen siğillerdir. Kuluçka süresi yaklaşık 3 aydır.
| HPV Tipi | Klinik Durum |
|---|---|
| Tip 6 ve 11 | Gözle görülen genital siğillerin ana etkenidir. |
| Tip 16, 18 ve 31 | Rahim ağzı kanseri riski taşıyan, yassı lezyonlara neden olan tiplerdir. |
- Tanı ve Tedavi: Rahim ağzındaki lezyonlar kolposkopi ile incelenir; şüpheli durumlarda biyopsi veya LEEP operasyonu yapılır. Tedavide dondurma (kriyoterapi), yakma (elektrokoter) veya cerrahi yöntemler kullanılır.
- HPV Aşısı: 9-26 yaş arasındaki bireylere önerilir. Ülkemizde 2’li ve 4’lü formları mevcuttur. Aşı takvimi 0, 1 ve 6. aylar şeklinde 3 doz olarak uygulanır.
3. Bartolin Kisti ve Apsesi
Vajina girişindeki Bartolin bezlerinin tıkanması ve iltihaplanmasıdır. Genellikle Bel Soğukluğu veya Klamidya etkenlidir. Tedavide antibiyotik kullanımı ve cerrahi bir yöntem olan marsupializasyon tercih edilir.
Vajina İltihaplı Hastalıkları (Vajinit)
Vajinal enfeksiyonlar en sık karşılaşılan jinekolojik sorunlardır. Temel belirtileri; akıntı artışı, yanma, kaşıntı ve kötü kokudur.
Vajinitin Genel Bulguları:
- Vajinal mukozada kızarıklık ve ödem.
- Akıntı kıvamında artış (yoğurt benzeri veya kirli yeşil renkli).
- İdrar yaparken yanma hissi.
1. Candida (Vajinal Mantar)
En sık etken %90 oranında Candida Albicans'tır. Şiddetli kaşıntı ve peynir kesiği benzeri beyaz akıntı ile karakterizedir. Şeker hastalığı (diyabet), gebelik, antibiyotik kullanımı ve bağışıklığın düşmesi mantar oluşumunu tetikler. Tedavide lokal vajinal fitiller ve kremler kullanılır.
2. Trikomonas Vajiniti
Cinsel yolla bulaşan paraziter bir hastalıktır. Bol miktarda kötü kokulu akıntı ve idrar yanması yapar. Tedavide eşlerin aynı anda (metronidazol ile) tedavi edilmesi şarttır.
3. Klamidya (Chlamydia Trachomatis)
En sık vajina, rahim ve tüpleri etkiler. Tedavi edilmediğinde kısırlığa, gebelikte ise düşüklere yol açabilir. Tedavide 10 günlük spesifik antibiyotik kürü uygulanır.
4. Bel Soğukluğu (Gonokoksik Vajinit)
Etkeni Neisseria Gonorrhoae olan, irinli akıntı ve yüksek ateşle seyreden bir hastalıktır. Tüplerde apse ve tıkanıklığa yol açarak kalıcı kısırlık riski oluşturur. Penisilin ve tetrasiklin kombinasyonu ile tedavi edilir.
Diğer Önemli Enfeksiyonlar
- Sifiliz (Frengi): Etkeni Treponema Pallidum'dur. Dış genital organlarda şankır denilen kırmızı lezyonlar ve lenf bezi şişlikleri ile görülür. Tedavi edilmezse beyin ve karaciğere yayılabilir. Temel tedavisi Benzatin Penisilin enjeksiyonudur.
- Akut Üretral Sendrom (Sistit): Şiddetli idrar yanması ve ateşle seyreder. Genellikle klamidya kaynaklıdır. Yeni evli kadınlarda görülen ve tahrişe bağlı gelişen balayı sistiti ile karıştırılmamalıdır.
