ANORMAL SMEAR YÖNETİMİ
- Rahim ağzı kanseri taramasında temel amaç, kanser öncüsü lezyonları başlangıç aşamasında tespit etmek olup günümüzde smear testlerine HPV testinin eklenmesi tarama güvenilirliğini artırmıştır.
- Anormal smear sonuçlarında izlenecek yol hastanın yaşına ve HPV durumuna göre değişmekte; ASC-US gibi düşük riskli durumlarda takip, HSIL ve ASC-H gibi yüksek riskli durumlarda ise doğrudan kolposkopi önerilmektedir.
- Atipik glandüler hücreler (AGC) ve menopoz sonrası görülen benign endometrial hücreler, kanser riski taşıyabileceği için kolposkopi ve biyopsi gibi ileri tetkiklerle dikkatle değerlendirilmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Rahim Ağzı Kanseri Taraması ve Erken Teşhisin Önemi
Gelişmekte olan ülkelerde en sık görülen jinekolojik kanser türü olan rahim ağzı kanseri (serviks kanseri), gelişmiş toplumlarda rutin tarama programları sayesinde önemli ölçüde azalmaktadır. Serviks kanseri tarama programlarının temel amacı, kansere dönüşme potansiyeli taşıyan kanser öncüsü lezyonları henüz başlangıç aşamasındayken tespit etmektir. Günümüzde sıvı bazlı smear testlerine HPV testinin eklenmesi, tarama süreçlerini daha güvenilir hale getirmiş ve güvenlik aralığını uzatmıştır.
Amerika Kolposkopi ve Servikal Patoloji Cemiyeti (ASCCP) tarafından güncellenen rehberler; yaşa bağlı tarama prensipleri, smear ve HPV testinin kombine kullanımı ile takipten çıkarılma yaşı gibi kritik konuları netleştirmiştir.
Yetersiz Smear Sonucu ve İzlenecek Yol
Alınan smear örneğinde kan elemanlarının fazlalığı veya enfeksiyon varlığı, sonucun "yetersiz" çıkmasına neden olabilir. Patoloğun doğru teşhis koyabilmesi için belirli sayıda hücreyi görmesi şarttır. Bu durum tüm testlerin yaklaşık %1'inde görülür.
- Enfeksiyon veya Atrofi Kaynaklı Durumlar: Tedavi sonrası smear testi tekrarlanmalıdır.
- HPV Durumu Bilinmiyor veya Negatifse: Smear testi 2-4 ay sonra tekrarlanmalıdır.
- 30 Yaş Üstü ve HPV Pozitifse: Doğrudan kolposkopi yapılmalı veya 2-4 ay içinde smear tekrarlanmalıdır.
Endoservikal Transformasyon Zon Kompanenti Olmayan Vakalar
Smear sonucu normal olmasına rağmen transformasyon zonu hücresi içermeyen veya yetersiz olan hastalarda yönetim yaşa göre değişir:
- 21-29 Yaş Arası: Rutin takibe devam edilir.
- 30 Yaş Üzeri: Rutin takibe devam edilebilir veya HPV testi istenebilir.
- HPV Pozitifliği Durumu: Tip 16 veya 18 pozitifse direkt kolposkopi; diğer tiplerde ise 1 yıl sonra test tekrarı yapılır.
ASC-US: Önemi Belirsiz Atipik Skuamöz Hücreler
ASC-US, en sık rastlanan anormal smear sonucudur. Bu vakaların yaklaşık %50'sinde HPV negatiftir ve ciddi bir patoloji (CIN 3) gelişme riski düşüktür.
| Hasta Grubu | Önerilen Yaklaşım |
|---|---|
| Genel Popülasyon | Öncelikle HPV testi (refleks test) yapılır. HPV (+) ise kolposkopi, (-) ise rutin smear takibi yapılır. |
| 21-24 Yaş Grubu | 12 ay arayla smear takibi önerilir. İki negatif sonuçtan sonra rutin takibe geçilir. |
| 65 Yaş ve Üzeri | HPV (+) ise kolposkopi, (-) ise 1 yıl sonra kontrol yapılır. |
| Gebeler | Gebe olmayanlar gibi yönetilir; ancak endoservikal küretaj yapılmaz. |
LSIL: Düşük Dereceli Skuamöz İntraepitelyal Lezyon
LSIL vakalarında HPV birlikteliği %77 gibi yüksek bir orandadır. Bu nedenle temel yaklaşım kolposkopik incelemedir.
- 21-24 Yaş Arası: Kolposkopi yerine 1 yıl sonra smear tekrarı tercih edilir.
- Menopoz Dönemi: Kolposkopi, 6-12. aylarda smear tekrarı veya HPV testi seçenekleri arasından genellikle kolposkopi tercih edilir.
- Gebelik: Kolposkopi önerilir ancak rahim ağzı kanalına müdahale edilmez.
ASC-H ve HSIL: Yüksek Dereceli Lezyonlar
Bu gruplarda risk yüksek olduğu için zaman kaybetmeden ileri tetkiklere geçilmelidir.
- ASC-H: HPV testine bakılmaksızın, yaş sınırı olmaksızın birincil yaklaşım kolposkopidir.
- HSIL: Bu vakaların %60-70'inde CIN2+ lezyon saptanır. Test tekrarı uygun değildir; doğrudan kolposkopi veya LEEP işlemi yapılmalıdır.
- Genç Hastalar (21-24 Yaş): HSIL durumunda kolposkopi şarttır, ancak direkt LEEP önerilmez.
AGC: Atipik Glandüler Hücreler
AGC, skuamöz hücreli kanserlerden ziyade adenokanser riskini işaret edebilir. AGC saptanan kadınların yaklaşık 1/3'ünde ciddi bir patoloji, %5'inde ise kanser tespit edilmektedir.
- Tanı Süreci: AGC saptanan tüm kadınlarda (atipik endometrial hücreler hariç) kolposkopi, endoservikal örnekleme ve endometriyal biyopsi birlikte yapılmalıdır.
- Atipik Endometrial Hücre: Öncelikle endometrial ve endoservikal biyopsi yapılır; sonuç negatifse kolposkopiye geçilir.
Benign Endometrial Hücrelerin Yönetimi
Smear testinde iyi huylu (benign) endometrial hücre görülmesi durumunda hastanın menopoz durumu belirleyicidir:
- Menopoz Öncesi: Ek bir işleme gerek duyulmaz.
- Menopoz Sonrası: Endometrial kanser riski (%6) nedeniyle mutlaka endometrial örnekleme yapılmalıdır. Biyopsi temiz gelmesine rağmen ultrasonda kalınlaşma varsa histeroskopi planlanmalıdır.
