Sigara Akut Miyeloid Lösemi (AML) Sıklığını da Arttırıyor!

Küresel Bir Halk Sağlığı Sorunu: Sigara Kullanımı

Sigara kullanımı, dünya genelinde ve ülkemizde en ciddi halk sağlığı sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Güncel verilere göre, her yıl yaklaşık 6 milyon kişi sigara kaynaklı nedenlerle yaşamını yitirirken, bu sayının 2030 yılında 8 milyona ulaşacağı öngörülmektedir. Özellikle 4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında vurgulandığı üzere, tütün kullanımı tüm kanser türlerinde olduğu gibi Akut Miyeloid Lösemi (AML) riskini de önemli ölçüde artırmaktadır.

Sigaranın Kimyasal İçeriği ve Tetiklediği Hastalıklar

Tütünün yanması neticesinde sağlığa zararlı 7000’den fazla madde açığa çıkmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda, sigara kullanımıyla doğrudan ilişkili 10 farklı kanser türü ve 18 diğer hastalık tanımlanmıştır. Bu hastalıkların çeşitliliği, tütünün vücut sistemleri üzerindeki yıkıcı etkisini kanıtlar niteliktedir.

Akut Lösemi ve Sigara İlişkisi

Hızlı bir gelişim gösteren ve aniden ortaya çıkan lösemi türleri "akut lösemiler" olarak adlandırılmaktadır. Erişkinlerde en sık rastlanan tür ise Akut Miyeloid Lösemi (AML)'dir. Son on yıllık süreçte yapılan çalışmalar, miyeloid lösemiye yol açan temel faktörlerden birinin sigara olduğunu desteklemektedir.

Bilimsel Araştırmalar ve Risk Faktörleri

2016 yılında İtalyan araştırmacılar tarafından yayımlanan kapsamlı bir derlemede, sigara içen yetişkinlerde AML görülme sıklığının hiç içmeyenlere oranla çok daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yoğun ve uzun süreli sigara kullanımı, artan lösemi riski ile doğrudan bir birliktelik sergilemektedir. Dikkat çekici bir bulgu olarak; sigarayı bırakmasının üzerinden 20 yıldan fazla zaman geçen bireylerde lösemi riskinin ciddi oranda azaldığı gözlemlenmiştir.

Cinsiyet Faktörü ve Biyolojik Mekanizmalar

Araştırmalarda erkeklerin, kadınlara oranla daha yüksek risk grubunda yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durum, erkeklerin daha yoğun ve uzun süreli sigara içme alışkanlıklarına bağlanmaktadır. Sigara ve lösemi arasındaki biyolojik bağ tam olarak çözülememiş olsa da suçlanan temel unsurlar şunlardır:

• Nikotin ve nikotinle ilişkili maddelerin kanserojen etkileri,
• Benzen, formaldehit ve polonyum 210 gibi radyoaktif bileşenlerin yol açtığı kromozomal bozukluklar,
• İmmün sistem yapısındaki bozulmalar,
• Dolaşımdaki akyuvar sayılarında meydana gelen patolojik değişiklikler.

Sonuç: Koruyucu Hekimliğin Önemi

Sigaranın zararlarına karşı farkındalık yaratılması, koruyucu hekimlik uygulamalarının temel taşını oluşturmaktadır. Ancak bu toplumsal bilinçlenme sayesinde sigara ile ilişkili hastalıkların yayılımı ve bu hastalıkların birey ile devlet üzerindeki ağır ekonomik yükü etkili bir şekilde azaltılabilecektir.