AKALAZYA VE CERRAHİ TEDAVİSİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Akalazya Nedir? Yemek Borusunun Fonksiyonel Bozukluğu
Akalazya, reflü hastalığından sonra yemek borusunun cerrahi müdahale gerektiren ikinci en sık karşılaşılan fonksiyonel bozukluğudur. Bu hastalıkta, yemek borusunun kas tabakaları arasında konumlanmış olan sinir hücrelerinde hasar meydana gelir. Bu hasar sonucunda yemek borusu kaslarında kasılma işlevi durur ve alt yemek borusu kapağında yeterli açılma sağlanamaz. Hastalık süreci uzadıkça, yemek borusunda belirgin bir genişleme gözlemlenir.
Akalazyanın kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemekle birlikte; herediter (kalıtımsal), dejeneratif, otoimmün ve enfeksiyöz etkenlerin hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir. Her yaş grubunda görülebilen bu rahatsızlık, genellikle 30-60 yaş aralığında başlar ve en çok 40'lı yaşlarda pik yapar. İstatistiksel olarak erkeklerde görülme sıklığı daha yüksektir.
Akalazya Belirtileri Nelerdir?
Akalazyanın en yaygın ve en erken belirtisi yutma güçlüğüdür (disfaji). Bu durum ani başlayabileceği gibi, aralıklı ve tekrarlayıcı bir seyir de izleyebilir. Hastalık ilerledikçe yutma güçlüğü sürekli bir hal alır. Başlangıçta sadece katı gıdalara karşı oluşan bu zorluk, ileri aşamalarda hem katı hem de sıvı gıdaların tüketilmesini engeller.
Hastalarda gözlemlenen diğer önemli semptomlar şunlardır:
- Rejürjitasyon: Sindirilmemiş gıdaların ağıza geri gelmesi durumudur ve hastaların %75'inde görülür.
- Kilo Kaybı: Beslenme zorluğuna bağlı olarak hastaların %60'ında belirgin kilo kaybı yaşanır.
- Göğüs Ağrısı: Erken dönemlerde hastaların yaklaşık %40'ında görülür; ancak yemek borusu genişledikçe bu şikayet azalma eğilimi gösterir.
Akalazya Tanı Testleri
Akalazya teşhisinde kullanılan yöntemler, hastalığın evresini ve yemek borusunun durumunu netleştirmek için stratejik öneme sahiptir. Özellikle mide kanseri (midenin üst kısmını tutan tümörler) ile karışabilen bu hastalığın ayrımı; endoskopi, endo USG, karın USG ve tomografi ile titizlikle yapılmalıdır.
| Tanı Yöntemi | Temel Bulgular ve Özellikler |
|---|---|
| Baryumlu Pasaj Grafisi | Yemek borusunda genişleme ve alt kısımda kuş gagası görünümü saptanır. |
| Gastroskopi / Endoskopi | Yemek borusu geniş görülür, içeride mide artıkları olabilir. Alt kapak ancak cihaz basıncıyla açılır. |
| Manometri | Kesin tanı koyan asıl testtir. Kasılma kaybını ve alt kapak basınç yüksekliğini ölçer. |
Önemli Not: Akalazya şüphesi varsa, pasaj testi veya endoskopi normal çıksa dahi tanıyı kesinleştirmek için mutlaka manometri testi yapılmalıdır.
Akalazya Tedavi Yöntemleri
Tedavide temel amaç, yemek borusundaki gıdaların mideye geçişini kolaylaştırarak hastanın yaşam kalitesini artırmak ve şikayetleri ortadan kaldırmaktır. Günümüzde en etkili iki yöntem balon dilatasyonu ve cerrahi müdahaledir.
Cerrahi Tedavi: Laparoskopik Heller Miyotomisi
Başarı oranı en yüksek tedavi yöntemi cerrahidir. Laparoskopik Heller Miyotomisi ve beraberinde uygulanan parsiyel funduplikasyon ile yutma güçlüğü %85-%100 oranında tamamen ortadan kalkar. Bu işlemde, yemek borusunun alt 6 cm'lik ve midenin üst 2 cm'lik kısmındaki kas lifleri kesilerek ayrılır. Ameliyat sonrasında oluşabilecek mide reflüsünü önlemek amacıyla funduplikasyon işlemi eklenir.
Diğer Tedavi Seçenekleri ve Riskler
Cerrahi dışı yöntemler belirli durumlarda tercih edilse de başarı oranları ve riskleri farklılık gösterir:
- Balon Dilatasyonu: İki kez uygulanmasına rağmen yanıt alınamayan hastalarda cerrahiye geçilmelidir. 40 yaş altındaki genç hastalarda başarı şansı düşük olduğundan, bu grupta doğrudan cerrahi önerilebilir. İşlem sırasında %3-5 oranında yemek borusu delinme riski mevcuttur.
- Botulinum Toksini (Botoks): Başarı şansı balona göre daha düşüktür. Tekrarlayan uygulamalar dokuda skar (nedbe) oluşumuna yol açarak ileride yapılacak bir operasyonu zorlaştırabilir.
- İlaç Tedavisi: Cerrahi veya balon için yüksek riskli hastalarda nitratlar veya kalsiyum kanal blokerleri kullanılabilir; ancak bu ilaçların tedavi edici etkileri oldukça sınırlıdır.
