Taş nedir?

Taş; safra kesesi, mesane ve böbreklerde oluşabilen sert, katı bir kütledir. Bu tip taşların oluşma nedenleri farklıdır ve farklı biçimlerde tedavi edilir.

Bu broşür, böbrek ve üreter taşlarını ele almaktadır. Böbrekte gelişen taşlar orada kalabileceği gibi üretere de hareket edebilir (Şekil 1).

Böbrek taşları idrarınızdaki mineral veya asit tuzlarının kristalize olmasıyla oluşur. Çoğu taş, idrar yaparken vücudunuzu terk eder. Ancak, bazı durumlarda taşın çıkarılması için tedaviye ihtiyacınız olabilir.

Şekil 1: İdrar yolları.
Şekil 1: İdrar yolları.

Böbrek taşlarına ne sebep olur?

Kadın veya erkek olsun herkeste yaşamı boyunca taş oluşabilir. Vücudunuzun idrar üretme biçiminde bir dengesizlik olması halinde taş oluşabilir. Bu da içtiğiniz sıvı miktarıyla ve taş oluşumu tetikleyen maddelerin idrarınızda bulunup bulunmamasıyla bağlantılı olabilir.

TIBBI BELİRTİLERİ

Doktorunuzun kullabileceği terimler

Kalk Böbrek ve üreter taşlarin semptomlari

ül → taş

Böb Böbrek ve üreter taşının genellikle ağrıya neden olduğu düşünülür. Ancak taşın boyutu, şekli, idrar yollarındaki konumu gibi özelliklere bağlı olarak tıbbi belirtilerde, şiddetli ağrı ile ağrısız arasında değişiklik görülebilir (Şekil 1).

Şekil 1: İdrar yolları.
Şekil 1: İdrar yolları.

Şiddetli ağrı (renal kolik)

Eğer taş, üreterden normal idrar akışını engelliyorsa renal kolik olarak bilinen şiddetli ağrıyı hissedersiniz. Bu, bel ve böğür (her iki yanınızda, kaburgaların alt kısmından kalçaya kadar uzanan alan) bölgenizde hissedilen keskin bir ağrıdır. Eğer taş, böbreğinizde değil de üreterinizde ise ağrıyı kasık ve uyluk bölgenizde hissedebilirsiniz. Erkeklerde yumurtalıklarda da ağrı olabilir (Şekil 2).

Renal kolik, idrar yollarında ve üreter duvarında ani basınç artışı sonucu gelişir. Ağrı, dalgalar halinde gelir ve siz vücut pozisyonunuzu değiştirmedikçe azalmaz. Yaşayabileceğiniz en ağrılı durumlardan biri olarak tanımlanır ve doğum sancısına benzetilir.

Renal kolike eşlik eden diğer belirtiler arasında şunlar sayılabilir:

Bulantı

Kusma

Kanlı idrar (pembe renkte görünür)

Ağrılı idrar yapma

Ateş

Renal kolik, ağrınızın dindirilmesi için aile hekiminize veya en yakın hastaneye başvurmanızı gerektirecek acil bir durumdur. Yüksek ateşiniz de varsa, acilen tıbbi bir yardım arayışına girmelisiniz.

Şekil 2: Muhtemel renal kolik ağrı bölgesi.
Şekil 2: Muhtemel renal kolik ağrı bölgesi.

Dinmeyen ağrı veya hiçbir belirti olmaması

Taşlar, böğür bölgenizde tekrarlayan, dinmez bir ağrıya da sebep olabilir. Bu tür ağrı başka hastalıkların da belirtisi olabilir, dolayısıyla böbrek veya üreter taşınızın olup olmadığınızın tespiti için bir takım tıbbi testler yaptırmanız gerekecektir.

Bazı taşlar hiçbir rahatsızlığa sebep olmaz. Bunlar asemptomatik olarak adlandırılır ve genellikle küçüktür. Belirtisiz taşlar genellikle diğer hastalıklar için yapılan röntgen filmi veya benzeri görüntüleme işlemleri sırasında tespit edilir.

TEŞHİS

Trek kalkülü → böbreğinizdeki taşlar

TTÜreta SDFGGGer kalkülü → üreterinizdeki taşlar

ÜrTETTolitiyazis → taş hastalığı

Böbrek ve üreteral taşlarının teşhisi

oktorlar, belirtilerinizin nedenini anlamak için bir takım testler yapar. Buna tanı denir. Doktor veya hemşire öncelikle tıbbi geçmişinizi inceler ve muayenenizi yapar. Daha sonra vücudunuzun görüntülerini alır ve gerekirse diğer testleri yapar.

Görüntüleme teknikleri

Taşınızın yerleştiği yeri saptayabilmek için doktorunuzun iç organlarınızın görüntüsünü alması gerekir. Görüntü oluşturmak için size yüksek frekanslı ses dalgaları kullanan ultrasonografi (ultrason olarak da bilinir) uygulanır. İdrar toplayan sistemlerin genişleyip genişlemediği kontrol edilerek taşın tıkanıklığa neden olup olmadığı görülebilir (Şekil 1).

Ultrasonun yanısıra idrar yollarının röntgen filmine de ihtiyacınız olabilir.

Sık kullanılan başka bir tanı yöntemi de BT taramasıdır (bilgisayarlı tomografi). Taş hastalığı için kontrastı pekiştirilmemiş bilgisayarlı tomografi (NCCT) çekilir. Bu taramayla taşın boyutu, şekli ve kalınlığı açıkça ortaya konulur.

Bazı durumlarda doktorunuz kontrastı-pekiştirilmiş BT taraması veya intravenöz ürografi yapmaya karar verebilir. Bu görüntüler, böbreğinizin fonksiyonu ve anatomisi hakkında ek bilgiler verebilir.

Taş analizi ve diğer testler

Renal kolik durumunda, enfeksiyon veya böbrek yetmezliği olup olmadığını görmek için idrar ve kan testleri yapılır.

Taşınızın idrarla atılması bekleniyorsa doktorunuz, taşınızın toplanabilmesi için idrarınızı süzmenizi tavsiye edebilir. Doktorunuz sizde ne tür taş bulunduğunu anlamak için analiz yapacaktır. Bu bilgi, önleyici ve tedavi edici en iyi yöntemin seçilmesine yardımcı olduğu için çok önemlidir.

Yüksek düzeyde taş oluşum riski taşıyorsanız, metabolik değerlendirme olarak bilinen ek testlerden geçmeniz gerekir. Bu testler ve bunları yaptırma sebepleri, ayrı bir kısımda açıklanmıştır (Böbrek ve Üreteral Taşlar için Metabolik Değerlendirme başlığına bakınız).

Şekil 1: İdrar yolları.
Şekil 1: İdrar yolları.

TEDAVİ

Böbrek ve üreter taşlarinin tedavısı

Size böbrek veya üreter taşı teşhisi konulmuş bulunuyor. Bu broşürde doktorunuzla birlikte konuşabileceğiniz farklı tedavi seçenekleri anlatılmaktadır. Birlikte sizin için en doğru yönteme karar verebilirsiniz.

Tedavi seçiminde etkili olan faktörler:

Belirtileriniz

Taşın özellikleri

Tıbbi geçmişiniz

Hastanenizde uygulanan tedavi yöntemi ve doktorunuzun tecrübesi

Kendi kişisel tercihleriniz ve değerleriniz

Bütün taşlar tedavi gerektirmez. Eğer taşınız rahatsızlığa neden oluyorsa ve doğal yollarla idrardan düşmüyorsa tedaviye ihtiyacınız var demektir. Önceden mevcut tıbbi hastalıklarınız varsa da doktorunuz tedavi önerisinde bulunabilir.

Herhangi bir rahatsızlığa sebep olmayan bir böbrek veya üreter taşınız varsa genellikle tedavi görülmez. Doktorunuz, durumunuzun kötüye gitmediğinden emin olmak için size düzenli kontrollerinize dair bir program verecektir.

Taşınız idrarla atılması muhtemelse doktorunuz, bu süresi kolaylaştıracak ilaçları reçete edebilir. Buna konservatif tedavi denir.

Taşınız büyümeye devam ediyorsa, sık ve şiddetli ağrı yapıyorsa aktif tedavi görmeniz gerekir.

Konservatif taş tedavisi

Çoğu böbrek ve üreter taşı, işeme esnasında kendiliğinden vücudu terkeder. Ancak taşın yerine ve boyutuna bağlı olarak atılması belirli bir zaman alacaktır. Taş hareket ettiği zaman renal kolik şeklinde ağrılarınız olabilir. Taşınız çok küçükse %95 ihtimalle 6 hafta içerisinde kendiliğinden atılabilir.

Aklınızda kalsın:

Taş, mesaneye ne kadar yakınsa taşın atılma ihtimali de o kadar fazladır

Taş ne kadar büyükse taşın atılma şansı da o kadar azdır

Yaygın olan 2 farklı koruyucu tedavi seçeneği bulunmaktadır: Medikal Ekspulsif Terapi (MET) ve idrar asidi taşlarının çözülmesi. Her iki durumda da ilaç tedavisine ihtiyacınız vardır.

Aktif taş tedavisi

Böbrek veya üreter taşları, belirtilere yol açmaları halinde tedavi edilmelidir. Taşları çıkarmanın 3 yaygın yolu vardır: şok dalgaları ile taş kılması (SWL) , üreteroskopi (URS) ve perkütan nefrolitotomi (PNL) .

Hangi aktif tedavi yönteminin sizin için en iyisi olduğu birçok faktöre bağlıdır. En önemli faktör, taşın sebep olduğu belirtilerdir. Doktorunuz, taşınızın böbrekte veya üreterde bulunmasına dayalı olarak farklı tedavi seçenekleri önerebilir.

Eğer herhangi bir tıbbi belirtiniz yoksa aşağıdaki durumlarda da tedavi uygulanabilir:

Taş büyümeye devam ediyorsa

Başka bir taş oluşturma riskiniz yüksekse

Enfeksiyonunuz varsa

Taşınız çok büyükse

Aktif tedaviyi tercih ediyorsanız

Doktorunuz aşağıdaki durumlarda üreterdeki taşın çıkarılmasını önerebilir:

İdrar yolundan geçemeyecek kadar büyük görünüyorsa

İlaç tedavisi görmenize rağmen ağrılarınız devam ediyorsa

Böbrek fonksiyonlarınız durmuş veya bozulmuşsa

KORUYUCU TEDAVİ

Konservatif taş tedavisi

Medikal Ekspulsif Terapi (MET)

Doktorunuz, taşınızı daha hızlı atmanıza yardımcı olacak ve hareket ettiği zaman ağrınızı azaltacak (alfa-blokerler ve nifedipin olarak isimlendirilen) ilaçları reçete edebilir. Buna Medikal Ekspulsif Tedavi (MET) adı verilir ve en çok üreter taşlarında etkilidir.

MET sırasında – doktorunuzun önereceği sıklıkta – düzenli doktor kontrolünde tutulmanız gerekir. Doktorunuzun taşın hareket edip etmediğini ve böbreğinizin iyi çalışıp çalışmadığını kontrol etmesi gerekir.

Taşın çözülmesi

Eğer ürik asit taşınız varsa, taşınızı çözmek mümkün olabilmektedir. Bu da idrarınızın pH değerini artırarak asidik halden alkali hale getirerek yapılır. Bunun için genellikle alkalin sitrat veya sodyum bikarbonat gibi ağızdan kullanılan ilaçlar reçete edilir. 7.0-7.2 arasındaki pH-düzeyinde taş, boyut olarak küçülür ve sonunda tamamen çözülebilir. İdrar pH’ınızı evde basit bir ölçüm çubuğu kullanarak ölçebilirsiniz.

Şok dalgalarıyla taş kırma (SWL)

SWL, vücut dışından taşları kıran bir makine ile yapılır. Taş kırmak için odaklanmış şok dalgaları (kısa sinyalli yüksek enerjili ses dalgaları) deriden taşa iletilir. Taş, şok dalgalarının enerjisini emer ve küçük parçalara ayrılır. Parçacıklar daha sonra idrar yoluyla atılır (Şekil 1).

SWL yöntemi, hastaların %90’ından fazlası için uygundur. Ancak yöntemin başarısı, taşın nitelikleri ve vücut yapısı gibi birkaç faktöre bağlıdır.

Şekil 1: Odaklanmış şok dalgaları, taşı parçacıklara ayırır.
Şekil 1: Odaklanmış şok dalgaları, taşı parçacıklara ayırır.

Perkütan Nefrolitotomi (PNL)

NL, büyük taşların böbreğinizden doğrudan çıkarıldığı bir cerrahidir. Avantajı, tek operasyonda çok büyük taşların bile çıkarılabilmesidir (Şekil 1a ve b). PNL genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Şekil 1a: Taşın böbrekten doğrudan çıkarılması için nefroskop kullanılır.
Şekil 1a: Taşın böbrekten doğrudan çıkarılması için nefroskop kullanılır.
Şekil 1b: Taş parçacıkları, tek bir işlemle çıkarılır.
Şekil 1b: Taş parçacıkları, tek bir işlemle çıkarılır.

Ancak SWL ve URS ile karşılaştırıldığında daha ve komplikasyon riski daha yüksektir. PNL’nin en sık görülen komplikasyonu kanama ve yüksek ateştir.

PNL yaptırmayı ne zaman düşünmeliyim?

Taşınız çok büyük (2cm’den büyük) olduğunda ve henüz üretere geçmediğinde PNL düşünülmelidir. Doktorunuz PNL’yi aşağıdaki durumlarda da tedavi seçeneği olarak size sunabilir:

Birden fazla taşınız varsa

Taşınız çok sertse

Üreteroskopi (URS)

URS, küçük çaplı bir endoskop aletiyle yapılan tedavi türüdür. URS yaygındır ve başarı düzeyi yüksek, komplikasyon riski ise düşüktür. URS, genel veya lokal anestezi altında yapılır. Siz anestezi altındayken, doktorunuz vücudunuza hiçbir kesi yapmadan endoskop ile üretradan mesaneye girer. Taş özel bir “sepet” kullanılarak dışarı çekilir (Şekil 1).

Şekil 1: Sepet kullanılarak taş, üreterden dışarı çekilir.
Şekil 1: Sepet kullanılarak taş, üreterden dışarı çekilir.

URS videosunu izle.

ACİL DURUMLAR

Böbrek ve üreteral taşlarındaki acil durumlar

Akut renal kolik

Renal kolik, taşın üreteri tıkaması sonucu oluşan ani ve ağrılı bir durumdur. Ağrıyı gidermek için mümkün olan en kısa zamanda aile hekiminize veya en yakın acil müdahale birimine başvurunuz.

Şekil 2: İdrarın idrar yollarından akabildiğinden emin olmak için JJ stenti takılır.
Şekil 1: İdrarın idrar yollarından akabildiğinden emin olmak için JJ stenti takılır.

İlginç Gerçek

Her yıl, 1000 kişiden 1 veya 2’sinde akut renal kolik görülür.

Ağrı, genellikle tablet veya fitil formunda alınabilen NSAID’lerle (steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar) dindirilir. Eğer bu ilk tedavi aşaması işe yaramazsa opioid isimli güçlü ağrı kesiciler kullanılabilir. Bu ilaçlar genellikle damar içine enjekte edilir. Opioid’lerin dezavantajı ise mide bulantısı yapabilecek olmalarıdır.
Nadir de olsa bazen ilaçlar işe yaramamaktadır. Böyle durumlarda doktorunuzun idrarı böbrekten süzmesi gerekebilir. Buna dekompresyon denir.

İki farklı dekompresyon yöntemi vardır:

Üretranız üzerinden üreterinizin içine üreteral JJ-stenti yerleştirilmesiyle (Şekil 1)

Ciltten böbreğe doğrudan perkütan nefrostomi tüpü konulması (Şekil 2a ve 2b)

Her iki yöntem de eşit düzeyde etkilidir.

Tıkanmış ve enfekte olmuş böbrek

Eğer renal kolikle birlikte ateşiniz de varsa veya olağan olmayan bir yorgunluk hissediyorsanız derhal en yakın bir üroloji kliniğine başvurmalısınız. Kan ve idrar testleri yapılarak böbrekte tıkanma ve enfeksiyon olup olmadığı kontrol edilir. Eğer böyle bir durum sözkonusuysa böbreğinizdeki basıncın düşürülmesi için derhal dekompresyona ihtiyacınız olacaktır.

Dekompresyonun ardından enfeksiyonu gidermek için antibiyotik alacaksınız. Taşınızı uzaklaştıracak tedavi ancak bu enfeksiyon giderildikten sonra yapılabilir.

Şekil 2a: İdrarı doğrudan böbrekten kateter torbasına süzmek için bir perkütan nefrostomi tüpü kullanılır.
Şekil 2a: İdrarı doğrudan böbrekten kateter torbasına süzmek için bir perkütan nefrostomi tüpü kullanılır.Şekil 2b: Böbreğin içine yerleştirilen perkütan nefrostomi tüpü.

ÖNLEME

Tekrar taş oluşumunun önlenmesi

Böbreğinde veya üreterinde taş bulunan bazı hastalar gelecekte daha fazla taş oluşturabilir. Taşınız düştükten veya tedavi ile çıkarıldıktan sonra, doktorunuz tekrar taş oluşma riskinin yüksek olup olmadığını tespit edecektir. Bunun için taşınızı analiz etmesi gerekecektir. Ayrıca tedavi öncesi yapılan kan ve idrar testlerinizin sonuçları da doktorunuz tarafından değerlendirilecektir.

Tekrar taş oluşturma riskiniz yüksek olması halinde doktorunuzun metabolik değerlendirmesi (Böbrek ve Üreteral Taşlarının Sebepleri başlığına bakınız). Test sonuçlarına göre doktorunuz, önleyici tedbirler alınmasını veya başka testler yapılmasını önerecektir.

Taş oluşumunu önleyecek genel yaşam tarzı tavsiyeleri

Başka bir taş oluşumu riskiniz düşük olsa dahi doktorunuz veya hemşireniz size birtakım yaşam tarzı değişiklikleri yapmanızı tavsiye edecektir. Bu önlemler, başka bir taş oluşturma riskinizi azaltır ve genel olarak sağlığınızı iyileştirir. Erişkinler için öneriler.

Daha fazla sıvı tüketin

Her gün 2.5 ile 3 litre arası sıvı tüketiniz

Sıvı alımınızı gün içine dengeli dağıtınız

Su veya süt gibi nötr pH’lı içecekleri tercih ediniz

İdrar miktarınızı gözetim altında tutunuz. Günlük 2-2.5 litre olmalıdır

İdrarınızın rengini gözlemleyiniz. Zira açık renkte olması gerekir

Sıcak iklimde yaşıyorsanız veya yoğun fiziksel egzersiz yapıyorsanız daha fazla sıvı alınız. Sıvı kaybınızı dengelemeye yardımcı olacaktır

Diyetinizi uyarlayın

Kişisel durumunuza göre doktorunuz diyetinizi uyarlama önerilerinde bulunabilir. Bunun öncelikle doktorunuzla görüşülmesi önemlidir.

Dengeli ve çeşitlendirilmiş bir diyet uygulayınız

Bol miktarda sebze, lifli gıda ve meyve (özellikle turunçgiller) yiyiniz

Yumurta, mercimek, beyaz pirinç, soyulmuş elma, üzüm, karnıbahar, kabak gibi düşük okzalat içeren gıdaları daha fazla yemeye çalışınız

Diyetinizin yeterli kalsiyum içerdiğinden emin olunuz (günlük yaklaşık 1,000 miligrama denk gelmelidir) Ancak kalsiyum destek ürünleri konusunda dikkatli olunuz ve doktor veya hemşirenizin tavsiyelerini alınız

Diyetinizdeki tuz miktarını azaltınız (günde 3-5 gr’ı aşmamalıdır)

Özellikle genç hayvan etinde bol olan hayvansal proteini çok fazla almayınız. Bunun yerine avokado, karnıbahar ve bezelyede bulunan sebze proteini alınız

Sağlıklı vücut ağırlığınızı koruyunuz (Vücut Kütle Endeksiniz 18-25kg/m2 arasında olmalıdır)

Yararlı Bağlantı

Diyetinizdeki okzalat, pürin ve tuzu nasıl ayarlayacağınız hakkında İngilizce Litholink broşürlerinde yer verilenden daha fazla bilgi için bakınız.

Sağlıklı alışkanlıklar

Sağlıklı bir yaşam tarzını benimsemek her zaman için iyi bir fikirdir.

Haftada 2 veya 3 kez egzersiz yapmaya çalışınız

Stresten kaçınınız

METABOLİK DEĞERLENDİRME

Böbrek ve üreteral taşları için metabolik değerlendirme

Taş oluşturma riskiniz yüksekse (Böbrek ve Üreter Taşlarının Sebepleri başlığına bakınız), doktorunuz metabolik değerlendirmeyapacaktır. Bu değerlendirme, sizin hangi ek tedaviye ihtiyaç duyabileceğinizi belirleyen bir dizi kan ve idrar testidir.

Testlerin sonuçlarına göre ilaç tedavisi görebilirsiniz. İlaç tedavisi genellikle hiçbir yan etki yapmaz veya çok az yan etkiye sebep olur. Ayrıca yaşam tarzı değişikliklerinizi dikkate almanıza yardımcı olur (Tekrar Taş Oluşumunun Önlenmesi başlığına bakınız).

Metabolik değerlendirmenin bir parçası olarak doktorunuz sizden 24 saatlik 2 farklı dönemde idrar biriktirmenizi isteyecektir. Bu, taşınızın kendiliğinden düşmesinin veya tedavi ile çıkarılmasının yaklaşık 3 hafta sonrasında yapılır. İdrar miktarınızla birlikte idrarınızdaki değişik maddelerin miktarları da ölçülür.

İlginç Gerçek

İdrarınızdaki maddeler arasında kalsiyum, magnezyum, okzalat ve ürik asit bulunur.

İlaç tedavisine başladıktan 2-3 ay sonra doktorunuz, ilaç tedavisinin dozunun ayarlanması için başka bir idrar örneği alacaktır.

SSS (Sık Sorulan Sorular)

Üretereskopi yapılmasının sebepleri nelerdir?

Üretereskopi aşağıdaki nedenler yapılır:

kendiliğinden düşmesi olası görünmeyen veya ciddi rahatsızlığa yol açan, genellikle üreterde yer alan taşlar (sert üretereskopi ile çıkarılır)

ESWL (vücut dışından şok dalgasıyla taş kırma) yöntemiyle tedavi edilebilir olmayan böbrek taşları

idrarda görülen kanın sebebini belirlemek

Üretereskopinin diğer tedavilere göre avantajları nelerdir?

Taşın genellikle doğrudan görülmesi, taşı kırmak için özel alet veya lazerlerin iletilmesine olanak tanır. Üretereskop vücuttaki doğal kanallardan geçirilir ve ciltte kesi açılmaz. Taş görülebilirse söz konusu taşın tek seansta kırılma şansı çok yüksektir.

Esnek üretereskopi, böbreğin tüm kısımlarına giriş imkanı tanır. Böylece uygun boyutta ve erişilebilir olmaları şartıyla tüm taşlar çıkarılabilir veya kırılabilir.

Üretereskopinin başarı oranları nedir?

Üretereskopinin başarı oranı, bu yöntemle tedavi edilen taşların büyük çoğunluğu için %90’dan fazladır. Başarı şunlara bağlıdır:

bir mi yoksa daha fazla mı taş mevcut

taş ne zamandır sıkışmış durumda

taşın yeri (böbrek veya üreterde nerede olduğu)

taşın ebatı

geçmişte böbrek operasyonu geçirip geçirmediğiniz

sizi tedavi eden üroloğun tecrübesi

Üretereskopinin riskleri nelerdir?

Riskler şunları içerir:

idrar enfeksiyonu: çoğunlukla sadece antibiyotik gerektirir

kanama: genellikle çabucak iyileşir

üreterin daralması (‘striktür’) veya delinmesi ile sonuçlanan üreter tahribatı: bu durum nadirdir ve bir balon vasıtasıyla genişletme ve bir double-J stenti takılmasını gerektirebilir

taşın kırılamaması ve alınamaması: alternatif bir işlem gerekli olabilir

üreterin delinmesi: böyle bir zedelenmeden sonra genellikle birkaç hafta boyunca bir double-J stenti gerekli olur

üreterin böbrekten kopması (‘avülsiyon’): bu durum çok nadir ve kimi zaman kaçınılmazdır ancak düzeltilmesi için açık cerrahigerektirebilir

karında veya sırtta rahatsızlık

double-J stentten kaynaklanan yan etkiler

Üretereskopinin alternatifleri nelerdir?

Diğer tedavi seçenekleri şunları içerir:

ESWL: Bu tedavi çoğunlukla üst üreterdeki ve böbrekteki, belirli bir boyuta kadar olan taşlar için uygundur. Çoğu ürolog tarafından üretereskopinin tercih edilmesi eğilimi olmakla birlikte alt üreterdeki, mesaneye yakın taşlar için kullanılabilir.

PCNL (perkütan nefrolitotomi): Bu işlem böbrek ve üst üreterdeki taşların çıkarılmasında çok iyidir fakat sırtta küçük bir kesi açılması ve böbrekten bir tüp geçirilmesini içerir. Bu sebeple üretereskopiye göre daha girişimseldir.

Laparoskopik veya açık cerrahi: Üretereskopiden daha başarılıdır ancak birden fazla kesi yapılmasını ve daha uzun sürede hastanede kalmayı gerektirir. Sonuç olarak enfeksiyon riski daha büyüktür, bununla bilikte mutlak risk yine de oldukça küçüktür. Bu yaklaşım çoğunlukla diğer tüm tedaviler başarısız olduktan sonra denenir.

Üretereskopinin ne sıklıkla tekrarlanması gerekir?

Üreterde taş mevcut iken meydana gelen şiddetli şişmeden dolayı üretereskop ile ilk denemede taşa ulaşmak mümkün olmayabilir. Bu durumda üretere bir double-J stent yerleştirilebilir. Double-J stent varken idrar böbrekten mesaneye boşalabilir ve üreter boyutu genişler. Üreter genişledikçe üretereskopu taşa ulaşana kadar geçirmek ve taşı çıkarmak kolaylaşır.

Kimi zaman taş çok büyükse taşı tek seansta çıkarmak mümkün olmayabilir ve ikinci bir işlem gerekebilir. Diğer bazı hallerde küçük taş parçacıkları veya tüm taş böbreğe kaçabilir. Esnek bir üretereskop bulunuyorsa böbreğin içine kadar ulaştırılabilir ve parçacıklar çıkarılır veya lazerle kırılır.

Sert ve esnek üretereskop arasındaki fark nedir?

Aradaki fark, sert ve esnek üretereskopun kullanımındadır. Sert üretereskopi, kelimenin tam anlamıyla sert bir teleskop ile gerçekleştirilir. Şöyle ki sadece düz bir hattı görür. Esnek üretereskopi ise neredeyse 180° dönebilen ve kendi üzerinde geri katlanabilen çok ince ve esnek bir telekopla gerçekleştirilir. Lazer kullanılarak taşlar buharlaştırılıp uzaklaştırılabilir. Esnek üretereskopiyi böbrekteki ve üst üreterde, böbrek yakınındaki taşlar için kullanma eğilimi vardır. Sert üretereskopi ise ağırlıklı olarak üreterin alt ve orta kısmında, mesaneye yakın taşlar için kullanılır. Esnek üretereskopi, sert üretereskopiden daha naziktir.

Gelecekte daha fazla taş olması riskini neler azaltır?

Aşağıdaki adımlar, gelecekte ciddi taşlar oluşması riskini azaltabilir:

Daha fazla sıvı için (özellikle öğünlerden 2 saat sonra ve geceleri)

Taş türüne uygun bir beslenme benimseyin (bkz. kalsiyum taşı diyeti)

Başka taşlar oluşup oluşmadığını belirlemek için düzenli röntgen veya ultrason

Bir taş kliniği tarafından takip

Operasyondan kalan dikişlerim olacak mı?

Operasyondan kalan dikiş olmayacaktır. Üretereskop vücuttaki doğal kanallardan geçirilir ve ciltte kesi açılmaz.

İşlemden ne kadar sonra duş alabilir veya banyo yapabilirim?

Operasyondan sonraki gün.

Sondanın amacı nedir?

Bazen idrarınızda operasyondan kaynaklanan kan veya böbrek taşı kalıntıları görülür. Çoğu kez üreter veya mesanede az miktarda kan olur. Gerekirse mesane sonda aracılığıyla yıkanabilir. İdrarda görünür kan olmadığında sonda çıkarılabilir. Bu genellikle operasyondan sonraki ilk gün olur.

İşlemden sonra idrar sondası ne zaman çıkarılır?

Bu genellikle operasyondan sonraki ilk gün olur.

Stentin amacı nedir?

Stent, böbrekten mesaneye olan idrar akışını kolaylaştırır ve kolik ağrı ataklarını (idrar yolunda kramptan kaynaklanan şiddetli ağrı) engeller.

Takılan stent işlemden sonra ne zaman çıkarılır?

Operasyondan birkaç hafta sonra bir röntgen çekilir. Görünür taş yoksa stent çıkarılır.

Üroloğun bu işlemde ne kadar tecrübesi olması gerekir?

Cerrahın bir işlemi yapmaktaki tecrübesi, sonuçları etkileyebilir. Örneğin bir işlem esnasında komplikasyonlar meydana geldiğinde yetenekli bir cerrahın bunları daha iyi kontrol altında tutması olasılığı daha yüksektir. Bir cerrahı yetkin kılan sihirli bir ameliyat sayısı bulunmamakla birlikte şunları sormak size iyi bir gösterge sağlayabilir:

Her yıl kaç tane üretereskopi yapıyorsunuz?

Bu ameliyatı ne zamandır yapıyorsunuz?

Daha fazla taş oluşmasını engellemek için yeme-içme davranışlarımı kontrol etmesi amacıyla diyetisyene gitmem gerekir mi?

Böbrek taşlarının gelişmesinin farklı sebepleri olabilir. Çoğu böbrek taşı ‘kalsiyum okzalat’ taşıdır. Okzalatlar kendi vücudumuzun içinde üretilir. Okzalatlar ayrıca meyve, sebze, baklagil, kahve, çay ve kabuklu yemişlerde doğal olarak bulunur ve bitkiyi böcekler tarafından yenmekten korur. Yüksek miktarda okzalat içeren yiyeceklerin çoğu hamken yenildiğinde buruk tada sahiptir. Yüksek miktarlarda tüketildiğinde okzalatlar ve kalsiyum birbirine bağlanarak kristaller oluşturur ve bu kristaller de nihayetinde taşı oluşturur.

Genel kurallar:

Okzalat içeren daha az yiyecek yiyin. Bu yiyecekler arasında yeşil yapraklı ıspanak gibi sebzeler, pancar gibi kökü yenilen sebzeler, soya fasülyesi ve soya eti bulunur.

Orta ölçüde hayvansal protein; hayvansal protein et, et ürünleri ve süt ürünlerinde bulunur

Yeterli sıvı için (Her 24 saatte 1,5-2 litre)

Demli siyah çay, buzlu çay, çikolata ve çikolata ürünleri tüketiminizi sınırlandırın

Bu, asla bu ürünleri yiyemez veya içemezsiniz anlamına gelmez! Sadece ölçülü alınmaları gerekir.

Böbrek taşları kalıtımsal mıdır?

Böbrek taşları kalıtımsal olabilir. Böbrek taşları olan hastaların böbrek taşı geçirmiş akrabalarının sıklıkla olduğunu biliyoruz.


Ankara Ürolog uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!