Adet Düzensizliği

Normal Adet Döngüsü ve Tanımı

Normal bir adet döngüsü, kadınların genellikle 21 ile 35 gün (ortalama 28 gün) aralıklarla gördüğü, 2 ile 6 gün süren ve toplamda 20-60 ml kan kaybının yaşandığı bir süreçtir. Kadının bir adet döneminin ilk gününden, bir sonraki adet döneminin ilk gününe kadar geçen süreye siklüs adı verilir.

Her yeni siklüste, hormonal değişimlerle birlikte yumurtalıklarda bir yumurta gelişirken, rahim içi tabaka (bebeğin yerleştiği bölge) olası bir gebelik için hazırlanır. Eğer o ay gebelik gerçekleşmezse, hormonal aktivitenin azalmasıyla bu tabaka dökülür; bu duruma adet (menses) denir. Normal adet tanımının dışındaki tüm durumlar adet bozukluğu (anormal adet) olarak kabul edilir.

Adet Düzensizliği Türleri ve Terimleri

Adet düzensizlikleri, kanamanın sıklığına, miktarına ve süresine göre farklı tıbbi terimlerle ifade edilir:

Önemli: İlişki sonrası kanama; enfeksiyon, polip veya en önemlisi rahim ağzı kanseri belirtisi olabileceği için hayati önem taşır.

Yaş Gruplarına Göre Adet Düzenindeki Değişimler

Ergenlik Dönemi ve İlk Adet (Menarş)

İlk adetten sonraki ilk 2 yıl boyunca adetlerin düzensiz olması normal kabul edilir. Bu süreçte hormonal sistem henüz gelişim aşamasındadır. Ancak 2 yıl geçmesine rağmen düzen sağlanamadıysa veya düzenli adetler sonradan bozulduysa uzman görüşü alınmalıdır.

Menopoz Öncesi Dönem

Menopoza girmeden önceki 1 ila 7 yıllık süreçte yumurtalık fonksiyonları azaldığı için adet düzensizlikleri, ateş basması ve terleme gibi şikayetler görülebilir. Bu dönemde ultrason, rahim içi örnekleme veya histeroskopi ile değerlendirme yapılarak uygun durumlarda hormon desteği sağlanabilir.

Adet Düzensizliğinin Temel Nedenleri

Adet düzensizliğine yol açan pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlar arasında en yaygın olanları şunlardır:

• Hormonal Bozukluklar: Polikistik Over Sendromu (PKOS), tiroid bezi hastalıkları, prolaktin (süt hormonu) yüksekliği.
• Yaşam Tarzı: Aşırı stres, ani kilo değişimleri ve ağır fiziksel egzersizler.
• Yapısal Sorunlar: Rahimde myom (ur), polipler, çikolata kisti (adenomyozis) ve rahim içi yapışıklıklar (Asherman Sendromu).
• Enfeksiyonlar: Vajinit, servisit veya rahim içi enfeksiyonlar.
• Diğer Faktörler: Karaciğer hastalıkları, pıhtılaşma bozuklukları, aşırı alkol kullanımı ve spiral (RİA) kayması.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Üreme çağındaki bir kadında adet düzensizliği görüldüğünde ilk olarak gebelik testi yapılır. Gebelik dışı durumlarda şu yöntemlere başvurulur:

1. Hormon Testleri: FSH, LH, E2, Prolaktin ve Tiroid testleri ile hormonal denge kontrol edilir.
2. Ultrasonografi: Rahim içi kalınlık, myom veya kist varlığı incelenir.
3. SİS (Salin İnfüzyon Sonografi): Rahim içine sıvı verilerek polip ve myomların detaylı görülmesi sağlanır.
4. D&C (Küretaj): Rahim içinden parça alınarak patolojik inceleme yapılır.
5. Histereskopi: Kamera ile rahim içinin doğrudan görüntülenmesi ve gerekirse tedavi edilmesi işlemidir.
6. MRI: Nadiren de olsa kitlenin kökenini ve çevre dokulara etkisini belirlemek için kullanılır.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi, tamamen düzensizliğe neden olan ana sebebe yönelik planlanır:

• İlaç Tedavisi: Hormon dengesizliklerinde doğum kontrol hapları veya progesteron içerikli ilaçlar kullanılır. Enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi uygulanır.
• Cerrahi Müdahale: Polip (polipektomi), myom (myomektomi) veya kistlerin (kistektomi) alınması gerekebilir. İleri vakalarda rahim alınması (histerektomi) gündeme gelebilir.
• Diğer Yöntemler: Kanama miktarı fazla olan ve korunmak isteyen kadınlara hormonlu spiral önerilebilir.

Not: Bazı durumlar (ovulasyon kanaması, ağrı kesici kullanımı veya doğum kontrol hapına yeni başlanması gibi) klinik olarak masum kabul edilir ve tedavi gerektirmeyebilir.