Varikosel Hastalığı Nedir?
- Varikosel tanısında altın standart yöntem fizik muayenedir ve klinik olarak üç farklı evrede sınıflandırılmaktadır.
- Tanı sürecinde tıbbi öykü ve fizik muayenenin yanı sıra, belirli aralıklarla yapılan en az iki adet sperm tahlili kritik önem taşır.
- Sperm sayısı düşük olan hastalarda hormonal ve genetik incelemeler gerekebilirken, sadece radyolojik olarak saptanan subklinik varikoselin tedavi edilmesi önerilmemektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Varikosel Tanısı ve Değerlendirme Süreci
Varikosel, erkek üreme sağlığını doğrudan etkileyen ve kısırlık şikayetiyle başvuran hastaların rutin değerlendirmesinde titizlikle incelenmesi gereken bir durumdur. Tanı süreci; tıbbi ve üreme öyküsünün alınması, fizik muayene ve en az iki adet sperm tahlili (semen analizi) ile gerçekleştirilir. Doğru bir değerlendirme için iki semen analizi arasındaki sürenin 7 günden az, 3 haftadan ise uzun olmaması kritik önem taşır.
Varikosel tanısında en değerli ve altın standart yöntem fizik muayenedir. Uzmanlar arasında genel görüş, tanının fizik muayene ile konulması ve ek tetkiklere ihtiyaç duyulmaması yönündedir. Ancak testislerin skrotumun üst kısmında olması, küçük skrotum yapısı veya kremaster hiperrefleksisi gibi fizik muayeneyi güçleştiren durumlarda renkli Doppler ultrasonografi gerekli olabilir. Ayrıca nüks eden vakalarda veya radyolojik embolizasyon planlanan olgularda venografi yöntemine başvurulabilir.
Fizik Muayene Nasıl Yapılır?
Fizik muayene, ideal şartlarda iyi aydınlatılmış ve ılık bir odada, hasta ayaktayken başlar. Birkaç dakika ayakta bekleyen hastanın skrotum ve spermatik kord bölgesi; simetri bozukluğu, damarlarda belirginleşme veya kıvrımlaşma açısından gözle incelenir. Gözlemin ardından elle muayene aşamasına geçilir.
Belirgin olmayan vakalarda damarları saptayabilmek için hastaya Valsalva manevrası (ıkınma testi) yaptırılır. Muayene sırasında hekim, bir eliyle testisi tutarak kremastrik kasların kasılmasını önler ve işlemi kolaylaştırır. Ayakta yapılan muayeneyi takiben hasta yatırılarak incelemeye devam edilir. Yatış pozisyonunda venlerde küçülme ve spermatik kordonda incelme saptanması varikosel lehine bir bulgudur.
Eğer ayaktayken saptanan kord kalınlaşması yatar pozisyonda da devam ediyorsa; kord lipomu, trombüs veya tümör gibi diğer ihtimaller üzerinde durulmalıdır.
Varikosel Dereceleri (Evreleme)
Klinik varikosel, fizik muayene bulgularına dayanarak üç farklı evrede sınıflandırılmaktadır:
| Evre (Grade) | Klinik Belirti ve Muayene Bulgusu |
|---|---|
| Grade 1 Varikosel | Varikosel sadece Valsalva manevrası (ıkınma) ile saptanabilir. |
| Grade 2 Varikosel | Varikosel dinlenme anında ve normal solunumda elle hissedilebilir (palpe edilir). |
| Grade 3 Varikosel | Varikosel dinlenme anında ve normal solunumda dışarıdan gözle görülebilir. |
Endokrin ve Genetik İnceleme Gerekliliği
Her varikosel vakasında rutin olarak endokrin ve genetik testlerin yapılmasına gerek yoktur. Ancak belirli kriterleri taşıyan hastalarda bu incelemeler yol göstericidir:
- Hormonal İnceleme: Sperm sayısı 10 milyon/ml altında olanlarda, cinsel fonksiyon bozukluğu şüphesinde veya endokrin patoloji olasılığında kan FSH ve testosteron düzeylerine bakılmalıdır.
- Genetik İnceleme: Sperm sayısı 10 milyondan az olan olgularda, karyotip ve Y kromozom analizi yapılmalıdır. Genetik bozukluğu olan hastalarda varikosel tesadüfi bir bulgu olabilir ve bu vakalarda tedavi kısırlığı iyileştirmeyebilir.
Subklinik Varikosel Nedir?
Fizik muayenede saptanamayan ancak sadece radyolojik görüntüleme yöntemleriyle teşhis edilebilen durumlara subklinik varikosel denir. Güncel tıbbi veriler, subklinik varikosel tedavisinin sperm parametreleri ve gebelik oranları üzerinde kanıtlanmış bir etkisi olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, mevcut protokoller subklinik varikoselin tedavi edilmemesi gerektiği yönündedir.
