Azospermik hastalarda sperm elde etme teknikleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Azospermi Nedir ve Nedenleri Nelerdir?
Ejakülatta hiç sperm bulunmaması durumu tıp literatüründe azospermi olarak tanımlanmaktadır. İnfertil (kısır) erkeklerin yaklaşık %10-15'inde görülen bu tablonun, hastaların %40'ında sperm taşıyan kanallardaki tıkanıklıklardan kaynaklandığı bilinmektedir. Günümüzde modern tıp, azospermik hastalarda yardımcı üreme teknikleri için çeşitli girişimsel sperm elde etme yöntemleri sunmaktadır.
Girişimsel Yolla Sperm Elde Etme Yöntemleri
Azospermi teşhisi konulan hastalarda, sperm hücresine ulaşmak amacıyla kullanılan başlıca teknikler şunlardır:
- MikroTESE: Optik büyütme (mikroskop) kullanılarak testislerden açık ameliyat ile sperm elde edilmesi.
- TESA: Perkütan yolla (iğne ile) testislerden sperm aspirasyonu yapılması.
- MESA: Açık ameliyat ve optik büyütme eşliğinde epididimden sperm elde edilmesi.
- PESA: Perkütan yolla epididimden sperm aspire edilmesi.
- Vazal sperm aspirasyonu.
- Seminal veziküllerden sperm aspirasyonu.
Testislerden Sperm Elde Etme Teknikleri: TESE ve TESA
Mikrocerrahi TESE (MikroTESE)
TESE, açık cerrahi bir girişimdir. Mikroskop altında gerçekleştirilen bu işlemde, spermatogenezin (sperm üretimi) bulunduğu normal seminifer tübüllerin doğrudan görülerek seçilmesi, sağlıklı hücre bulma şansını önemli ölçüde yükseltir. İşlemin süresine bağlı olarak lokal anestezi yetersiz kalabileceği için genellikle daha geniş kapsamlı bir anestezi tercih edilir.
Perkütan Testis Sperm Aspirasyonu (TESA)
TESA, lokal anestezi altında uygulanabilen ve daha kısa süren bir işlemdir. Mikrocerrahi tecrübesi gerektirmeyen bu yöntem, özellikle sperm bulma şansının yüksek olduğu obstrüktif (tıkanıklığa bağlı) azospermi olgularında tercih edilir. Ancak, iğne ile testise defalarca girilmesine bağlı olarak arter yaralanması gelişme riski bulunmaktadır.
Epididimal Sperm Elde Etme Teknikleri: MESA ve PESA
Mikroskopik Epididimal Sperm Aspirasyonu (MESA)
Spermatogenezin normal olduğu, bilateral vaz deferens agenezi (kanalların doğuştan yokluğu) ve diğer düzeltilememiş obstrüktif azospermi vakalarında MESA öncelikli olarak tercih edilmelidir. Bu yöntemin nonobstrüktif (tıkanıklığa bağlı olmayan) azospermilerde yeri yoktur.
Perkütan Epididimal Sperm Aspirasyonu (PESA)
Lokal anestezi ile yapılan ve hastanede yatış gerektirmeyen PESA, mikrocerrahi tecrübesi gerektirmez. Nonobstrüktif azospermide kullanılmaz. Obstrüktif olgularda ise epididime iğne ile körlemesine girilmesi; kanama ve hematom riski taşıması, ayrıca tıkanıklığı gidermeye yönelik rekonstrüktif ameliyat imkanı sunmaması nedeniyle MESA'ya göre daha az avantajlı olabilir.
Sperm Elde Etmeyi Gerektiren Klinik Durumlar
Girişimsel yolla sperm elde edilmesini zorunlu kılan başlıca hastalıklar ve nedenler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kategori | Nedenler |
|---|---|
| Düşük Ejakülat Volümü / Aspermi | İlaçlar, retroperitoneal/mesane boynu ameliyatları, ejakülatör kanal tıkanıklıkları, CBAVD, diyabet mellitus, spinal kordon yaralanması, psikolojik rahatsızlıklar, idiyopatik nedenler. |
| Hipogonadotropik Hipogonadizm | Kallmann sendromu, hipofiz tümörleri. |
| Spermatogenez Bozuklukları | Kromozom bozuklukları, Y kromozomu mikrodelesyonları, gonadal toksinler, varikosel, viral orşit, torsiyon, idiyopatik durumlar. |
| Duktal Obstrüksiyon (Tıkanıklık) | Vazal obstrüksiyon, vazektomi sonrası çocuk istemi, Young sendromu, epididim obstrüksiyonu, rete testis obstrüksiyonu. |
| Diğer Faktörler | Başarısız rekonstrüktif ameliyatlar, total immotil sperm (immotil silia sendromu, Kartagener sendromu). |
