Tetanoz, gebelikte tetanoz aşısı ve yenidoğan tetanozu

Tetanoz Nedir ve Neden Önemlidir?

Tetanoz, tıp tarihinde ilk kez M.Ö. 5. yüzyılda tanımlanmış, günümüzde ise özellikle gelişmekte olan ülkelerde ciddi bir sağlık sorunu olmaya devam eden bir hastalıktır. Özellikle yeni doğan bebeklerde görüldüğünde yüksek ölüm oranlarına yol açan bu hastalık, bağışıklama çalışmalarıyla kontrol altına alınabilmektedir. 1940’lı yıllarda tetanoz aşısının yaygınlaşması ve doğum sırasında hijyen kurallarına uyulması, vaka sayılarında gözle görülür bir azalma sağlamıştır.

Tetanoz Aşısı Kaç Yıl Korur?

Tetanoz aşısı, sanılanın aksine ömür boyu koruma sağlamaz. Çocukluk döneminde uygulanan zorunlu aşıların etkisi yaklaşık 10 yıl sonra sona ermektedir. Bu nedenle, bağışıklığın devam etmesi için her 10 yılda bir tek doz (rapel) aşı yapılması hayati önem taşır. Maalesef toplumda bu hatırlatma dozunun ihmal edilmesi, hastalığın riskini artırmaktadır.

Ülkemizde yapılan araştırmalar, toplumun yaklaşık %85’inin tetanoza karşı korumasız olduğunu göstermektedir. Bu yüksek oran, bireylerin 10 yılda bir yapılması gereken hatırlatma dozlarını ihmal ettiğini kanıtlamaktadır. Tetanoz vakalarının büyük çoğunluğu, hiç aşılanmamış veya aşı takvimini tamamlamamış kişilerden oluşmaktadır.

Tetanoz Riskini Artıran Durumlar ve Yaralanmalar

Bağışıklık durumu tam olmayan kişiler için en küçük bir deri yaralanması, hatta bir toplu iğne batması bile risk teşkil eder. Küçük yaralanmalarda tetanoz riskinin akla gelmemesi, aşının ihmal edilmesine ve vaka sayılarının artmasına neden olmaktadır. Özellikle şu durumlarda risk çok daha yüksektir:

• Yaranın toz veya toprakla temas etmesi,
• Yarada iltihap veya çürük doku bulunması,
• Yanıklar ve hayvan ısırıkları,
• Diş iltihapları ve düşük yapmış olmak.

Dikkat çekici bir veri olarak; tetanoz hastalarının yaklaşık dörtte biri, vücutlarındaki yaralanmayı hatırlayamamaktadır. Bu sebeple, son aşınızın üzerinden ne kadar zaman geçtiğini bilmiyorsanız, bir yaralanma beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

Tetanoz Aşısı Takvimi Nasıl Uygulanır?

Tetanozdan korunmak için uygulanan aşı takvimi, kişinin yaşına ve geçmiş aşılanma durumuna göre değişiklik gösterir.

Çocukluk Dönemi Aşı Takvimi

1. Başlangıç: 6. haftadan itibaren 4-8 hafta ara ile üç doz,
2. Dördüncü Doz: İlk dozlardan bir yıl sonra,
3. Beşinci Doz: İlkokula başlarken uygulanır.
4. Hatırlatma: Bu süreçten sonra her 10 yılda bir tek doz aşı yeterlidir.

Yetişkinlik ve Bilinmeyen Durumlarda Aşı Takvimi

Eğer çocukluk aşılarınızı hatırlamıyorsanız veya 10 yıllık hatırlatma dozunu yaptırmadıysanız, hiç aşılanmamış kabul edilirsiniz. Bu durumda şu takvim uygulanır:

• Birer ay ara ile iki doz,
• İkinci dozdan bir yıl sonra üçüncü doz,
• Ardından her 10 yılda bir tek doz.

Gebelikte Tetanoz Aşısı ve Yenidoğan Tetanozu

Anne adaylarının, bebeklerini korumak için hamile kalmadan önce aşılarını tamamlamaları önerilir. Eğer hamilelik öncesinde aşı durumu belirsizse, doğumdan önceki 60. ve 20. günlerde aşı yapılması gerekir. Bu uygulama, yeni doğan bebeği tetanoz riskine karşı koruma altına alır.

Yenidoğan tetanozu, annenin bağışıklığının olmadığı ve doğumda göbek kordonunun steril olmayan şartlarda kesildiği durumlarda ortaya çıkar. Bebeğinizde aşağıdaki belirtileri gözlemliyorsanız vakit kaybetmeden tıbbi yardım almalısınız:

• Genel bir zayıflık ve düşkünlük hali,
• Emmek istememe,
• Vücut kaslarında istemsiz kasılmalar.

Yeni doğan tetanozunda ölüm olasılığı %90 gibi oldukça yüksek bir orandadır. Bu nedenle aşılama, hayati bir zorunluluktur.