SEREBRAL PALSİ REHABİLİTASYONU
- Serebral palsi, gelişmekte olan beyinde meydana gelen hasar sonucu oluşan, ilerleyici olmayan ancak kalıcı bir hareket ve duruş bozukluğudur.
- Hastalık; doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrası faktörlere bağlı olarak gelişebilir ve etkilenen bölgeye göre spastik, atetoid, ataksik veya karma tiplerde sınıflandırılır.
- Belirtiler arasında kas sertliği, denge kaybı ve motor becerilerde gecikme görülürken; duruma sıklıkla görme, işitme veya öğrenme bozuklukları gibi ek sağlık sorunları eşlik edebilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Serebral Palsi (CP) Nedir?
Serebral palsi (CP), gelişmekte olan beynin hasar görmesine bağlı olarak ortaya çıkan, ilerleyici olmayan ancak kalıcı bir hareket ve duruş bozukluğudur. Tıbbi literatürde CP olarak kısaltılan bu durumun görülme sıklığı, her 1000 canlı doğumda ortalama 2-3 vakadır. Erken teşhis ve uygun rehabilitasyon süreçleri, hastaların yaşam kalitesini artırmada kritik rol oynamaktadır.
Serebral Palsi (CP) Nedenleri Nelerdir?
Serebral palsi vakaları, beynin hasar gördüğü döneme göre üç ana grupta incelenir. Bu nedenler şu şekilde kategorize edilmektedir:
| Dönem | Olası Nedenler |
|---|---|
| Doğum Öncesi | Annenin yaşının çok küçük veya ileri olması, çoğul gebelikler, genetik hastalıklar, travmalar ve annenin geçirdiği hastalıklar. |
| Doğum Sırası | Erken doğum, düşük doğum ağırlığı, uzamış doğum süreci, anormal geliş ve enfeksiyonlar. |
| Doğum Sonrası | Şiddetli sarılık, enfeksiyonlar, travmalar ve kafa içi kanamalar. |
Serebral Palsi Tipleri ve Sınıflandırılması
Beyindeki hasarın yerine ve şiddetine bağlı olarak, CP farklı klinik tablolarla kendini gösterir. En yaygın görülen tipler şunlardır:
1. Spastik Tip
Serebral palsinin en yaygın formudur. Spastisite, genel anlamda kas sertliği veya pasif harekete karşı direnç olarak tanımlanır. Kas yapısındaki bu sertlik, hareketlerin kısıtlanmasına ve zor yapılmasına neden olur. Zamanla iskelet yapısında bozulmalara yol açabilen bu tip; oturma, el kullanımı ve yürüme gibi fonksiyonel aktiviteleri olumsuz etkiler.
Spastik CP, etkilenen vücut bölgesine göre üç alt gruba ayrılır:
- Hemipleji: Vücudun sadece bir tarafındaki kol, gövde ve bacak etkilenir. Emekleme asimetriktir veya hiç yoktur. Rehabilitasyonla çoğu hasta bağımsız hareket edebilir.
- Dipleji: Her iki bacakta spastisite, kollara oranla daha fazladır. Genellikle gevşek bir dönemden sonra spastisite gelişir. Bacaklar birbirine sıkışıktır ve parmak ucuna basma sık görülür.
- Tetrapleji: Tüm vücudun etkilendiği en ağır formdur. Baş kontrolü yetersizdir; eller yumruk, bacaklar ise çapraz pozisyondadır. Bu hastaların 1/4'ü hafif, yarısı orta, kalan 1/4'ü ise ağır seyirli olup ömür boyu bakıma muhtaçtır.
2. Atetoid Tip
Bu tip, kontrolsüz ve istemsiz hareketler ile karakterizedir. Çocuğun kol, bacak, el veya yüzünde ani hareketler oluşur. Kas tonusu çok gevşek bir durumdan çok sert bir duruma hızla geçebilir, bu da hareket koordinasyonunu engeller.
3. Ataksik Tip
Temel sorun denge bozukluğudur. Baş kontrolünün zayıf olması ve gövde dengesinin sağlanamaması nedeniyle motor gelişim yavaştır. Bu çocuklarda yürüme becerisi oldukça geç kazanılır.
4. Karma Tip
Kas tonusunun bazı bölgelerde aşırı düşük, bazı bölgelerde ise aşırı yüksek olduğu durumlarda serebral palsi karma tip olarak adlandırılır.
Serebral Palsi Belirti ve Bulguları
CP belirtileri her çocukta farklılık gösterse de genel olarak aşağıdaki bulgular gözlemlenir:
- Vücudun bir tarafında belirgin hareket sorunları
- Kas sertliği ve aşırı/gevşek refleksler
- İstemsiz hareketler veya titreme nöbetleri
- Koordinasyon ve denge eksikliği
- Salya akışı, yutma veya emme problemleri
- Konuşma zorlukları (dizartri)
- Nöbetler ve gecikmiş motor beceriler
- İnkontinans (idrar/gaita kaçırma) ve gastrointestinal problemler
CP ile Birlikte Görülebilecek Diğer Durumlar
Beyin hasarı sadece hareket merkezini değil, diğer fonksiyonları da etkileyebilir. Serebral palsiye eşlik edebilecek ek durumlar şunlardır:
- Görme veya işitme engeli
- Öğrenme bozuklukları
- Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
- Konuşma yoluyla iletişim kuramama durumu
