Besin Destek Ürünleri Nelerdir?

Besin Destekleri ve Supleman Kavramı

Besin destekleri; vitaminler, mineraller, aminoasitler, esansiyel yağ asitleri, posa ve çeşitli bitkisel ekstreleri kapsayan oldukça geniş bir ürün yelpazesinden oluşmaktadır. Bu destekleyici ürünler piyasada; tablet, toz, kapsül, solüsyon ve içecek gibi farklı formlarda kullanıcıya sunulmaktadır. Amerika’da DSHEA (Diyet Suplemanı Sağlık ve Eğitimi Dairesi) tarafından yapılan tanıma göre suplemanlar; diyeti desteklemek amacıyla kullanılan, bir veya birden fazla bileşen içeren ve sigara dışındaki ürünler olarak sınıflandırılmaktadır.

Diyet suplemantasyonu uygulamaları genellikle belirli ihtiyaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir. Bu durumlar arasında; besin alımının yetersizliği, besin ögelerinin önerilen seviyelerin altında kalması, özel durumlara bağlı artan gereksinimler ve hücre işlevlerini düzeltmeye yönelik farmakolojik etki beklentisi yer almaktadır. ADA (Amerikan Diyetetik Derneği) tarafından yayımlanan durum raporunda; bilimsel olarak etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış ürünlerin, diyetin yetersiz kaldığı durumlarda kullanılmasının uygun olduğu belirtilmektedir.

Besin Desteklerinin Kullanım Amaçları ve Yaygın Eksiklikler

Besin desteklerinin temel amacı, sağlığı geliştirmek ve korumak adına diyetin eksik kalan yönlerini tamamlamaktır. Hem Türkiye’de hem de dünyada en sık başvurulan destekler vitamin ve mineral takviyeleridir. Ancak unutulmamalıdır ki; sağlıklı bir yaşam sürdürmek için dengeli bir diyet, dışarıdan alınan desteklerden çok daha etkilidir. Supleman kullanımındaki asıl hedef, yetersiz ve dengesiz beslenme alışkanlıklarını telafi etmektir.

Toplum genelinde en sık rastlanan besin ögesi eksiklikleri şunlardır:

• Demir ve Kalsiyum
• İyot ve Folat
• D Vitamini ve B12 Vitamini

Besin ögesi yetersizliklerinin ortaya çıkmasında birçok farklı faktör rol oynamaktadır. Bu faktörler arasında; yaşlılık, hamilelik, emziklilik, alkolizm, vejetaryen beslenme ve obezite ameliyatları gibi durumlar öne çıkmaktadır. Ayrıca, bazı ilaçların besin ögelerinin emilimini azaltması da ciddi bir risk faktörüdür.

Risk Grupları ve Kemik Sağlığı İlişkisi

Demir eksikliği anemisi, dünya genelinde ve ülkemizde en yaygın görülen beslenme sorunlarının başında gelmektedir. Bu konuda özellikle doğurganlık çağındaki kadınlar, bebekler, çocuklar ve yaşlılar birincil risk gruplarını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, kalsiyum ve D vitamini yetersizlikleri de toplum sağlığını tehdit eden ciddi unsurlar arasındadır.

Kemik sağlığının en önemli göstergelerinden biri olan osteoporoz, diyet kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi ile doğrudan ilişkilidir. Ülkemizdeki kemik sağlığı problemlerinin temel nedenlerinden biri olarak D vitamini yetersizliği işaret edilmektedir. Bu süreçte magnezyum, çinko ve protein gibi ögelerin alım miktarı ile kullanılabilirliği kritik önem taşımaktadır.

Bitkisel Destekler ve Makro Besin Takviyeleri

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya nüfusunun %80’inden fazlası en az bir çeşit bitkisel destek kullanmaktadır. Ancak bu ürünlerin bitkisel kaynaklı olması, onların tamamen zararsız olduğu anlamına gelmez. Bitkisel destekler, ilaçlar ve diğer besin ögeleri ile etkileşime girerek istenmeyen sonuçlara yol açabilir.

Sık kullanılan bazı bitkisel ve makro destekler şunlardır:

Profesyonel Kontrol ve Bilinçli Kullanım

Araştırmalar, dünya genelinde vitamin ve mineral desteklerinin sıklıkla kontrolsüz bir şekilde kullanıldığını göstermektedir. Özellikle bilinçsizce tüketilen protein tozlarının sağlık üzerinde ciddi olumsuz etkileri olabilir. En sağlıklı yaklaşım; besin desteklerinin bir doktor ve beslenme uzmanı denetiminde, sadece gerekli görülen durumlarda ve belirlenen dozlarda kullanılmasıdır.