BURUN VE BURUN BOŞLUĞU TÜMÖRLERİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Burun ve Burun Boşluğu Tümörleri Nedir?
Burun boşluğu tümörleri, anatomik yerleşimleri ve hücresel yapılarına göre selim (iyi huylu) ve habis (kötü huylu) olmak üzere iki ana grupta incelenir. Bu tümörler, burun fonksiyonlarını doğrudan etkileyerek tıkanıklık, kanama ve ağrı gibi çeşitli klinik belirtilerle kendisini gösterir.
Selim (İyi Huylu) Burun Tümörleri
Selim tümörler genellikle yavaş büyüme eğilimindedir ancak yer kaplayan etkileri nedeniyle cerrahi müdahale gerektirebilirler. Başlıca selim tümör türleri şunlardır:
- Fibrom: Spontan (aniden) kanama yapabilen bu lezyonların tedavisinde, ilgili bölgede geniş rezeksiyon uygulanır ve operasyon tampon ile sonlandırılır.
- Angiom ve Fibroangiom: Genellikle septumun Kisselbach (ön) bölgesine tutunan, tek taraflı ve pediküllü yapılardır. Genç kızlarda daha sık görülür; gebelik ve menstrüasyon dönemlerinde büyüme eğilimi gösterirler.
- Kondrom: Nadir görülen bu tür, septumun orta ve alt bölgelerinde yerleşir.
- Osteom: Kemik septumda, maksiller ve özellikle frontal sinüslerde sık görülür. Baş ağrısı, burun tıkanıklığı ve sekonder sinüzite yol açar. Tedavide tercihen eksternal yolla geniş rezeksiyon uygulanır.
- Papillom: Çoğunlukla tüberküloz veya sifiliz lezyonları üzerinde gelişir. Virüslerin veya inokülasyonun sorumlu tutulduğu bu türde tedavi elektrokoterizasyon ile gerçekleştirilir.
- Retansiyon Kistleri: Sıklıkla maksiller sinüslerde görülür ve genellikle belirti vermezler.
- Mukoseller: Enflamasyon ve salgı birikimiyle oluşan bu kistler, etraf kemik dokuda erozyona neden olabilir; en sık frontal sinüs yerleşimlidir.
- Dermoid Kistler: Genellikle nazofrontal açıda (burun sırtı ile alın birleşkesi) gelişirler.
Diğer selim oluşumlar arasında dental kistler, kolesteatoma, eozinofilik granüloma ve fibröz displaziler yer almaktadır.
Habis (Kötü Huylu) Burun Tümörleri
Burun ve burun boşluğunun habis tümörleri temel olarak sarkomlar ve karsinomlar olarak ikiye ayrılır:
- Sarkomlar: Fibrosarkom ve lenfosarkom olarak iki alt gruba ayrılırlar.
- Karsinomlar: Yassı epitel hücreli karsinom, adeno karsinom, silendrom, nöro-karsinom (olfactorius neuro-epitelinden gelişen) ve metastatik tümörleri kapsar.
Klinik Belirtiler ve Tanımlamalar
Habis tümörlerin klinik tablosunda burun akıntısı (müköz veya kanlı), burun tıkanıklığı, koku alma bozuklukları, kötü koku, kulak sorunları ve şiddetli ağrılar gözlenir.
Ohngren Hattı: Paranazal tümörlerin anatomik yerleşimini tanımlamak için kullanılan hayali bir çizgidir. Gözün medial kantusundan mandibula açısına çekilir. Bu çizginin önünde (antero-inferior) kalan tümörler daha benign, arkasında (postero-superior) kalanlar ise daha malign karakterdedir.
İleri Evre Belirtileri ve Yayılım
| Belirti Türü | Açıklama |
|---|---|
| Rinorhea | Hafif kanlı ve aralıklı epistaksis (burun kanaması) |
| Nörolojik | Trigeminus baskısı nedeniyle şiddetli ağrılar |
| İşitme | Orta kulak semptomları ve işitme kaybı |
| Konuşma | Geç dönemde ortaya çıkan rinolali (genizden konuşma) |
| Yayılım | Foramen lacerum yoluyla kafa içine, sfenoid sinüs ve sinüs cavernosus'a geçiş |
Metastaz ve Teşhis Yöntemleri
Habis tümörler hem yakın hem de uzak bölgelere yayılım gösterebilir:
- Lenfojen (Yakın): Retrofaringeal ve parafaringeal lenf bezleri.
- Hematojen (Uzak): İskelet, karaciğer, akciğer ve dalak (vakaların %8'inde).
Teşhis Süreci: Teşhis aşamasında rinoskopi posterior, endoskopik bakı, biyopsi ve radyolojik olarak bilgisayarlı tomografi (BT) tetkiklerinden faydalanılır.
Tedavi Yaklaşımları ve Prognoz
Burun boşluğu habis tümörleri genellikle geç semptom verdiği için prognoz (hastalık seyri) kötüdür. Beş yıllık sağ kalım oranı yaklaşık %15 civarındadır. Cerrahi tedavinin başarı şansının düşük olduğu durumlarda, tedavi planı sıklıkla radyokemoterapi şeklinde uygulanmaktadır.
Not: Bu içerik Prof. Dr. Selçuk ONART'ın bilgilerine dayanmaktadır.
