By-pass Nedir? Kimlere Uygulanır?

Koroner By-pass Ameliyatı Nedir?

By-pass, kelime anlamı itibarıyla köprüleme olarak tanımlanan ve vücuttaki atardamar tıkanıklıklarında uygulanan kritik bir cerrahi tedavi yöntemidir. Bu işlem, daralma veya tıkanıklık nedeniyle beslediği bölgeye yeterli kanı taşıyamayan bir damarda, sorunlu bölgenin ilerisine yeni bir damar yolu oluşturulması prensibine dayanır. Vücudun başka bir bölgesinden alınan damar vasıtasıyla oluşturulan bu köprü, dokuların ihtiyaç duyduğu kan akışını yeniden sağlar.

Kalbi besleyen ve koroner damar olarak adlandırılan atardamarların daralması veya tıkanması durumunda gerçekleştirilen cerrahi girişime Koroner By-pass ameliyatı denilmektedir. Günümüzde koroner damar hastalıklarının artan görülme sıklığı nedeniyle, toplumda "by-pass" denildiğinde akla ilk olarak kalbe yönelik bu cerrahi müdahaleler gelmektedir.

By-pass Ameliyatlarının Süresi Ne Kadardır?

By-pass ameliyatlarının süresi standart bir zaman dilimiyle ifade edilemez; operasyonun süresi birçok teknik değişkene bağlı olarak farklılık gösterir. Ameliyat süresini doğrudan etkileyen temel faktörler şunlardır:

• Gerçekleştirilecek by-pass sayısı,
• Uygulanan ameliyatın teknik şekli,
• Aynı seansta kalbe yönelik ek bir cerrahi girişimin (kapak değişimi vb.) olup olmaması,
• Hastanın daha önce herhangi bir kalp ameliyatı geçirip geçirmediği.

Hangi Damarlara By-pass Ameliyatı Uygulanabilir?

İnsan kalbi, temel olarak üç adet koroner damar ve bu damarlardan ayrılan yan dallar tarafından beslenir. Bu damarların çapları, yan dal sayıları ve besledikleri alanın genişliği kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Koroner damarların çapları genellikle 1 mm ile 2,5 mm arasındadır.

Koroner anjiyografi sonucunda tespit edilen hasta damarların durumuna göre cerrahi planlama yapılır. Genel cerrahi yaklaşım olarak, çapı 1 mm’nin üzerinde olan tüm damarlara by-pass işlemi uygulanabilmektedir.

By-pass Ameliyatlarında Kullanılan Greft Türleri

Operasyon sırasında köprüleme yapmak amacıyla kullanılan damarlara greft adı verilir. Bu greftler yapısal olarak iki ana grupta incelenir:

Greft Seçimini Etkileyen Faktörler

Ameliyat sırasında hangi greftin kullanılacağı; hastanın yaşı, koroner damarların anatomik yapısı, eşlik eden diğer hastalıklar ve yapılacak toplam by-pass sayısına göre belirlenir. Güncel tıbbi yaklaşımlarda, özellikle 60 yaş altındaki hastalarda öncelikle sadece atardamar kullanımı tercih edilmektedir. 60 yaş üzerindeki hasta grubunda ise ihtiyaca göre atardamar ve toplardamar greftleri kombine edilerek kullanılmaktadır.