NONPARALİTİK ŞAŞILIKLAR (Felce bağlı olmayan şaşılıklar)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Nonparalitik Şaşılık (Felce Bağlı Olmayan Şaşılık) Nedir?
Nonparalitik şaşılık, büyük bir bölümü çocukluk çağında başlayan ve göz kaslarındaki felçten bağımsız olarak gelişen kayma bozukluklarıdır. Bu vakaların bir kısmı doğuştan gelmektedir. Altı aydan daha erken başlayan şaşılıklarda, neden tam olarak bilinmemekle birlikte merkezi sinir sistemi gelişimi ve genetik faktörler ön planda tutulmaktadır. Altı aydan sonra gelişen durumlarda ise göz kusurlarının etkisi artış göstermektedir.
1. İçe Şaşılık (Ezotropya)
Çocukluk çağı şaşılıkları arasında en sık rastlanan tür ezotropya, yani içe kaymadır. Bu durum kendi içinde farklı kategorilere ayrılmaktadır:
İnfantil Ezotropya (Doğuştan İçe Kayma)
Hayatın ilk 6 ayı içinde başlayan bu form, binoküler görme (çift gözle görme) gelişimini ciddi boyutta aksatır. Zamanında müdahale edilmezse ileride telafisi mümkün olmayan kayıplara yol açabilir. Tedavisi cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir ve en geç 2 yaşına kadar kayma açılarının düzeltilmesi hedeflenir.
Refraktif Ezotropya (Göz Bozukluğuna Bağlı Kayma)
Altı aydan sonra başlayan bu tür, yüksek kırılma kusurları veya gözün uyum refleksindeki dengesizliklerle ilişkilidir. Tedavi süreci şu şekilde ilerler:
- Gözlük Kullanımı: Çoğu zaman tek başına iyileşme sağlar.
- Cerrahi Müdahale: Gözlükle tam düzelme sağlanamayan vakalarda tercih edilir.
Duane Sendromu
Bu özel durumda, gözün dışa hareketini sağlayan kas, abdusens sinirinin doğuştan arızalı olması nedeniyle çalışmaz. Belirtileri şunlardır:
- Göz dışa doğru bakamaz.
- İçe bakış esnasında göz kapakları kısılır.
- Çocuk, şaşılığı gidermek için başını kısıtlı olan göz tarafına çevirir.
2. Dışa Şaşılık (Ekzotropya)
Genellikle içe kaymalara oranla daha geç yaşlarda ortaya çıkar. Ekzotropya vakaları başlangıçtan itibaren sabit olabileceği gibi, zamanla ilerleyen bir seyir de izleyebilir.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Başlangıç | Genellikle içe kaymalardan daha geç başlar. |
| Belirti | Güneşli veya parlak ışıklı ortamlarda bir gözü kapatma alışkanlığı. |
| Seyir | Arada bir olan kaymalar zamanla sabit hale gelebilir. |
3. Dikey Şaşılıklar
Dikey kaymalar tek başına görülebileceği gibi, yatay şaşılıklara eşlik eden alt oblik kasın fazla çalışması sonucu da oluşabilir. Bu gruptaki başlıca klinik tablolar şunlardır:
- Dissosye Vertikal Deviasyon: Özel bir dikey kayma şeklidir.
- Üst Oblik Kas Parezisi: Doğumsal dikey kayma nedenlerinden biridir.
- Brown Sendromu: Göz hareketlerini kısıtlayan kompleks bir yapıdır.
Şaşılıkta Tanı ve Tedavi Süreci
Çocukluk çağı şaşılıklarında en kritik risk ambliopi (göz tembelliği) gelişimidir. İçe şaşılıklarda bu risk daha yüksektir. Binoküler görme gelişiminin tamamlandığı bu kritik dönemde şaşılığın ihmal edilmesi, kalıcı görme kayıplarına neden olur.
Tedavinin Temel Bileşenleri:
- Gözlük Kullanımı: Kırılma kusurlarının giderilmesi için esastır.
- Kapama Tedavisi: Göz tembelliğine (ambliopi) karşı en etkili yöntemdir.
- Cerrahi Girişim: Baş pozisyonu gelişen vakalarda ve gözlükle düzelmeyen kaymalarda zorunludur.
Bu yöntemlerin çoğu zaman bir arada ve uzun vadeli bir plan dahilinde uygulanması, tedavinin başarısı için şarttır.
