Rahim dönüklüğü - rahim sarkması
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Uterusun Normal Anatomik Pozisyonu ve Bağ Yapısı
Normal anatomik koşullarda uterus (rahim), kemik pelvis içerisinde korpus ve serviks kısımları arasında öne bakan bir açı (anteversion) oluşturacak şekilde konumlanır. Uterusun istmus bölgesi, spina iskhiadikalar arasından geçen hayali çizgi üzerindedir. Rahmin bu stabil duruşunu sağlayan ve onu yerinde tutan temel bağlar şunlardır:
- Ligamentum kardinale
- Ligamentum sakrouterina
- Ligamentum rotundum
- Ligamentum suspansorium ovari
- Ligamentum proprium ovari
- Ligamentum latum
Uterus, pelvis duvarına bu ligamentler aracılığıyla sabitlenir. Karın içi organların negatif basıncıyla birlikte, serviks ve korpus arasında 110-115 derecelik hafif bir öne eğik açı yaparak normal aksında durur. Bu doğal pozisyondan sapmalar; retroversio-fleksio, desensus, prolapsus ve inversio uterus başlıkları altında incelenmektedir.
A. Retrovert Uterus: Rahmin Arkaya Dönük Olması
Klinik pratikte en sık karşılaşılan pozisyon bozukluğu, uterusun arkaya doğru devrilmesi olan retroversiyondur. Uterus ile vajina arasındaki açısal ilişkiye "versiyon", korpus ile serviks arasındaki açısal ilişkiye ise "fleksiyon" denir. Eğer uterus bütünüyle arkaya dönük ve korpus-serviks açısı arkaya bükülmüşse, bu durum retroversio-fleksio uteri olarak adlandırılır.
Retrovert Uterusun Özellikleri ve Nedenleri
- Görülme Sıklığı: Kadınların yaklaşık %10'unda görülür.
- Gelişim Süreci: Çocuklarda genellikle retroversio durumunda olan uterus, puberte döneminde hormonların etkisiyle antevert (öne dönük) pozisyona geçer.
- Edinsel Nedenler: Doğum sırasında dokuların gevşemesi/yırtılması veya menopozda hormonal çekilmeye bağlı gelişen uterus atrofisi ve bağ zayıflığı bu duruma yol açabilir.
- Klinik Belirtiler: Çoğu zaman belirti vermez; ancak bazı hastalarda bel ağrısı, kabızlık ve premenstruel dismenore (ağrılı adet) görülebilir.
Önemli Not: Gebeliğin 2. veya 3. ayında retrovert uterus genellikle kendiliğinden düzelir. Nadiren düşük veya idrar yapma zorluğuna neden olabilir.
Teşhis ve Tedavi Yöntemleri
Teşhis: Vajinal muayenede serviksin simfiz altına yükseldiği, korpusun ise Douglas çıkmazında olduğu saptanır.
Tedavi: Şikayeti olmayan hastalarda tedaviye gerek yoktur. Belirtilerin bu pozisyona bağlı olduğu kesinleşirse, bimanuel muayene ile uterus öne çevrilebilir. Geri dönüşü engellemek için pesserler (en fazla 3 ay kullanım kaydıyla) kullanılabilir veya cerrahi müdahale planlanabilir.
B. Desensus Uteri: Rahmin Vajinal Kanala İnmesi
Desensus uteri, uterusun normal konumundan aşağıya, serviksin vajina girişine (introitus vagina) kadar inmesi durumudur. Bu durum genellikle doğum travmaları, yaşlanmaya bağlı bağ dokusu gevşemesi veya nadiren primer doku zayıflığı nedeniyle oluşur.
| Durum | Etkilenen Bölge / Tanım |
|---|---|
| Sistosel | Vajina ön duvarının mesane ile birlikte aşağı inmesi |
| Rektosel | Vajina arka duvarının rektum ile birlikte sarkması |
| Desensus Vagina | Sadece perinedeki defekt sonucu vajinanın sarkması |
| Stress İnkontinans | Öksürme, hapşırma veya ağır kaldırma ile idrar kaçırma |
Klinik tabloda hastalar aşağı doğru sarkma hissi ve kasık ağrısından şikayet ederler. Sistoselde sık idrara çıkma, rektoselde ise kabızlık ön plandadır.
C. Prolapsus Uteri: Rahmin Dışarı Sarkması
Uterusun serviks kısmının vajinadan dışarı çıkmasına subtotal prolapsus, rahmin tamamen dışarıda görünmesine ise total prolapsus denir. Tekrarlayan doğumlar, kronik öksürük ve ağır kaldırma bu süreci hızlandırır.
- Elongasyo Kolli: Özellikle yaşlı hastalarda serviksin normalden uzun olması durumudur.
- Komplikasyonlar: Total prolapsusta dolaşım bozukluğuna bağlı olarak servikste ülserler, çatlaklar ve enfekte akıntılar gelişebilir.
Teşhis ve Cerrahi Tedavi
Teşhis, fiziksel muayene ve ıkınma testi ile konur. Rektosel için rektal tuşe uygulanır. Tedavide temel amaç fonksiyonel iyileşmedir:
- Kolporrafi Anterior: Sistosel onarımı için vajina ön duvar plastiği.
- Kolporrafi Posterior: Rektosel onarımı için vajina arka duvar plastiği.
- Histerektomi: Prolapsus vakalarında vajinal yoldan rahmin alınması.
- Sakrospinoz Ligamentopeksi: Rahmin alınmadığı durumlarda uygulanan asma operasyonu.
D. İnversio Uterus: Rahmin Ters Yüz Olması
Doğum sonrası uterusun iç yüzünün bir eldiven parmağı gibi dışarı dönmesine inversio uterus denir. Genellikle plasentayı ayırmak için kordonun aşırı çekilmesi sonucu oluşur.
- Parsiyel İnversiyon: Fundusun servikal kanalda görülmesi.
- Tam İnversiyon: Rahmin tamamının ters dönmesi.
Belirtiler ve Teşhis: Kramp şeklinde şiddetli ağrı, kanama ve şok tablosu gelişebilir. Muayenede korpus bölgesinde huni şeklinde bir boşluk hissedilirken, vajinada kitle saptanır. Tedavi, genel anestezi altında steril koşullarda inversiyonun düzeltilmesini; bu mümkün olmazsa cerrahi müdahaleyi gerektirir.
