Bebeklik ve çocukluk döneminde aşılar

Aşı Nedir ve Vücudu Nasıl Korur?

Aşı, hastalık yapma yeteneği yok edilmiş bakteri veya virüslerin ya da bakterilerin zehirli toksinlerinin etkilerinin ortadan kaldırılmasıyla elde edilen biyolojik maddelerdir. Hayvanlara veya insanlara uygulandığında, ilgili hastalığın ortaya çıkmasını ve olası kötü etkilerinin oluşumunu engeller.

Aşı uygulaması sonrasında vücutta oluşan antikorlar, sistemde uzun süre kalarak koruyuculuk sağlar. Gerçek bir mikropla karşılaşma anında, bu antikorlar mikrobun vücuda girmesine engel olarak hastalık oluşumunu profesyonel bir savunma mekanizmasıyla durdurur.

Aşı Yapılırken Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

Aşı uygulamalarının başarısı ve güvenliği için belirli protokollerin takip edilmesi şarttır. Uygulama sürecinde şu hususlar göz önünde bulundurulmalıdır:

• Zamanlama ve Aralıklar: Aşılar belirli aralıklarla yapılmalıdır. Dozlar arasındaki süreye titizlikle dikkat edilmeli, genellikle 1-2 ay ara ile uygulama gerçekleştirilmelidir.
• Yetkili Uygulama: Aşılar mutlaka bu konuda eğitim almış yetkili bir sağlık personeli veya hekim tarafından yapılmalıdır. Eczaneden aşı temin edilerek kontrolsüz alanlarda uygulanması kesinlikle doğru değildir.
• Sağlık Kontrolü: Uygulama öncesinde bebekler ve çocuklar mutlaka muayene edilmelidir. Enfeksiyon hallerinde veya yüksek ateşli durumlarda aşı ertelenir; ancak hafif ateş aşıya engel teşkil etmez.
• Bilgilendirme: Aşının olası yan etkileri hekim tarafından belirtilmelidir. Ebeveynler, aşı sonrası karşılaşılabilecek durumlar hakkında bilinçli olmalıdır.
• Eş Zamanlı Uygulama: Bir veya birkaç farklı aşının aynı anda uygulanmasında tıbbi bir sakınca bulunmamaktadır.

Bebek ve Çocuklar İçin Detaylı Aşı Takvimi

Aşı takvimi bebeğin doğumu ile birlikte başlar. Aşağıda, çocukluk döneminde uygulanan temel aşılar ve özellikleri yer almaktadır:

1. Hepatit B Aşısı

Bebek doğar doğmaz uygulanmalıdır. Eğer anne Hepatit B taşıyıcısı ise aşı ile birlikte hiperimmun gammaglobülün uygulaması yapılır.

• Dozlar: 2. doz 1 ay sonra, 3. doz ise 6. ayda yapılır.
• Uygulama: Kas içine yapılır, yan etkisi yoktur.
• Durum: Ulusal aşı takvimindedir, sağlık kuruluşlarında ücretsiz yapılır.

2. BCG (Verem) Aşısı

Genellikle 2. ayda tek doz olarak uygulanır. 5 yaşında PPD kontrolü ile tekrarı yapılır.

• Belirtiler: Aşıdan 3-4 hafta sonra uygulama yerinde kızarıklık ve kabuklanma görülmesi aşının tuttuğunu gösterir.
• Dikkat: Koltuk altında şişlik (BCG adeniti) görülürse hekime başvurulmalıdır.

3. Beşli Karma Aşı (Difteri-Boğmaca-Tetanos-Çocuk Felci-Hib)

İlk dozu 2. ayda BCG ile birlikte verilir. 1-2 ay aralıklarla 3 kez uygulanır.

• Rapel (Tekrar): 18. ayda ve 5 yaşında tekrarlanır.
• Not: Ulusal takvimde Hib aşısı yer almaz. İthal aşılarda yan etki azdır; ateş görülürse ateş düşürücü ile kontrol edilebilir.

4. Pnömokok (Zatürre) Aşısı

Bebeklerde zatürre, sinüzit, orta kulak iltihabı ve ağır enfeksiyonları önlemek için kritiktir.

• Uygulama: 1-2 ay ara ile 3 defa yapılır, 1 yıl sonra rapel dozu uygulanır.
• Önem: Dünyada her yıl 5 yaş altı 1 milyondan fazla bebek bu enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybetmektedir.
• Durum: Sağlık Bakanlığı ulusal aşı takviminde bulunmamaktadır.

5. Üçlü Karma Aşı (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak)

İlk dozu 1 yaşında, rapel dozu ise 5 yaşında yapılır.

• Salgın Durumu: Kızamık salgını varsa 9. aydan itibaren tek doz kızamık aşısı yapılabilir, 15. ayda üçlü aşı tekrarlanır.
• Yan Etki: Çok nadirdir; bazen hafif ateş ve döküntü görülebilir.

Diğer Önemli Aşılar

Grip aşısı, 3 yaşın altındaki çocuklarda bir ay ara ile iki yarım doz şeklinde, 3 yaşın üzerinde ise tek doz olarak uygulanmaktadır.