Sperm testi deyip geçmeyin

Semen Analizi (Spermiogram) ve Erkek İnfertilitesi

Semen analizi (spermiogram), günümüzde laboratuvar koşullarında gerçekleştirilen en temel testlerden biri olarak kabul edilse de sonuçların doğruluğu belirli kriterlere sıkı sıkıya bağlıdır. Uygun standartlarda yapılmayan analizler, klinisyenin yanlış yönlendirilmesine ve hastaya hatalı tedavi protokollerinin uygulanmasına yol açabilmektedir. Bu durum, pek çok infertil çiftin yanlış değerlendirilen sonuçlar nedeniyle her şey normalmiş gibi vakit kaybetmesine sebep olmaktadır.

Semen Analizinde Uzmanlık ve Laboratuvar Standartları

Analiz sonuçlarının güvenilirliği için testin mutlaka androloji formasyonu bulunan tüp bebek laboratuvarlarında değerlendirilmesi gerekmektedir. Erkek infertilitesinin teşhisinde rutin bir uygulama olan bu testin önerilmesi 1902 yılına kadar uzanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 1980 yılında yayımladığı kılavuz ile semen analizi için standart tetkik kriterlerini belirleyerek süreci standardize etmiştir.

Test Öncesi ve Örnek Toplama Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sağlıklı ve güvenilir bir sonuç elde edebilmek adına uygulama aşamasında belirli protokollerin izlenmesi şarttır. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:

• Cinsel perhiz süresinin analize uygun olması sağlanmalıdır.
• Örnek verme işlemi için özel olarak hazırlanmış, görsel stimülasyona yönelik ekipmanların bulunduğu odalar kullanılmalıdır.
• Örnek toplama sırasında kullanılan kapların kesinlikle spermisid (sperm öldürücü) etkiye sahip olmaması gerekir.

Mikroskobik Değerlendirme ve Morfolojik Analiz

Laboratuvar ortamında yapılan mikroskobik incelemelerde faz-kontrast mikroskop kullanımı esastır. Sayım işlemleri için günümüzde en yaygın ve güvenilir yöntem olan Makler sayım kamerası tercih edilmelidir. Analiz sürecindeki en kritik aşama ise spermin yapısal özelliklerinin incelendiği morfolojik sınıflandırmadır.

Kruger Kesin Kriterleri (Strict Criteria)

Morfolojik değerlendirme, semen örneğinin lam üzerine ince bir tabaka halinde yayılması ve özel boyama teknikleri ile incelenmesi prensibine dayanır. Günümüzde pek çok merkez halen WHO sınıflandırmasını kullansa da 1987 yılından itibaren daha hassas sonuçlar veren Kruger kesin kriterleri (Kruger strict criteria) yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Op. Dr. Tolga Ecemiş
Kadın Hastalıkları ve Doğum, İnfertilite ve Tüp Bebek Uzmanı