KISIRLIK(İNFERTİLİTE)

Kısırlık (İnfertilite) Tanımı ve İlk Değerlendirme

Kısırlık (infertilite), düzenli cinsel ilişkiye rağmen 1 yıl içerisinde gebelik oluşmaması durumu olarak tanımlanır. Ancak kadın yaşının 35'in üzerinde olduğu durumlarda veya adet gecikmesi, geçirilmiş jinekolojik ameliyatlar gibi bilinen bir patoloji varlığında araştırma süreci daha erken başlatılmalıdır. Sağlıklı bir gebelik oluşumu için haftada 2-3 kez cinsel birleşme genellikle yeterli kabul edilmektedir.

Kısırlığın Araştırılması ve Tanı Yöntemleri

İnfertilite araştırmalarında ilk adım, erkek faktörünün değerlendirilmesidir. Bu süreçte izlenen temel adımlar şunlardır:

Erkeklerde Semen Analizi (Spermiogram)

Kısırlık araştırmasında ilk gereken test semen analizidir. Bu işlem oldukça kolaydır ve 2 ay aralıkla en az iki defa tekrarlanmalıdır. Erkek, 4 günlük cinsel perhiz sonrası laboratuvar ortamında sperm örneği verir. Spermiogram sonuçları şu şekilde sınıflandırılır:

• Normospermi: 1 santimetreküpte 20 milyon veya üzeri sperm bulunması.
• Oligospermi: Sperm sayısının normalden az olması.
• Azospermi: Menide hiç sperm bulunmaması.

Eğer semen analizi normal sonuçlanırsa, erkeğin detaylı fiziksel muayenesine gerek duyulmaz.

Kadınlarda Yumurtalık Kapasitesi ve Yumurtlama Takibi

Kadınlarda öncelikle yumurtalık kapasitesi araştırılır. Vajinal ultrason ile yumurtalıklardaki primordial foliküller sayılır. İki yumurtalıkta toplam 6 taneden az folikül olması, kapasitenin azaldığını gösterir. Kadınlarda doğurganlık 37 yaşından itibaren azalmaya başlar, 44 yaşından sonra ise bu düşüş belirginleşir.

Yumurtalık kapasitesini erken azaltan faktörler:

• Ailede erken menopoz öyküsü
• Endometriozis gibi nedenlerle geçirilmiş yumurtalık kisti ameliyatları
• Tek yumurtalığın alınmış olması
• Tekrarlayan düşükler

Yumurtlamanın tespiti için adetin 19-21. günleri arasında progesteron testi yapılır, ultrason ile takip sağlanır veya idrarda LH ölçümü gerçekleştirilir. Düzenli adet gören kadınların %95'inde yumurtlama normaldir.

Rahim ve Tüplerin Değerlendirilmesi (HSG)

Semen analizi ve yumurtlama süreci normal olan çiftlerde, tüplerin açıklığı HSG (Histerosalpingografi) yani rahim-tüp filmi ile incelenir. Bu işlem, erken gebelik riskini dışlamak ve rahim içini net görmek adına adet bitiminden hemen sonra yapılır. HSG, tüplerin açık olup olmadığını ve rahim içi patolojileri gösterir; ancak tüplerin fonksiyonel işlevi veya karın içi yapışıklıkların şiddeti hakkında sınırlı bilgi verir.

Erkek Kısırlığının Nedenleri

Erkeklerde kısırlığa yol açan faktörler geniş bir yelpazede incelenir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Hormonal ve Metabolik Etkenler: Beyinden salgılanan hormonların yetersizliği ve diyabet gibi hastalıklar.
• Genetik Anomaliler: Örneğin Klinefelter sendromu gibi durumlarda fiziksel belirtilerle birlikte azospermi görülebilir.
• Fiziksel ve Çevresel Faktörler: Testislerin karın içinde olması, ergenlik sonrası geçirilen kabakulak, radyasyon ve aşırı sıcaklık (fırıncılar, şoförler vb.).
• İlaç ve Madde Kullanımı: Bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar, sigara (sperm yapısını bozar) ve alkol (sertleşme sorunu ve hareketlilik kaybı).
• Cerrahi ve Travmatik Nedenler: Prostat/batın ameliyatları, kanalların bağlı olması veya torsiyon (testis bükülmesi).
• Varikosel: Testis damarlarının genişlemesidir; ameliyat sonrası %66 oranında iyileşme sağlanabilir.
• Bağışıklık Sistemi: Vücudun spermi yabancı madde algılayıp yapışıklıklara yol açması.

Erkek Kısırlığında En Önemli 3 Faktör