ANNE ADAYLARI GEBELİK ŞEKERİNE DİKKAT

Gebelik Şekeri Nedir ve Kimlerde Görülür?

Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet), tüm hamileliklerin yaklaşık %5’inde görülen ve dikkatle takip edilmesi gereken bir durumdur. Genellikle risk grubundaki gebelerde ortaya çıksa da, hiçbir risk faktörü taşımayan anne adaylarında da görülebilmektedir. Bu durum, diyabet taramasının her gebe için hayati bir gereklilik olduğunu kanıtlamaktadır.

Gestasyonel diyabet açısından yüksek risk altında kabul edilen gruplar şunlardır:

• Ailesinde şeker hastalığı öyküsü olanlar,
• Fazla kilolu (obezite) bireyler,
• Polikistik over sendromu (PKOS) bulunanlar,
• Gizli şeker (pre-diyabet) tanısı olanlar,
• İleri yaş hamilelikleri ve hipertansiyon hastaları,
• Daha önce iri bebek (makrozomi) doğurmuş olanlar,
• Önceki gebeliklerinde nedeni açıklanamayan bebek kaybı yaşayanlar.

Gebelik Şekerinin Belirtileri Nelerdir?

Şeker hastalığının klasik belirtileri arasında yer alan çok su içme, sık idrara çıkma ve sık acıkma gibi bulgular, gebelik döneminde normal fizyolojik değişimler olarak da görülebilir. Bu nedenle, hamilelik sürecinde yaşanan bu değişimler her zaman doğrudan şeker hastalığı lehine yorumlanmamakta; kesin teşhis için tıbbi testlere ihtiyaç duyulmaktadır.

Şeker Yükleme Testi Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Gebeliğin ilk muayenesinde risk değerlendirmesi yapılarak kan şekeri ölçülür. Yüksek riskli grupta yer alan anne adaylarında, hamileliğin ilk haftalarında şeker yükleme testi yapılması gerekebilir. Risk taşımayan gebelerde ise tarama testi genellikle gebeliğin 24 ile 28. haftaları arasında gerçekleştirilir.

Şeker tarama testleri iki farklı yöntemle uygulanabilir:

1. İki Basamaklı Test: 50 gram ve gerekirse 100 gram şeker ile yapılır.
2. Tek Basamaklı Test: 75 gram şeker yüklemesi ile tamamlanır.

Toplumdaki yaygın endişelerin aksine, bu testlerin anneye veya bebeğe zarar verdiğini gösteren tek bir bilimsel çalışma dahi bulunmamaktadır. Test sırasında tüketilen şeker miktarı, yaklaşık üç dilim baklavadaki şeker miktarına eşittir ve metabolizma tarafından hızla normalize edilir. Unutulmamalıdır ki; yükleme işlemi bebeğe değil, anneye yapılmaktadır.

Gebelik Şekerinde Tedavi Yöntemleri

Tedavide temel hedef, kan şekeri seviyelerini ideal sınırlarda tutmaktır. Gebelerin %85-90 gibi büyük bir çoğunluğunda yalnızca diyet ve düzenli egzersiz ile şeker kontrolü sağlanabilmektedir. Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen şeker seviyesi düşmeyen hastalarda ise insülin tedavisi uygulanır.

İnsülin kullanımı hakkında bilinmesi gereken en önemli nokta, bu hormonun plasentadan geçmediği ve bebeğe herhangi bir zarar vermediğidir. Kan şekeri kontrol altında tutulan gebelerde, diyabetin anne veya bebek üzerinde olumsuz bir etkisi görülmez.

Tedavi Edilmeyen Diyabetin Riskleri

Teşhis veya tedavi edilmeyen gebelik şekeri, hem anne hem de bebek için ciddi komplikasyonlar barındırır. Kontrolsüz seyreden diyabetin olası zararları aşağıda tablolaştırılmıştır:

Önemli Not: Gebelik süreci tamamlandıktan sonra bazı kadınlarda şeker yüksekliği devam edebilir. Bu nedenle, lohusalık süreci bittikten sonra mutlaka bir dahiliye uzmanına başvurularak kontrollerin tekrarlanması önerilmektedir.