Meme Kanseri

Meme Kanseri: Tanımı ve Görülme Sıklığı

Meme kanseri, meme hücrelerinde kontrolsüz çoğalma ile başlayan bir kanser türüdür. Dünya genelinde akciğer kanserinden sonra en sık rastlanan ikinci kanser türü olan bu hastalık, her 8 kadından birinin hayatının bir döneminde karşılaşabileceği bir sağlık sorunudur. Erkeklerde de görülme ihtimali bulunsa da kadın vakaları erkeklere oranla 100 kat daha fazladır.

1970’li yıllardan itibaren modern ve Batılı yaşam tarzının etkisiyle meme kanseri vakalarında belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinde görülme sıklığı, dünyanın diğer bölgelerine kıyasla çok daha yüksektir.

Erken Teşhisin Hayati Önemi

Meme kanserine karşı en etkili koruyucu yöntem erken teşhistir. Hastalık henüz yayılmadan, erken evrede tespit edildiğinde hastanın yaşam şansı %96 gibi yüksek bir orana ulaşmaktadır. İstatistiklere göre her yıl 44.000 kadından biri meme kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

Meme Kanserinin Yayılımı ve Tipleri

Meme kanserinin birçok farklı tipi bulunmaktadır. En sık rastlanan tür, memenin süt kanallarında başlayan duktal karsinomadır. Kanser hücreleri meme dışına yayıldığında, ilk olarak koltuk altı lenfatik nodülleri etkilenir. Hastalık ilerlediğinde ise şu bölgelere metastaz yapabilir:

• Diğer lenf nodları
• Kemik dokusu
• Karaciğer
• Akciğer

Meme Kanseri Risk Faktörleri

Her kadın meme kanseri geliştirme riskine sahiptir; ancak bazı faktörler bu olasılığı artırabilir. İlginç bir şekilde, meme kanseri teşhisi konulan kadınların çoğunda belirgin bir risk faktörü saptanmamaktadır. Bilinen temel risk faktörleri şunlardır:

• 50 yaş üzerinde olmak
• Birinci derece yakınlarda (anne veya kız kardeş) meme kanseri öyküsü bulunması (riski 2-3 kat artırır)
• Diğer memede daha önce kanser tespit edilmiş olması
• Adet görmeye 12 yaşından önce başlamak
• Hiç gebe kalmamış olmak
• Adet döneminin 50 yaşından sonra da devam etmesi
• Genetik yatkınlık (aileden gelen veya yaşam boyu gelişen genetik değişiklikler)

Önemli Not: Meme kanseri bulaşıcı değildir, stres veya fiziksel travma (darbe) sonucu meydana gelmez.

Yaş Gruplarına Göre Tanı ve Kontrol Yöntemleri

Erken tanı yöntemleri, hastanın yaşına ve taşıdığı risklere göre farklılık gösterir. Yaş ilerledikçe risk arttığı için tarama yöntemleri de sıkılaşmaktadır.

Derhal Doktora Başvurulması Gereken Belirtiler

Kendi kendine yapılan kontrollerde aşağıdaki belirtilerden biriyle karşılaşılırsa vakit kaybetmeden bir uzmana danışılmalıdır:

• 15 günden uzun süren sertlik veya kitle
• Deride kalınlaşma, şişme veya renk değişikliği
• Meme başında kızarıklık, yara veya içe çekilme
• Meme şeklinde veya meme başı pozisyonunda değişiklik
• Meme başında akıntı

Meme Kanseri Evreleri ve Tedavi Süreçleri

Meme kanseri kompleks bir hastalıktır ve her vaka kişiye özeldir. Tedavi planı, hastalığın bulunduğu evreye (stage) göre belirlenir.

Erken ve Orta Evre Tedavileri

• Evre 1: Tümör 20 mm'den küçüktür ve lenf bezlerine sıçramamıştır. Meme koruyucu cerrahi veya mastektomi uygulanır. Radyoterapi, kemoterapi veya hormonoterapi ile desteklenir.
• Evre 2-A ve 2-B: Tümör boyutu 20-50 mm arasındadır. Tümörün büyüklüğüne ve lenf bezi durumuna göre cerrahi müdahale sonrası tamamlayıcı tedaviler (kemoterapi, radyoterapi) eklenir.

İleri Evre Tedavileri

• Evre 3-A: Tümör lenf bezlerine ve çevre dokulara yayılmıştır. Genellikle mastektomi (memenin alınması) sonrası kemoterapi uygulanır.
• Evre 3-B: Tümör göğüs duvarına bağlıdır. Önce tümörü küçültmek için neoadjuvant kemoterapi uygulanır, ardından cerrahi işlem yapılır.
• Evre 4: Kanser vücudun uzak bölgelerine yayılmıştır. Temel amaç yaşam kalitesini artırmaktır; kemoterapi ve hormonoterapi ön plandadır.

Mastektomi sonrası estetik kaygıları gidermek amacıyla plastik cerrahi tekniklerle meme rekonstrüksiyonu (yeniden meme yapımı) ameliyatları gerçekleştirilebilmektedir.