PKOS

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Nedir?

Polikistik Over Sendromu (PKOS), tüm dünyada üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrinolojik hastalıklardan biridir. İstatistiksel verilere göre, üreme çağındaki kadınların %5-10’unda bu sendroma rastlanmaktadır. Hastalığın kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemekle birlikte, gelişiminde genetik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir.

PKOS Tanısı Nasıl Konur?

Hastalığın teşhisinde uluslararası kabul görmüş üç ana kriter bulunmaktadır. Bir hastaya PKOS tanısı konulabilmesi için aşağıda belirtilen kriterlerden en az ikisinin bir arada bulunması gerekmektedir:

• Hiperandrojenizmin (erkeklik hormonu artışı) klinik veya laboratuvar bulgularıyla tespit edilmesi,
• Kronik adet düzensizliği yaşanması,
• Yumurtalıklarda ultrason görüntülemesi ile polikistik yapının saptanması.

Polikistik Over Sendromu Belirtileri ve Semptomları

PKOS semptomları genellikle ergenlik dönemiyle birlikte başlayan kronik adet düzensizliği ile kendini gösterir. Bu duruma ek olarak, kanda artan androjen (erkeklik hormonu) seviyelerine bağlı olarak şu klinik şikayetler görülebilir:

• Akne ve sivilce oluşumu,
• Ciltte aşırı yağlanma,
• Vücut genelinde kıllanma artışı (hirsutizm),
• Erkek tipi saç dökülmesi.

Ultrason muayenesinde görülen tipik polikistik yapı, çok sayıda milimetrik kistten oluşur. Önemle belirtilmelidir ki; bu kistler, sağlıklı her kadında görülebilen folikül kistlerinden tamamen farklı bir yapıya sahiptir.

Metabolik Etkiler ve İnsülin Direnci

Polikistik Over Sendromu, hastanın kilosundan bağımsız olarak insülin direncine yol açabilen bir tablodur. Bu özelliği nedeniyle PKOS, diyabet (şeker hastalığı) gelişimi için bağımsız bir risk faktörü olarak kabul edilir. Hastaların büyük bir kısmı kilo artışına yatkındır; bu nedenle tanı konulduğu anda birçok hastanın fazla kilolu veya obez olduğu gözlemlenmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavi Süreçleri

PKOS tedavisi, hastanın şikayetlerine ve gelecek planlarına göre şekillenen çok basamaklı bir süreçtir. Tedavi protokolünde yer alan temel yaklaşımlar şunlardır:

1. Hormonal Düzenleme: Adet düzensizliğine bağlı gelişebilecek endometrial hiperplazi, kansızlık, rahim kanseri ve psikolojik sorunlarla mücadele etmek için adet düzenleyici tedaviler uygulanır.
2. İnfertilite Tedavisi: Çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda üreme sağlığına yönelik özel tedaviler planlanır.
3. Antiandrojen Tedavi: Akne, kıllanma artışı ve saç dökülmesi gibi hiperandrojenizm bulgularını azaltmak için uygun ilaç ve hormon tedavileri başlatılır.
4. Metabolik Risk Yönetimi: İnsülin direnci, diyabet, yüksek kolesterol, obezite ve koroner kalp hastalığı gibi uzun dönemli risklere karşı gerekli tıbbi önlemler alınır.
5. Kilo Kontrolü: Tanı anında kilo fazlası olan hastalarda kilo kaybına yönelik tedavi önceliklidir. Kilo kaybı, hastalığın neredeyse tüm klinik bulguları üzerinde doğrudan olumlu etki yaratmaktadır.