Bilişsel davranışçı terapi teknikleri (bdt)

Bilişsel Davranışçı Terapisi hakkında tekniklerini tanıtan biryazı.

Bilişsel davranışçı terapi teknikleri (bdt)

Davranışçı Terapi Teknikleri

Kendi kendini gözlemleme

Davranış değişikliğinin Ön adımıdır. Davranışçı terapide sıklıkla pozitif bir değişikliğe gidebilmek için, öncelikle bireyin davranış şekillerini gözlemlemesi, notlar alması ve farkındalık kazanması istenir.

Örnekler

Ders çalışma saatlerini artırmak isteyen öğrenci her gün kaç saat çalıştığını not alır.

- Kişi daha aktif olabilmek için pedometre kullanmaya başlar.

Pekiştirme

Takviye etmek, desteklemektir. Bir davranışın kişi tarafından daha fazla yapılması istendiğinde sözle, ya da davranışla ödüllendirmektir.

Davranış pekiştirme sadece terapide değil. Özellikle çocuk yetiştirirken sıklıkla kullandığımız bir yöntemdir.

Danışan kendi kendini de davranışlarında yaptığı pozitif değişiklikler için ödüllendirebilir. Bu ödüller giderek şiddeti artan bir seyirde olabilir.

Danışanın yakınları da ödüllendirme işleminde yardımcı olabilir. Aile terapisinde, ailenin nasıl çocuğun davranışlarını pekiştirebileceği sıklıkla konu olur.

Terapistler de sıklıkla danışanlarının davranışlarını pekiştirirler.

Örneğin; melankolik danışanlar genellikle aynı şeyleri yer ve kıyafetlerine çok özenmezler. Danışanının seansa öncesine göre daha özenli geldiğini gören terapist , kendisindeki farklılığı fark seansa öncesine göre daha özenli geldiğini gören terapist, kendisindeki farklılığı fark ettiğini belirterek pekiştirebilir.

Rol oynama

Rol oynama tekniği ile psikoterapist ve danışanı terapi seansı içerisinde farklı sosyal durumları prova ederler. Amaç danışanın yeni sosyal ilişkilerinde ortaya çıkabilecek olan pürüzlerle daha iyi baş edebilmesidir. Danışanın bu provalar ile sosyal kabiliyetleri artırılmaya çalışılır.

Rol oynamanın temelinde daha yapıcı davranışları pekiştirme, korkulan uyarana karşı da duyarsızlaştırma yatar.

Örnekler

Sosyal çekinceleri olan bir danışan psikoterapisti ile birisiyle tanışırken söze nasıl başlayabileceği konusunda provalar yapabilirler.

Danışan yüzleşmek de güçlük çektiği bir otorite figürü (baba, patron...) ile yapay olarak konuşmayı, terapisti ile prova edebilir.

Maruz bırakma terapisi

Maruz bırakma terapisi (exposure therapy) yerine maruz kalma terapisi tanımı da

kullanılır.

Maruz bırakma terapisi özellikle kaygı ile ilgili psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır.

Maruz bırakma terapisinde danışan korktuğu obje ile tehlikesiz bir ortamda yüzleşir. Zamanla bu objeye karşı duyduğu korkuya karşı duyarsızlaşması hedeflenir.

Maruz bırakma belirli bir hiyerarşi içerisinde gerçekleştirilir. İlk deneyim sadece danışanın çekindiği objeyi hayal etmesi olabilir. Gözünün önüne getirir ya da resim gibi görüntüsüyle buluşması gibi temel adımlar atılabilir.

Son yıllarda sanal gerçeklik ortamlarına da uyarlanmış maruz bırakma terapileri bulunmaktadır.

Örnekler

- Yılandan korkan danışan yılan fotoğraflarına bakmaya alışır.

- Yükseklikten korkan birey her gün kendisini bir kat daha yukarı çıkmaya zorlar.

- Her gün şiddet fotoğrafları gören çocuk, benzer tablolardan korkmamaya başlar.

- Kendisini ilk defa aynada gördüğünde aşırı tepki veren bebek, her gün kendisini gördükçe alışır.

Maruz bırakma ve tepki önleme

Maruz bırakma ve tepki önleme terapisinde danışan korktuğu obje ile yüzleştirilir ve normalde vereceği kaçma davranışları engellenir.

Belirli bir hayvana karşı çekince

Danışanın giderek korktuğu hayvana daha fazla yakınlaşması hedeflenir. Bu hayvan kapalı bir kutu içerisinde kendisine sunulabilir.

Uçak korkusu

Birey grup eşliğinde duran bir uçağın içinde vakit geçirir. Farklı seanslarda giderek uçağın bir süre yerde hareket etmesi, daha sonra çok kısa uçuşlar yapması sağlanabilir.

Sosyal fobi

Danışan ilk önce terapistin yanında bir topluluğa yapacağı konuşmanın provasını yapabilir. Daha sonra sadece birkaç kişilik gruplara ve giderek artan sayıda kalabalık yapabilir. Daha sonra sadece birkaç kişilik gruplara ve giderek artan sayıda kalabalık gruplarla bunu yapabilir.

Takıntılar Birey her evden ayrıldığında kapıyı beş defa açıp kapatmaz ise kötü bir şeyler olacağına inanmaktadır. Danışanın evden ayrılırken kapıyı defalarca açıp kapaması engellenir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Sanal gerçeklik uygulamaları ile TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) yaşayan bireylere yardımcı olunabilir. Örneğin; TSSB geçiren askerler gördükleri kâbuslara benzeyen savaş sahnelerine duyarsızlaşabilmektedir. Terapist eşliğinde rahatsız edici görüntüleri içeren videoları defalarca seyrederler.

Agorafobi (Açık alanlara çıkma korkusu)

Birey kontrollü olarak evden çıkmaya alıştırılır. Önce kısa mesafeler ve yakınları ile birlikte. Giderek bağımsız bir şekilde tek başına çıkabilir.

Bu makale 14 Ocak 2022 tarihinde güncellendi. 0 kez okundu.

Yazar
Psk. Dan. Gürbüz Kocakaya Psikolojik Danışman

Yazar toplam 2 makale yazdı.

Etiketler
Psikolojik destek
Psk. Dan. Gürbüz Kocakaya
Psk. Dan. Gürbüz Kocakaya
Kırıkkale - Psikolojik Danışman
x
Facebook Twitter Instagram Youtube