BARTHOLİN KİST VE APSESİ
- Bartholin kisti, vajina girişindeki bezlerin kanallarının tıkanmasıyla oluşurken, bu kistin enfekte olması şiddetli ağrı ve kızarıklıkla seyreden Bartholin apsesine yol açar.
- Tanı genellikle fiziksel muayene ile konulur; ancak 40 yaş üzerindeki hastalarda veya şüpheli durumlarda kanser riskini dışlamak için biyopsi gerekebilir.
- Tedavide küçük kistler takip edilirken, apseler için antibiyotik, drenaj, marsupializasyon veya tekrarlayan vakalarda bezin tamamen çıkarılması gibi cerrahi yöntemler uygulanır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bartholin Kisti ve Apsesi Nedir?
Bartholin bezleri, vajina girişinin her iki yanında bulunan, bezelye tanesi büyüklüğünde ve temel görevi vajinanın nemli kalmasını sağlayan mukus salgılamak olan yapılardır. Tıbbi literatürde vestibular bez olarak da adlandırılan bu organlar, normal şartlarda dışarıdan gözle görülemez ve elle hissedilemezler.
Bu bezlerin vajinaya açılan kanalları herhangi bir sebeple tıkandığında, salgılanan mukus içeride birikerek şişliğe yol açar; bu duruma Bartholin kisti denir. Eğer kist içeriği enfekte olursa; şiddetli ağrı, kızarıklık ve lokal ısı artışı ile karakterize olan Bartholin apsesi meydana gelir.
Bartholin Apsesi Neden Oluşur?
Bartholin kisti enfekte olduğunda, kist boşluğu içerisinde pü (irin) birikerek apse formasyonuna dönüşür. Bu enfeksiyonun gelişiminde farklı bakteri türleri rol oynayabilir:
- Staphylococcus spp. ve E. Coli gibi deri veya idrar yolu enfeksiyonu kaynaklı bakteriler.
- Gonore (bel soğukluğu) veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan patojenler.
Bartholin Kisti ve Apsesi Belirtileri
Bartholin kisti genellikle birkaç saat veya gün gibi kısa bir sürede hızla büyüme eğilimi gösterir. Klinik tabloda en sık rastlanan semptomlar şunlardır:
- Yürürken, otururken veya cinsel ilişki sırasında hissedilen şiddetli ağrı.
- Apse bölgesinde belirgin kızarıklık ve dokunulduğunda hissedilen hassasiyet.
- İlgili bölgede lokal ateş ve şişlik.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Bartholin kisti ve apsesi tanısı için karmaşık testlere ihtiyaç duyulmaz; uzman bir hekim tarafından yapılan fiziksel muayene tanı koymak için yeterlidir. Muayene sırasında kist, içi mukus dolu bir kitle olarak hissedilirken; apse durumunda kızarıklık, ısı artışı ve ağrılı bir şişlik tespit edilir.
Önemli Not: Bartholin bezi kanseri 40 yaş altındaki kadınlarda oldukça nadir görülse de, şüpheli görülen her türlü şişlikte kesin tanı için dokudan biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılması gerekebilir.
Bartholin Kisti ve Apsesi Tedavi Seçenekleri
Her Bartholin kistinin cerrahi olarak tedavi edilmesi zorunlu değildir. Eğer kist küçükse ve hastaya rahatsızlık vermiyorsa, belirli aralıklarla takip edilmesi yeterli olabilir. Ancak kist büyüyor ve yaşam kalitesini düşürüyorsa müdahale edilmelidir.
Bartholin apsesi ise tedavisiz düzelmeyen ve yoğun ağrıya neden olan bir durumdur. Tedavi yaklaşımları şu şekildedir:
| Tedavi Yöntemi | Uygulama Detayı |
|---|---|
| İlaç Tedavisi | Küçük apselerde antibiyotik ve analjezik (ağrı kesici) kullanımı. |
| Drenaj | Geniş apselerde pü'nün boşaltılması işlemi. |
| Kültür Testi | Drenaj sırasında gerekirse antibiyogram için örnek alınması. |
Uygulanan Küçük Cerrahi İşlemler
Tekrarlayan veya ilaçla geçmeyen vakalarda aşağıdaki cerrahi yöntemlere başvurulur:
- Kist veya Apse Drenajı: İçeriğin boşaltılması işlemidir ancak nüks (tekrarlama) riski yüksektir.
- Marsupializasyon: Kist çeperinin vajina derisine dikilerek ağızlaştırılmasıdır. Bu sayede yaklaşık 1 cm'lik yeni bir kanal oluşturularak salgının dışarı akması sağlanır.
- Word Kateter Uygulaması: Kist duvarına yapılan küçük bir kesiden yerleştirilen balonlu kateterin 2-6 hafta bekletilerek yeni bir kanal oluşturulması işlemidir.
- Cerrahi Eksizyon: Diğer yöntemlere rağmen sürekli tekrarlayan vakalarda Bartholin bezinin tamamı cerrahi olarak çıkartılır.
Korunma Yolları
Bartholin kisti ve apsesinin kesin nedenleri her zaman belirlenemeyebilir. Bununla birlikte, riski minimize etmek için cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı dikkatli olunmalı ve cinsel birliktelik sırasında mutlaka prezervatif (kondom) kullanılmalıdır.
Op. Dr. Kutlugül Yüksel
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
