SORUMLULUK SAHİBİ ÇOCUK

Çocuklarda Sorumluluk Duygusunun Temelleri

Neredeyse her ebeveynin ortak arzusu, kendi sorumluluklarının farkında olan bireyler yetiştirmektir. Bilinenin aksine, hiçbir çocuk dünyaya doğuştan sorumsuz olarak gelmez. Sorumluluk duygusu, bireyin aile hayatındaki erken çocukluk döneminde anne ve babası tarafından öğretilerek kazandırılan bir yetidir.

Erken yaşlarda ev ortamında aşılanmayan sorumluluk bilinci, ilerleyen yıllarda çocuğun okul hayatını da ciddi şekilde zorlaştıracaktır. Çocuklar yürümeye ve basit komutları anlamaya başladığı andan itibaren bu duygunun temelleri atılabilir. Özellikle 12-18 ay arası, çocukların tutma ve kavrama gibi pek çok motor hareketi yapabildiği, yeteneklerinin geliştiği kritik bir evredir.

Sorumluluk Eğitiminde İlk Adım: Kendi Başına Hareket Etme

Günümüzde sıkça rastlanan yeme problemleri, sorumluluk eğitiminin eksikliğine dair somut bir örnektir. 2-3 yaşına gelmiş olmasına rağmen, yemeği hala annesi tarafından ekran karşısında yedirilen birçok çocuk bulunmaktadır. Oysa bu yaştaki çocukların, kendi yemeklerini yemeleri için çatal ve kaşık kullanımına müsaade edilmelidir.

Ebeveynlerin "görev" olarak addedip uyguladığı pek çok korumacı davranış, aslında çocukların sorumluluk alma yetisinin önündeki en büyük engeli teşkil eder. Çocuğun gelişimine katkı sağlamak için ebeveyn tutumlarının bu doğrultuda revize edilmesi gerekmektedir.

Çocuklara Sorumluluk Kazandırmak İçin Uygulanacak Yöntemler

Çocuğunuza sorumluluk bilinci aşılamak için izlemeniz gereken stratejik adımlar şunlardır:

• Gelişim Dönemlerini Takip Edin: Çocuğun yaş, yetenek ve gelişim özelliklerine hakim olmalısınız. Öz bakım becerilerini geliştirmesi için ilgi alanlarını gözlemleyerek ona uygun görevler tanımlayın.
• Rol Model Olun: Çocuklar duyduklarını değil, gördüklerini uygularlar. Ebeveynler çocuklarının aynasıdır; bu nedenle önce kendi sorumluluk sahibi davranışlarınızla örnek olmalısınız.
• Yaşa Uygun Görevler Verin: 2 yaşındaki bir çocuğun odasını tamamen toplamasını beklemek gerçekçi değildir; ancak oyuncaklarını sepete koyması istenebilir. Görevleri belirlerken çocuğun karakteristik özelliklerini de dikkate alın.
• Öz Güveni Destekleyin: "Sen yapamazsın", "Canın acır" veya "Dikkat et düşersin" gibi ifadeler çocuğun öz güvenini baltalar. Bu tür söylemler çocuğun kendisini yetersiz hissetmesine ve ileride içe kapanık bir birey olmasına yol açabilir.

Motivasyon ve Doğru İletişimin Gücü

Sorumluluk duygusunu geliştirmenin son aşaması motive etmektir. Çocuğun kendisine verilen bir işi yetişkin titizliğiyle yapmasını beklememelisiniz. Mükemmeliyetçi beklentiler çocuğun motivasyonunu düşürecektir. Bunun yerine, yapabildiği kadarıyla onu takdir etmek ve memnuniyetinizi sevgi ve şefkatle dile getirmek çok daha etkili bir yöntemdir.

Ebeveynlerin temel görevi çocuklarını hayata hazırlamaktır. Bu süreçte yol gösterici ve ışık tutan bir rehber olmak için aşağılayıcı tutumlardan, aşırı korumacı tavırlardan ve sert emir kiplerinden kaçınılmalıdır.