BEBEK VE ÇOCUKLARDA DIŞKILAMA ALIŞKANLIKLARI

Bebeklerde Dışkılama Düzeni ve Normal Bulgular

Bebeklerde dışkılama sayısı bireysel farklılıklara bağlı olarak geniş bir yelpazede değişkenlik gösterir. Bazı bebekler günde 8-10 kez dışkılama yapabilirken, bazıları için 2-3 günde bir dışkılamak normal kabul edilir. Doğal beslenen bebeklerde dışkı genellikle sarı renkli, yumuşak kıvamlı ve kısmen form almış bir yapıdadır.

Ebeveynlerin dışkı takibi yaparken kıvam değişikliklerine dikkat etmesi kritik önem taşır. Dışkılama sayısının aniden artması ve yapısının şekilsiz sıvı halini alması ishal belirtisi olarak değerlendirilmelidir. Aksine, dışkılama sıklığının azalması ve sert bir kıvam oluşması ise kabızlık durumuna işaret eder.

Çocuklarda Tuvalet Eğitimi ve Gelişim Süreci

Çocuklar genellikle 2 yaş civarına geldiklerinde, dışkı ve idrarlarını kontrol edebilecek biyolojik olgunluğa erişirler. Bu gelişim süreci, dışkılama ve işeme kaslarının yeterli düzeye ulaşmasıyla mümkün olur. Aynı dönemde dil gelişiminin hızlanması, çocukların verilen komutları ve yönlendirmeleri daha iyi anlamasını sağlayarak süreci kolaylaştırır.

Tuvalet eğitimi verilirken ebeveyn tutumu, çocuğun psikolojik gelişimi üzerinde doğrudan etkilidir. Bu süreçte annelerin ve bakım verenlerin sergilemesi gereken temel yaklaşımlar şunlardır:

• Cezalandırıcı, tehdit edici veya azarlayıcı tutumlardan kaçınılmalıdır.
• Aşırı kontrolcü bir yaklaşım sergilenmemelidir.
• Çocuk çişini veya dışkısını kaçırdığında; ses tonu, yüz ifadesi ve davranışlarla nötr kalınmalıdır.

Ebeveynlerin bu tutarlılığı sağlayamadığı durumlarda çocuk; ilgi çekmek, ebeveyni cezalandırmak veya bir iletişim tarzı geliştirmek amacıyla uygunsuz şekilde tuvaletini yapabilir.

Dışkı ve İdrar Kaçırmada Tıbbi Nedenler

Çocuğun dışkısını veya idrarını tutamaması her zaman davranışsal bir sorun olmayabilir; bu durumun altında çeşitli tıbbi nedenler yatabilir. Özellikle tuvalet alışkanlığı kazanılmış olmasına rağmen bu yetinin tekrar kaybedilmesi veya kontrolün sağlanamaması durumunda, mutlaka bir çocuk ergen psikiyatrisine başvurulmalıdır.

İdrar ve dışkı kaçırma problemlerine zemin hazırlayabilecek olası tıbbi durumlar şunlardır:

1. Enfeksiyon hastalıkları,
2. Epilepsi nöbetleri,
3. Hormonal bozukluklar (Diabetus insipitus, diabetus mellitus),
4. Elektrolit dengesizlikleri (Hiperkalsemi, hipokalemi),
5. Hirschsprung hastalığı.

Dışkılama alanında sorun yaşayan çocukların ve ergenlerin, kapsamlı bir değerlendirme için mutlaka bir çocuk ergen psikiyatristi tarafından muayene edilmesi gerekmektedir.