Antibiyotik öldürür

EKG'de QT Uzaması Nedir ve Neden Önemlidir?

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, elektrokardiyogram (EKG) üzerinde QT uzamasına neden olan ilaçların listesini yayımladı. Özellikle antibiyotik kullanımının yaygın olduğu ve mikrobiyal direncin yüksek seyrettiği ülkemizde, bu listenin akılcı ilaç kullanımı için bir dönüm noktası olması beklenmekteydi. Ancak mevcut durum, kamuoyunun bu hayati riskler konusunda daha detaylı bilgilendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

EKG'de QT uzaması; genetik faktörler, elektrolit dengesizlikleri veya sebebi bilinmeyen durumların yanı sıra bazı ilaçların yan etkisi olarak gelişebilmektedir. Bu durum sadece teknik bir veri değil; senkop (bayılma), ani kardiyak ölümler ve uzun vadede kalp yetmezliğine zemin hazırlayan ciddi bir sağlık sorunudur.

Türkiye'de İlaç Kullanım Kültürü ve Sistem Sorunları

Türkiye, dünyada ilaca reçetesiz erişimin en kolay olduğu ülkelerden biri konumundadır. Reçetesiz alınan ilaçların sonradan reçetelendirilmesi için hekimlere yapılan baskılar, doktorları adeta ilaç kartellerinin ve eczanelerin sekreteri konumuna düşürmektedir. İlaç tanıtım faaliyetlerinin eczanelere kayması ve "ilaca erişim kolaylığı" adı altındaki yaklaşımlar, hekim sorumluluğu bilincini zayıflatmaktadır.

Bu popülist yaklaşım neticesinde, kanıta dayalı tıp verileri yerine hurafe ve söylentiler toplumda yer edinmiştir. Bilimsel hiyerarşinin baskılandığı bu ortamda, ilaç yan etkileri normalleştirilmekte ve polifarmasi (çoklu ilaç kullanımı) çalışmaları yeterince yürütülememektedir.

QT Uzamasına Neden Olan Temel İlaç Grupları

İlaç kullanımına bağlı QT uzaması nadir görülen bir durum değildir. Özellikle hiçbir hekime danışılmadan temin edilen birçok ilaç grubu, kalp ritmi üzerinde doğrudan olumsuz etkilere sahiptir. Bu etkiler "ara sıra" görülen yan etkiler değil, hemen hemen her hastanın EKG'sinde gözlemlenebilen değişimlerdir.

QT Uzamasına Yol Açan İlaç Kategorileri:

• Antibiyotikler: Eritromisin, klaritromisin, klindamisin, trimetoprim-sülfametoksazol, kinolon gruplarının tamamı.
• Antifungaller: Flukonazol ve ketokonazol.
• Antipsikotikler: Klorpromazin, haloperidol, droperidol, pimozid, tioridazin, sertindo, risperidon, ziprasidon, ketiapin.
• Antidepresanlar: Desimipramin, nortriptilin, amitriptilin, doksepin, fluoksetin, imipramin, sertralin.

Akılcı İlaç Kullanımı ve Hayati Uyarılar

Günümüzde antidepresan kullanımı yetişkin ve ileri yaş gruplarında %60 seviyelerine ulaşmış durumdadır. Bu ilaçların birçoğunun aynı anda kullanılması, yani polifarmasi, akılcı ilaç kullanımı ilkeleriyle çelişmektedir. Kontrolsüz ilaç kullanımı kalp sağlığını doğrudan tehdit etmektedir.

Sonuç olarak, her hastanın sağlık geçmişini ve güncel EKG verilerini titizlikle takip etmesi gerekmektedir. Yetkisiz kişilerin tıbbi yönlendirmelerden kaçınması, toplum sağlığı için kritiktir. Unutulmamalıdır ki; bilinçsizce kullanılan antibiyotik de öldürür.