Böbrek Çıkışı Darlığı (Üretero-pelvik Bileşke darlığı-UP Darlık)

Böbrek Çıkışı Darlığı (UP Darlık) Nedir?

Böbreğe gelen kanın süzülmesiyle oluşan idrar, böbreğin orta kısmında yer alan havuzcuktan (böbrek pelvisi) geçerek idrar kanalı (üreter) vasıtasıyla mesaneye iletilir. Havuzcuk ile idrar kanalının birleşim noktasında meydana gelen daralmalara böbrek çıkışı darlığı (UP darlık) adı verilir. Bu durum, böbreğin doğumsal kusurları arasında en sık karşılaşılan tablodur.

Söz konusu darlığın temel nedeni çoğunlukla birleşim yerindeki kas gelişiminin yetersizliği olarak kabul edilir. Bunun yanı sıra, anormal damar yapıları gibi dışarıdan baskı yapan faktörler de darlığa yol açabilmektedir. Neticede idrarın böbrekten aşağıya, kanala doğru rahatça boşalamaması nedeniyle böbrek şişer ve büyür.

Belirtiler, Bulgular ve Teşhis Süreci

Günümüzde böbrek çıkışı darlıkları, en sık anne karnındaki rutin gebelik takipleri sırasında teşhis edilmektedir. Özellikle hamileliğin son 3 aylık döneminde yapılan ultrasonografilerde bebek böbreğinin genişlemiş olduğu kolaylıkla fark edilebilir. Fötüs böbreğinin şişmesine idrar reflüsü gibi farklı hastalıklar da sebep olsa da, doğum sonrası tetkiklerde en sık rastlanan bozukluk UP darlıktır.

Doğum öncesi fark edilmeyen vakalarda, bebeklik ve çocukluk döneminde şu belirtiler darlık şüphesini artırır:

• Yüksek ateşle seyreden idrar yolu enfeksiyonları,
• İdrarda kanama görülmesi,
• Karın bölgesinde şişlik,
• İlerleyen yaşlarda karın ve böğür ağrısı.

Böbrek içinde idrarın tam boşalamayıp beklemesi, bu hastalarda böbrek taşı oluşum riskini de ciddi oranda artırmaktadır.

Tanı Yöntemleri

Şüphe duyulan durumlarda izlenen radyolojik yol haritası şu şekildedir:

1. Böbrek Ultrasonografisi: İlk yapılması gereken değerlendirmedir. Darlığın şiddetine göre hafif, orta veya ileri derecede genişleme (hidronefroz) saptanabilir.
2. Böbrek Sintigrafisi: Tedavi kararı için en objektif veriyi sağlar. Toplardamar yoluyla verilen madde sayesinde böbreğin fonksiyonu ve darlığın şiddeti net olarak ölçülür.
3. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Damar basısı şüphesi veya atnalı böbrek gibi ek doğumsal kusurların varlığında tercih edilir.

Tedavi ve Ameliyat Seçenekleri

Böbrek çıkışı darlığında tedavi planı, darlığın şiddetine ve böbreğin fonksiyonel durumuna göre belirlenir. Hafif veya orta şiddetli vakalarda, özellikle yenidoğan döneminde büyüme ile birlikte düzelme beklendiği için düzenli ultrason ve sintigrafi takibi yapılabilir.

Cerrahi müdahale (ameliyat) şu durumlarda tavsiye edilir:

• İlk teşhis anında ileri derecede böbrek büyümesi ve şişmesi varsa,
• Sintigrafide idrar atılımı ileri derecede uzamışsa,
• Böbrek fonksiyonlarında ciddi azalma saptanmışsa.

Cerrahi Yöntemler Karşılaştırması

Cerrahide temel amaç, havuzcuk ve kanal bileşkesini genişleterek düzeltmek (piyeloplasti) ve varsa dış baskıları ortadan kaldırmaktır.

Not: Endoskopik yöntem her hasta grubu için uygun bir seçenek olmayıp, vakanın durumuna göre karar verilmektedir.