Sosyal fobi ve KLİNİK GÖRÜNÜM

Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete Bozukluğu) Nedir?

Sosyal fobi, bireyin tanıdık olmayan kişilerle karşı karşıya kaldığı ya da başkalarının gözlemi altında olabileceği sosyal durumlarda hissettiği belirgin ve kalıcı bir korku halidir. Bu tür sosyal durumlarla karşılaşmak, kişide yoğun bir anksiyete tepkisi uyandırır. Birey, bu kaygıyı tetikleyen ortamlardan uzak durmak için sıklıkla kaçınma davranışı sergiler. Yaşanan sosyal anksiyete ve kaçınma hali, kişinin günlük işlevselliğini olumsuz yönde etkileyerek ciddi bir ruhsal sıkıntıya yol açar.

Sosyal Fobi Türleri: Yaygın ve Kısıtlı Tip

Sosyal fobi, belirtilerin ortaya çıktığı durumların kapsamına göre iki temel kategoride sınıflandırılmaktadır. Eğer bireyin yaşadığı korku ve kaygı tüm toplumsal durumları kapsıyorsa bu durum yaygın tip sosyal fobi olarak adlandırılır. Öte yandan, korkunun sadece belirli ve sınırlı sosyal senaryolarda (örneğin sadece topluluk önünde konuşurken) ortaya çıkması durumuna ise kısıtlı tip sosyal fobi tanımlaması yapılır.

Sosyal Fobinin Klinik Görünümü ve Belirtileri

Sosyal fobisi olan bireyler, çevrelerindeki insanların kendilerinde hata bulacağından veya onları eleştireceğinden yoğun bir şekilde endişe duyarlar. Genellikle aptalca ya da utanç verici bir şey yapacaklarına veya söyleyeceklerine dair güçlü bir inanç taşırlar. Bu süreçte bireylerde çeşitli somatik (bedensel) yakınmalar gözlemlenir.

Sosyal fobide en sık karşılaşılan fiziksel belirtiler şunlardır:

• Yüzde kızarma ve aşırı terleme
• Kalp atışında belirgin hızlanma
• Titreme ve ağız kuruluğu
• Baş dönmesi

Bireyler, bu bedensel belirtilerin dışarıdan fark edilebileceğinden korkarlar. Bu fark edilme endişesi, mevcut anksiyete seviyesinin daha da yükselmesine neden olan bir döngü yaratır.

Çocuk ve Ergenlerde Sosyal Fobi

Çocuk ve ergenlerde görülen sosyal fobinin klinik özellikleri yetişkinlerle benzerlik gösterse de bazı davranışsal farklılıklar mevcuttur. Çocuklar, korku duydukları bir sosyal durumla karşılaştıklarında şu tepkileri verebilirler:

1. Ağlama ve öfke nöbetleri geçirme
2. Ebeveynlerinin arkasına saklanma
3. Okula gitmeye karşı direnç gösterme

Sosyal fobisi olan çocuk ve ergenler, sınıf içi faaliyetlere katılmaktan kaçınabilir; bu durum sınav ve sunumlarda başarısız olmalarına yol açabilir. Ergenlik ve genç erişkinlik döneminde ise bu durum, karşı cinsle iletişim kurmaktan ve yakın ilişki geliştirmekten kaçınma şeklinde kendini gösterebilir.