OBEZİTE DEDİKLERİ İÇİMİZİ KEMİREN DÜŞMAN!

Obezite Nedir? Dünya Sağlık Örgütü Tanımı

Obezite, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından en yalın haliyle; sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikimi olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde küresel bir salgın haline gelen bu durum, bireylerin yaşam kalitesini ciddi şekilde tehdit eden kronik bir sağlık sorunudur.

Obezite Sınıflandırması ve Beden Kitle İndeksi (BKİ)

Obeziteyi belirlemek için uluslararası düzeyde en sık kullanılan yöntem, WHO tarafından belirlenen Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplamasıdır. BKİ, bireyin vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun metre cinsinden karesine bölünmesiyle elde edilir. Bu değer, vücuttaki yağ dağılımı ve ağırlık durumu hakkında temel bilgiler sunar.

WHO verilerine göre BKİ değerleri şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

Obezite kendi içinde üç farklı dereceye ayrılmaktadır:

1. 1. Derece Obez: BKİ 30 - 34.99 arası
2. 2. Derece Obez: BKİ 35 - 39.99 arası
3. 3. Derece Obez: BKİ 40 ve üzeri

Dünyada ve Türkiye’de Obezite Prevalansı

Obezite, 21. yüzyılın en kritik halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülme sıklığı hızla artmaktadır. 1980 ile 2008 yılları arasında dünya genelindeki obezite prevalansı tam iki katına çıkmış olup, günümüzde beş yüz milyonu aşkın obez popülasyonu bulunmaktadır.

Türk Kardiyoloji Derneği (TKD) araştırmalarına göre Türkiye'deki tablo şu şekildedir:

• Erişkin Erkekler: %25.2
• Erişkin Kadınlar: %44.2

Çocukluk çağı obezitesi verileri ise geleceğimiz adına dikkat çekicidir:

• 0-5 yaş arası obezite sıklığı: %8.5
• 6-18 yaş arası obezite sıklığı: %8.2

Obeziteye Neden Olan Başlıca Risk Faktörleri

Obezitenin gelişiminde tek bir neden yerine, birbiriyle ilişkili birçok faktör rol oynamaktadır. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Yanlış ve dengesiz beslenme alışkanlıkları
• Yetersiz fiziksel aktivite ve sedanter yaşam
• Genetik yatkınlık
• Hormonal bozukluklar ve psikolojik etmenler
• Kullanılan bazı ilaçların yan etkileri
• Doğum sayısı ve doğumlar arasındaki sürenin kısalığı

Obezitenin Yol Açtığı Sağlık Sorunları

Obezite, vücuttaki tüm sistemleri etkileyerek çok sayıda hastalığa zemin hazırlar. WHO verilerine göre Avrupa’daki yetişkinlerde Tip 2 diyabetin %80’inden, iskemik kalp hastalıklarının %35’inden ve hipertansiyonun %55’inden obezite sorumludur.

Obezite kaynaklı başlıca sağlık sorunları şunlardır:

• İnsülin direnci ve diyabet
• Kalp ve solunum yolları hastalıkları
• Karaciğer yağlanması ve deri hastalıkları
• Kanser riskinde artış (Kadınlarda safra kesesi, endometriyum, yumurtalık ve meme; erkeklerde prostat ve kalın bağırsak kanserleri)
• Kemik hastalıkları ve gebelik komplikasyonları
• Psikolojik sorunlar

Ekonomik Etkiler ve Mücadele Planı

Obezite sadece bireysel bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik yüktür. ABD’de yapılan çalışmalar, obez bir çalışanın yıllık sağlık harcamasının 42 bin doları bulduğunu göstermektedir. Türkiye’de 2012 verilerine göre 25.9 milyon obez hastanın tedavi giderleri, toplam sağlık harcamalarının %10-12’sini oluşturmaktadır.

T.C. Sağlık Bakanlığı, bu olumsuzlukları önlemek amacıyla Obezite Eylem Planı’nı yürürlüğe koymuştur. Bu plan; obezitenin önlenmesi, çocuklarda sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılması ve hastaların bilinçlendirilmesini hedeflemektedir.

Obezite Tedavi Yöntemleri ve Cerrahi Müdahale

Obezite tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım benimsenmektedir. Uygulanan temel yöntemler şunlardır:

1. Diyet ve egzersiz tedavisi
2. Davranış değişikliği tedavisi
3. İlaç tedavisi
4. Cerrahi Tedavi

Cerrahi Tedavi Kriterleri ve Yöntemleri

Son 10 yılda popülaritesi artan cerrahi tedavi, belirli kriterleri karşılayan hastalara uygulanmaktadır. Cerrahi müdahale için hastanın BKİ değerinin 35 ve üzeri olması, en az 3 yıldır obezite sorunu yaşaması ve diğer tıbbi yöntemlerden sonuç alamamış olması gerekmektedir.

Başlıca cerrahi prosedürler iki ana gruba ayrılır:

• Mide hacmini küçültücü ameliyatlar
• Ayarlanabilir mide bandı
• Tüp mide ameliyatı (Sleeve Gastrektomi)