Prostat kanseri nedir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Prostat Kanseri Nedir?
Prostat kanseri, çoğunlukla prostat bezinin periferik bölgesinde gelişen ve adenokarsinom olarak adlandırılan kötü huylu tümörlerdir. Prostatın yapısını bir portakala benzetecek olursak, periferik bölge portakalın kabuğuna karşılık gelmektedir. Hastalık genellikle bu dış bölgede oluşsa da, iyi huylu prostat büyümesinin görüldüğü transizyonel bölgede (portakalın dilimleri) de ortaya çıkabilmektedir.
Çoğu prostat kanseri türü yavaş bir gelişim sergilerken, bazı vakalar oldukça agresif seyredebilir. Hastalığın diğer organlara yayılmasına ifade eden metastaz durumu, en sık kemiklerde ve lenf düğümlerinde görülmektedir. Erken teşhis, hastalığın kontrol altına alınması açısından kritik bir öneme sahiptir.
Prostat Kanserinin Görülme Sıklığı
Dünya genelinde erkeklerde görülen kanser vakalarının yaklaşık %15'ini prostat kanseri oluşturmaktadır. Ortalama yaşam süresinin daha uzun olduğu gelişmiş ülkelerde bu hastalığa daha sık rastlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türüdür.
| Bölge | Yıllık Ortalama Vaka Sayısı | Yıllık Ölüm Sayısı |
|---|---|---|
| Dünya Geneli | ~1.5 Milyon | ~500.000 |
| Türkiye | ~20.000 | - |
Prostat Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
Prostat kanseri gelişiminde tıbben kanıtlanmış en önemli üç risk faktörü; ileri yaş, etnik köken ve genetik yatkınlıktır.
İleri Yaş ve Etnik Köken
Yaş ilerledikçe risk artsa da, vakaların yaklaşık dörtte biri 65 yaş altı erkeklerde görülmektedir. Etnik köken açısından bakıldığında, siyah ırka mensup erkeklerde hem hastalığın görülme sıklığı hem de buna bağlı ölüm oranları daha yüksektir.
Genetik Yatkınlık ve Aile Öyküsü
Birinci derece akrabalarında prostat kanseri öyküsü olan bireylerde risk en az iki kat artmaktadır. Tıbbi ve genetik açıdan anne, baba, kardeşler ve çocuklar birinci derece akraba kabul edilir. Özellikle babada veya kardeşte kanser saptanması, kişi için ciddi bir risk artışı anlamına gelir. Ayrıca BRCA gen mutasyonları, kadınlarda meme kanseri riskini artırdığı gibi erkeklerde de prostat kanseri riskini yükseltmektedir.
PSA Testi ve Erken Teşhisin Önemi
50 yaş üzerindeki tüm erkeklerin düzenli olarak PSA (Prostat Spesifik Antijen) testi yaptırması önerilmektedir. PSA, prostat tarafından salgılanan ve kan tahlili ile ölçülebilen bir enzimdir. Kanda PSA değerinin yüksek olması kanser şüphesi doğursa da; bu değer yaş, prostat büyüklüğü ve enfeksiyon gibi faktörlerden de etkilenebilir. Bu nedenle PSA sonuçları, mutlaka uzman bir hekim tarafından parmakla prostat muayenesi ile birlikte değerlendirilmelidir.
Prostat Kanseri Belirtileri
Prostat kanseri erken evrelerde genellikle hiçbir belirti vermez ve rutin kontroller sırasında tespit edilir. Ancak hastalık ilerledikçe şu semptomlar görülebilir:
- İşeme zorluğu (idrar yollarına baskı nedeniyle)
- İdrarda veya menide kan görülmesi
- İleri vakalarda böbrek yetmezliği belirtileri
- Akciğer metastazı kaynaklı öksürük
- Kemiklere sıçrama durumunda şiddetli kemik ağrıları
- Kansızlık, ani kilo kaybı ve yaygın vücut ağrıları
Prostat kanserinin kesin tanısı prostat biyopsisi ile konulmaktadır. Şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden uzman bir üroloğa başvurulması hayati önem taşır.
