Yumurtalık Kistleri Nelerdir

Yumurtalık Kisti Nedir?

Kadın üreme organlarında gelişen kitlelere klinik uygulamalarda oldukça sık rastlanmaktadır. Geniş bir yaş aralığını etkileyen bu kitlelerin en yaygın görülen türlerinden biri yumurtalık kistleridir. Yumurtalık kistleri, yumurtalık içerisinde çok ince bir duvarla çevrili olan ve değişken boyutlarda bulunabilen sıvı topluluklarıdır.

Çoğu yumurtalık kisti iyi huyludur ve genellikle herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan kendi kendine yok olur. Bu durum en sık doğurganlık dönemindeki kadınları etkilemektedir. Ancak menopoz çağındaki kadınlarda oluşan yumurtalık kistlerinin, yumurtalık kanserine yakalanma riskini artırdığı bilinmektedir.

Yumurtalık Kisti Neden Olur?

Yumurtalık kistleri, vücuttaki belirli durumlara bağlı olarak gelişebilir. Bu nedenlerin başında endometriozis gelmektedir. Endometriozis, rahim içindeki endometriyum tabakasının; fallop tüpleri, yumurtalıklar, mesane, bağırsak, vajina veya rektumda bulunmasıyla oluşur. Bu dokular nedeniyle bölgede kanla dolmuş kistler meydana gelebilir.

Bir diğer önemli neden ise polikistik over sendromudur (PKOS). Bu tablo, yumurtalıklarda çok sayıda küçük ve zararsız kist gelişmesine yol açar. Buradaki kistler, değişen hormon seviyelerinin bir sonucu olarak yumurtlama için büyümeyen küçük yumurta kökleridir.

Yumurtalık Kisti Türleri Nelerdir?

Yumurtalık kistleri, oluşum mekanizmalarına göre fonksiyonel ve patolojik kistler olmak üzere iki ana grupta incelenir.

1. Fonksiyonel Kistler

Adet döngüsü sırasında meydana gelen aksaklıklar nedeniyle oluşurlar. Doğurganlık dönemindeki kadınlarda en yaygın görülen türdür. Normal şartlarda her ay yumurtalıklar, döllenme için folikül adı verilen bir yapıda yumurta salgılar. Folikül yumurtayı koruyan sıvıyı içerir ve yumurta salındığında patlar.

Bazen bir folikül yumurtayı serbest bırakmaz veya sıvısını tahliye etmezse, yumurta salınımından sonra şişerek kiste dönüşebilir. Fonksiyonel kistler kanserli değildir ve genellikle zararsızdır. Çoğu vaka, tedaviye ihtiyaç duymadan birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur.

2. Patolojik Kistler

Bu kistler, adet döngüsünden bağımsız olarak gelişen anormal hücre büyümesi sonucunda oluşur. Menopoz öncesi veya sonrası her dönemde görülebilirler. Yumurta üretimi için kullanılan veya yumurtalığın dış kısmını örten hücrelerden gelişirler. Patolojik kistler bazen çok büyüyebilir, patlayabilir veya yumurtalıklara giden kan akışını engelleyebilir. Genellikle kanserli olmayan bu türler, cerrahi yöntemlerle çıkarılabilir.

Yumurtalık Kisti Patlaması Riskli midir?

Bir yumurtalık kisti patladığında, içindeki sıvı vücut boşluğuna akar ve bu durum genellikle belirgin bir ağrı ile fark edilir. Kistin büyüklüğüne göre hissedilen acının şiddeti değişmektedir:

• Büyük kist patlamaları: Ani, şiddetli ve keskin bir ağrıya neden olur.
• Küçük kist patlamaları: Sıvının yayılmasıyla zamanla yoğunlaşan donuk bir acı hissettirir.
• Kanlı kist patlamaları: Şiddetli karın ağrısına ek olarak ateş, kusma, baş dönmesi ve vajinal kanama gibi ciddi semptomlara yol açabilir.

Patlamış bir yumurtalık kistinin semptomları risk teşkil eder ve mutlaka kontrol altına alınmalıdır. Genellikle ilaç tedavisi uygulanırken, nadir durumlarda kistin veya yumurtalığın tamamının çıkarılması için cerrahi müdahale gerekebilir.

Yumurtalık Kisti Tedavi Yöntemleri

Tedavi planı; kistin boyutu, görünümü, semptomların şiddeti ve hastanın menopoz durumuna göre kişiye özel olarak belirlenir. Eğer kist büyükse, şiddetli ağrıya neden oluyorsa veya kanser şüphesi taşıyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Laparoskopi yöntemi, pelvise gaz doldurularak kistin küçük kesilerden çıkarılması prensibine dayanır ve sıkça tercih edilir. Laparotomi ise kistin kanserli olma ihtimali durumunda tercih edilir; çıkarılan dokular detaylı inceleme için laboratuvara gönderilir.