BASİT (ATİPİSİZ) ENDOMETRİAL HİPERPLAZİ TEDAVİSİ (RAHIM DUVARI KALINLAŞMASI TEDAVİSİ)
- Atipisiz basit endometrial hiperplazi, 20 yıllık süreçte kanserleşme riski %5'ten az olan ve genellikle kendiliğinden gerileme eğilimi gösteren düşük riskli bir durumdur.
- Tedavide hormonlu spiral (LNG-IUS) oral progesterona göre daha etkili bir yöntemdir ve obezite gibi risk faktörleri varlığında en az altı aylık kesintisiz tedavi ile düzenli biyopsi takibi gereklidir.
- İlaç tedavisine yanıt alınamayan, atipi gelişen veya şiddetli kanaması süren vakalarda cerrahi müdahale düşünülürken; takip sürecini zorlaştırdığı için endometrial ablasyon yöntemi önerilmemektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Atipisiz Basit Endometrial Hiperplazi Nedir?
Rahim duvarı (endometrium) kalınlaşması nedeniyle gerçekleştirilen endometrial kürtaj sonrasında, patoloji sonucu atipisiz basit endometrial hiperplazi olarak belirlenen vakalar düşük risk grubunda yer alır. Yapılan araştırmalar, bu hastaların 20 yıllık takibinde kanserleşme oranının %5’ten daha az olduğunu göstermektedir. Malign değişim göstermeyen (atipisiz) vakaların büyük bir kısmı, herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan spontan olarak gerileme eğilimindedir.
Tedavi Gerektiren Durumlar ve Progesteron Kullanımı
Yalnızca gözlem ile iyileşme olasılığı düşük görülen kadınlarda ve anormal uterin kanama gibi semptomlar gösteren hastalarda progesteron tedavisi zorunludur. Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:
- Obezite, endometrial hiperplazi için ciddi bir risk faktörüdür.
- Normal kiloya ulaşıldığında dahi endometrial biyopsiler ile takip sürdürülmelidir.
- Progesteron tedavisi uygulandığında, hastalığın gerileme (regresyon) şansı önemli ölçüde artar.
Atipisiz Basit Endometrial Hiperplazi Tedavi Yöntemleri
Basit endometrial hiperplazide regresyon sağlamak amacıyla oral yolla veya lokal olarak uygulanan intrauterin progesteronlu rahim içi araç (LNG-IUS) tercih edilebilir.
LNG-IUS ve Oral İlaç Tedavisi Karşılaştırması
| Tedavi Yöntemi | Etkinlik ve Kullanım Şekli |
|---|---|
| LNG-IUS (Hormonlu Spiral) | Oral progesterona göre daha etkilidir ve yan etkileri daha azdır. |
| Oral Progesteron | LNG-IUS tercih etmeyenlerde Medroxyprogesteron (10-20 mg/gün) veya Norethisterone (10-15 mg/gün) kullanılır. |
Oral tedavi en az altı ay boyunca kesintisiz uygulanmalıdır. Aralıklı-siklik progesteron tedavisinin etkinliği düşük olduğu için bu hasta grubunda önerilmez. Çocuk arzusu olmayan ve yan etki yaşamayan hastalarda LNG-IUS, vajinal kanamayı ve nüks riskini azaltmak için beş yıl boyunca yerinde tutulmalıdır.
Takip ve İzlem Süreci Nasıl İşler?
Hastanın histolojik durumunu kontrol etmek amacıyla ortalama altı ayda bir endometrial biyopsi alınır. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken kritik noktalar şunlardır:
- Altı aydan önce gelişen anormal vajinal kanamalar, hastalığın tekrarladığı şeklinde yorumlanır.
- Vücut Kitle İndeksi (BMI) 35'ten fazla olan obez hastalar, nüks açısından yüksek risk grubundadır.
- Üst üste iki biyopsi sonucunun negatif gelmesi durumunda, takip süreci yıllık periyotlara çekilebilir.
Cerrahi Müdahale ve Histerektomi Ne Zaman Gereklidir?
Atipi görülmeyen vakalarda, cerrahi komplikasyon riskleri nedeniyle histerektomi (rahmin alınması) ilk seçenek olarak önerilmez. Ancak aşağıdaki durumlarda cerrahi müdahale gündeme gelmelidir:
- Takiplerde atipik hiperplazi gelişmesi,
- Progesteron tedavisine rağmen hastalığın tekrarlaması,
- Bir yıllık tedaviye rağmen histolojik gerileme sağlanamaması,
- Tıbbi tedaviye rağmen vajinal kanamanın devam etmesi,
- Hastanın çocuk arzusu olmaması.
Postmenopozal (menopoz sonrası) dönemdeki kadınlarda cerrahi planlanıyorsa, total histerektomi ile birlikte bilateral salpingo-oferektomi (yumurtalıkların ve tüplerin alınması) tavsiye edilir. Bu uygulama, ileride oluşabilecek over kanseri riskini azaltmak adına değerlendirilmektedir.
Endometrial Ablasyon Neden Önerilmez?
Endometrial hiperplazi tedavisinde endometrial ablasyon yöntemi tercih edilmemelidir. Bunun iki temel sebebi vardır:
- Kalıcı ve tam bir endometrial yıkım sağlanamaması.
- Oluşan rahim içi yapışıklıkların (adezyon), gelecekte yapılacak olan endometrial histolojik takibi engelleme riski.
Op. Dr. Kutlugül Yüksel
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
