Cilt kanserleri, sebepleri ve tedavi süreci

Cilt Kanseri Nedir? Belirtileri ve Oluşum Süreçleri

Cilt kanseri, derideki belirli hücrelerin normal gelişimini sürdüremeyip dejeneratif (kötü huylu) bir yapıya dönüşmesiyle meydana gelen istenmeyen oluşumlardır. Bu lezyonlar, bazen sağlıklı bir deri üzerinde doğrudan gelişebileceği gibi, bazen de prekanseröz olarak adlandırılan, kanser öncesi belirti gösteren yapılar üzerinde ortaya çıkabilir.

Cilt Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri

Kanserin kesin nedeni tam olarak anlaşılamasa da belirli faktörlerin oluşum sürecinde kritik rol oynadığı bilinmektedir. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Güneş Işınları: Kanser oluşumundaki en büyük etkendir. Özellikle 290-320 nm dalga boylu ışınlar yüksek derecede kanserojen kabul edilir. Çiftçi, inşaat işçisi ve arkeolog gibi açık havada çalışan meslek grupları risk altındadır.
• Kimyasal Temas: Katran, petrol türevleri, hardal gazı ve arsenik gibi maddelerle sürekli temas kuranlarda (örneğin baca temizleyicileri) kanser riski artar.
• Travma ve Yanıklar: Sürekli ısıya maruz kalma veya ciddi yanık geçmişi olan bölgelerde kanserleşme görülebilir.
• Genetik ve Bağışıklık: Ailesinde kanser öyküsü olanlarda ve bağışıklık mekanizması bozuk olan bireylerde cilt kanserine daha sık rastlanır.

Prekanseröz (Kanser Öncesi) Lezyonlar

Bu lezyonlar uzun süre iyi huylu seyredip, zamanla kansere dönüşme potansiyeli taşıyan oluşumlardır. En sık rastlanan türler şunlardır:

1. Solar Keratoz (Aktinik Keratoz)

Güneş ışığına maruz kalan açık tenlilerde sık görülür. Genellikle orta yaş üzerinde, yüz, alın ve el sırtında yerleşir. Üzerindeki keratozik kabuk kaldırıldığında kanama yapması tipiktir. Kanserleşme oranı %10-25 arasındadır.

2. Deri Boynuzu

Deri üzerinde aşırı keratin birikmesiyle oluşan, boynuzsu çıkıntılardır. Genellikle yaşlılarda, yüz ve el sırtında görülür. Tedavi edilmediğinde kanserleşme riski taşıdığı için cerrahi müdahale gerektirir.

3. Lökoplazi

Mukozalarda görülen, parlak beyaz renkli plaklardır. Kötü protezler, sigara kullanımı ve kronik travmalar ana nedenleridir. %5-10 oranında kanserleşme ve metastaz yapma eğilimi gösterir.

4. Bowen Hastalığı

İleri yaşlarda görülen, yavaş büyüyen, kırmızı-kahverengi kabuklu lezyonlardır. Bu hastalıkta iç organ kanseri riski de arttığı için kapsamlı bir araştırma yapılmalıdır.

5. Paget Hastalığı

Genellikle meme dokusundan kaynaklanır ve 50-60 yaş arası kadınlarda sıktır. Meme ucunda egzama benzeri bir görüntüyle başlar. Meme başı egzaması ile karıştırılmamalıdır; Paget hastalığı genellikle tek taraflıdır.

Cilt Kanseri Türleri ve Klinik Görünümleri

Cilt kanserleri temel olarak üç ana grupta incelenmektedir:

Bazosellüler Kanserler

En yaygın görülen tümör tipidir. Balmumu parlaklığında, üzerinde kılcal damar genişlemeleri olan yapılarla karakterizedir. Hayatı doğrudan tehdit etmese de çevre dokularda ciddi harabiyete yol açar. Erken teşhis, estetik sonuçlar açısından kritiktir.

Spinal (Yassı Hücreli) Kanserler

Güneş ışınlarının yanı sıra yanık izleri ve kronik ülserler üzerinde gelişebilir. Sert, kırmızı bir nodül olarak başlar ve zamanla ülserleşir. Bu tip kanserler metastaz yapma kapasitesine sahiptir.

Malign Melanoma ve Benlerdeki Değişimler

En tehlikeli türdür. Mevcut bir ben üzerinde gelişebileceği gibi, sağlıklı deride de oluşabilir. Bir bende aşağıdaki değişimler görülüyorsa acilen doktora başvurulmalıdır:

• Rengin koyulaşması veya alacalı bir hal alması
• Anormal kaşıntı veya kanama
• Etrafında yıldız benzeri uzantıların oluşması

Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Cilt kanserlerinde erken tanı hayat kurtarıcıdır. Tanı sürecinde biyopsi, lenf nodu muayenesi, sintigrafi ve radyolojik tetkikler kullanılır.

1. Cerrahi Tedavi: Tüm türlerde en etkili ve öncelikli yöntemdir.
2. Radyoterapi ve Kemoterapi: Cerrahinin mümkün olmadığı veya ileri evre vakalarda tercih edilir.
3. Kriyoterapi ve Küretaj: Daha yüzeysel lezyonlarda başarıyla uygulanır.
4. Güneşten Korunma: Özellikle prekanseröz dönemde en az 30 faktörlü güneş koruyucu kullanımı hayati önem taşır.