Bebeklerde uyku alışkanlığı oluştururken sık yapılan hatalar

Çocuklarda Uyku Alışkanlığı Oluştururken Sık Yapılan Hatalar

Çocuklarda uyku problemlerinin görülme oranı, yaş grubuna bağlı olarak %25 ile %50 arasında değişkenlik göstermektedir. Uykusuzluk problemi kronik bir hal aldığında; gündüz uyku hali, huzursuzluk, sinirlilik, davranış bozuklukları, öğrenme güçlükleri, akademik başarıda düşüş ve kaza risklerinde artış gibi ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Bu olumsuzlukların önüne geçebilmek için ailelerin, bebeklik döneminden itibaren doğru uyku alışkanlıkları oluşturması ve bu düzenin devamlılığını sağlaması kritik önem taşır.

Amerikan Aile Hekimleri Derneği, rutin sağlam çocuk muayeneleri sırasında hekimlerin mutlaka çocuğun uyku düzenini sorgulaması gerektiğini vurgulamaktadır. Uyku alışkanlığı kazandırılmaya çalışılırken yapılan hatalar, tıp literatüründe davranışsal uykusuzluk olarak adlandırılan tablonun oluşmasına zemin hazırlar.

Davranışsal Uykusuzluk Nedir?

Davranışsal uykusuzluk, çocukların veya bebeklerin uykuya dalma ya da uykuyu sürdürme konusundaki öğrenilmiş yetersizlik durumudur. Amerika'da yapılan araştırmalar, tüm uyku bozuklukları içerisinde bu grubun oranının %10-30 arasında olduğunu gösterse de ülkemizde bu oranın çok daha yüksek olduğu öngörülmektedir. Davranışsal uykusuzluk yaşayan çocuklar temel olarak iki alt grupta incelenir:

1. Uykuya geçiş sorunu yaşayanlar
2. Sınır koyma sorunu yaşayanlar

Uykuya Geçiş Sorunu

Bu gruptaki çocuklarda uykuya dalma aşamasında veya gece uyandıklarında tekrar uykuya dönme konusunda bir yetersizlik ya da isteksizlik mevcuttur. Bu çocuklar, belirli bir durum veya eylem sağlanmadan kendi başlarına uykuya geçemezler.

• 0-2 yaş grubunda: Ayakta sallanma, emzirilme veya kucakta gezdirilme gibi dış desteklere ihtiyaç duyulur.
• Oyun çağı grubunda: Ebeveyn yatağına gelme veya gece beslenmesi gibi alışkanlıklar görülür.

Sınır Koyma Sorunu

Genellikle okul öncesi yaş grubunda rastlanan bu sorun, ailelerin çocuklara sınır koymakta zorlandığı durumlarda ortaya çıkar. Belirli bir uyuma ve uyanma saatinin olmaması, çocuğun uyumamak için direnmesi durumunda televizyon izlemesine veya ebeveyn yatağında yatmasına izin verilmesi süreci tetikler. Ayrıca çocuğun gece boyunca defalarca su içmek veya tuvalete gitmek gibi bahanelerle kalkması, sınır koyma eksikliğinden kaynaklanan uyku sorunlarını beraberinde getirir.

Uyku Sorunlarında Tedavi ve Yaklaşım Yöntemleri

Davranışsal uyku sorunlarında en etkili yöntem önleyici yaklaşımdır. Sorun henüz ortaya çıkmadan; aile hekimleri ve çocuk doktorları tarafından ebeveynlere uyku ihtiyaçları, uyku döngüleri, sınır koyma ve uyku planı konularında kapsamlı eğitim verilmelidir.

Uyku eğitimi kapsamında ele alınması gereken temel unsurlar şunlardır:

• Uyuma ve uyanma saatlerinin belirlenmesi
• Gündüz uyku saatlerinin düzenlenmesi
• Uykuya geçiş rutinlerinin oluşturulması
• Beslenme saatlerinin planlanması
• Gece uyanmalarına karşı yaklaşım

Dünyada Yaygın Olarak Kullanılan Uyku Yöntemleri

Eğer davranışsal uyku sorunları yerleşmişse, çocuğun yaşına ve ailenin yapısına uygun bir tedavi planı oluşturulmalıdır. Günümüzde dünya genelinde kabul görmüş başlıca üç yöntem bulunmaktadır:

Bu yöntemlerin ortak hedefi, çocuğun dış müdahale olmadan kendi başına uykuya dalmasını sağlamak ve gece uyanma sıklığını minimize etmektir. Unutulmamalıdır ki; her çocuk özeldir ve çoğu zaman sadece temel uyku prensiplerine dikkat edilerek sorunlar çözüme kavuşturulabilir.