Ortodonti’de pekiştirme tedavisi (Retansiyon)

Ortodontik Tedavide Pekiştirme (Retansiyon) Nedir?

Ortodontik tedavi sonucunda elde edilen ideal diş diziliminin ve fonksiyonel durumun tekrar bozulmaması için uygulanan tüm önlemler pekiştirme tedavisini (retansiyon) oluşturur. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra dişlerin yeni konumlarında kalıcı olabilmesi için bu aşama hayati bir öneme sahiptir.

Retansiyon Tedavisinin Gerekliliği

Ortodontik müdahale sonrası dişlerin eski pozisyonlarına dönme eğilimi (nüks) göstermemesi için retansiyon süreci üç temel nedenden dolayı zorunludur:

• Diş destek dokuları ortodontik tedaviden doğrudan etkilenir ve bu dokuların yeniden organize olması için belirli bir zamana ihtiyaç vardır.
• Tedavi bitiminde dişler henüz stabil olmayan bir pozisyondadır; bu durum, yumuşak doku basınçları nedeniyle nüks eğilimi oluşturur.
• Devam eden büyüme değişiklikleri, elde edilen ortodontik sonuçların değişmesine yol açabilir.

Diş Destek Dokularının Reorganizasyon Süreci

Diş destek dokularının yeniden yapılanması yaklaşık 3-4 ay sürmektedir. Normal şartlarda dişler, destek dokuların şok absorbe edici sistemi sayesinde okluzal kuvvetlere karşı dayanıklıdır. Ancak aktif ortodontik hareket, bu stabilizasyonu geçici olarak azaltır veya ortadan kaldırır.

Bu biyolojik süreç nedeniyle, ortodontik tedaviden hemen sonra dişler okluzal ve yumuşak doku basınçlarına karşı savunmasızdır. Diş etindeki kolajen lifler 4-6 ay içinde reorganize olurken, elastik suprakrestal lifler oldukça yavaş remodele olur. Bu lifler, apareyler çıkarıldıktan 1 yıl sonra bile diş pozisyonunu değiştirebilecek kuvvetler uygulayabilmektedir.

Pekiştirme Tedavisinin Temel Prensipleri

Potansiyel nüksün yönü, tedavi sonundaki diş pozisyonunun orijinal pozisyonla kıyaslanmasıyla belirlenir. Dişlerin orijinal konumlarına dönme isteği, temel olarak diş eti liflerinin elastik geri çekilmesi ve dengesi bozulmuş olan dil-dudak kuvvetlerinden kaynaklanır. Başarılı bir retansiyon için şu kurallar uygulanır:

1. Sabit tedaviden sonraki ilk 3-4 ay boyunca dişler tüm gün retansiyon gerektirir.
2. Destek dokuların reorganizasyonunu desteklemek adına dişler çiğneme sırasında serbestçe esnemelidir.
3. Bu esnekliği sağlamak için retansiyon apareyi yemekler haricinde düzenli olarak takılmalıdır.

Retansiyon Süresi ve Büyüme Faktörü

Diş eti liflerinin yavaş adaptasyonu nedeniyle, tedavi başlangıcında dişlerdeki düzensizlik fazlaysa retansiyon süreci en az 1 yıl sürdürülmelidir. İlk 3-4 aydan sonra kullanım süresi yarım güne indirilebilir. Büyüme ve gelişim süreciyle ilgili dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

Büyüme devam ediyorsa, iskeletsel bozuklukların üç yönlü olarak tekrar oluşma eğilimi yüksektir. Erişkinlerde yapılan çalışmalar, çok yavaş seyreden büyüme paternlerinin erişkin dönemde de devam edebildiğini ve bunun yıllar sonra nükse katkıda bulunabileceğini göstermektedir.