Özgül Öğrenme Bozukluğu Disleksi, Disgrafi, Diskalkuli
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Özgül Öğrenme Bozukluğu Nedir? DSM-5 Tanı Ölçütleri
DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayısal El Kitabı), özgül öğrenme bozukluğu için dört temel tanı ölçütü belirlemiştir. Bu tanı süreci; bireyin gelişimsel geçmişi, sağlık durumu, aile yapısı ve eğitim hayatından gelen verilerin, klinik değerlendirmeler ve ruhsal-eğitsel analizlerle bir araya getirilmesiyle gerçekleştirilir.
Özgül Öğrenme Bozukluğu Tanı Kriterleri
Öğrenme güçlüğü tanısı konulabilmesi için aşağıdaki dört ana kriterin (A, B, C ve D) karşılanması gerekmektedir:
- A Kriteri: Gerekli önlemler alınmasına rağmen en az 6 aydır devam eden; yavaş/yanlış okuma, okuduğunu anlama güçlüğü, harf söyleme zorluğu, yazılı anlatım sorunları veya sayısal akıl yürütme güçlüklerinden en az birinin varlığı.
- B Kriteri: Okul becerilerinin, bireyin kronolojik yaşına göre beklenenin belirgin şekilde altında olması ve bu durumun akademik başarıyı veya günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlaması.
- C Kriteri: Güçlüklerin okul yıllarında başlaması; ancak akademik talepler bireyin sınırlı kapasitesini aşana kadar tam olarak fark edilmeyebilir.
- D Kriteri: Bu güçlüklerin; zihinsel yetersizlik, düzeltilmemiş görme/işitme sorunları, sosyal zorluklar veya eğitim dili yetersizliği ile açıklanamıyor olması.
Özgül Öğrenme Bozukluğu Türleri ve Belirtileri
Öğrenme bozuklukları, etkilediği beceri alanına göre üç ana başlıkta incelenir:
| Bozukluk Türü | Temel Etki Alanları | Yaygın Terim |
|---|---|---|
| Okuma Bozukluğu | Sözcük okuma doğruluğu, hız, akıcılık ve anlama | Disleksi |
| Yazılı Anlatım Bozukluğu | Harf/sözcük yazımı, dilbilgisi, noktalama ve düzen | Disgrafi |
| Matematik Bozukluğu | Sayı algısı, aritmetik gerçekler ve akıl yürütme | Diskalkuli |
Okuma Bozukluğu: Disleksi
Disleksi, çocuğun zihinsel gelişiminin yaşına uygun olmasına rağmen, okuma düzeyinin beklenenin önemli ölçüde altında kalmasıdır. Standart testlerle ölçülen bu durumda; sözcüğü doğru tanımlama, akıcı okuma ve fonolojik (sesbilgisel) farkındalık sorunları ön plana çıkar. Bireyler harf söyleme ve yazmada, duydukları sesleri yazılı sembollerle ilişkilendirmede güçlük yaşarlar.
Yazma Bozukluğu: Disgrafi
Disgrafi, sadece zayıf bir el yazısı demek değildir; bu durum yazma sürecindeki bilişsel ve motor güçlükleri kapsar. Disgrafisi olan öğrenciler, yazma görevleri sırasında yoğun bir gerginlik sergileyebilir ve bu durum benlik saygılarını olumsuz etkileyebilir.
Disgrafi belirtileri şunlardır:
- Kelimeleri bitişik yazma veya büyük-küçük harfleri karıştırma.
- Kalemi çok sıkı veya alışılmadık bir biçimde tutma.
- Yazarken dilbilgisi kurallarını ve noktalama işaretlerini ihmal etme.
- Çalışma belleğini aşırı kullanarak hızlı ve okunaklı yazmada zorlanma.
- Düşünceleri organize edip yazıya dökme aşamasında yaşanan aksaklıklar.
Matematik Bozukluğu: Diskalkuli
Diskalkuli, temel aritmetik becerilerin edinimindeki kronik güçlüğü ifade eder. Bu bozukluğa sahip kişiler, özellikle sayısallık kavramını anlamakta ve sayısal büyüklükleri karşılaştırmakta yaşıtlarının gerisinde kalırlar.
Matematik bozukluğu olan bireylerde; sayısal bilgiyi işleme, aritmetik gerçekleri ezberleme (çarpım tablosu vb.) ve doğru/akıcı hesaplama yapma konularında belirgin bir performans düşüklüğü gözlemlenir. Bu temel eksiklikler, okul düzeyindeki daha karmaşık matematiksel işlemlerin kazanılmasını doğrudan zorlaştırır.
